Arkusz maturalny
Chemia2017CZERWIECformuła 2007POBIERZ
Zadanie 1.
1 pkt(1 pkt)
Napisz pełną konfigurację elektronową atomu w stanie podstawowym pierwiastka E.
Ładowanie…
Arkusz maturalny
(1 pkt)
Napisz pełną konfigurację elektronową atomu w stanie podstawowym pierwiastka E.
(1 pkt) Pierwiastek E tworzy między innymi związki o następującym składzie: EH3, E4O6, E4O10.
Podaj wzór związku, w którego cząsteczce pierwiastek E ma najniższy stopień utlenienia. Symbol E zastąp symbolem chemicznym pierwiastka.
(2 pkt)
Określ charakter chemiczny tlenku E4O10 oraz potwierdź go – zapisz w formie cząsteczkowej równanie reakcji tego tlenku z kwasem solnym lub wodorotlenkiem potasu (w zależności od charakteru tlenku). Symbol E zastąp symbolem chemicznym pierwiastka.
(1 pkt) Właściwości pierwiastków zmieniają się w sposób okresowy wraz ze wzrostem liczby atomowej. W poniższych szeregach pierwiastków zaznacz strzałką kierunek wzrostu wskazanej wielkości. Li Na K Rb F Cl Br I wielkość promienia atomowego aktywność chemiczna
(1 pkt) W wyniku emisji cząstki β − z jądra radioizotopu aktynu 227 89 Ac powstało jądro radioizotopu innego pierwiastka. Ustal symbol chemiczny powstałego radioizotopu oraz podaj wartości liczb A (masowej) i Z (atomowej).
(1 pkt) Z podanego zbioru wybierz i podkreśl wzory tych substancji, które są związkami o budowie jonowej. CH4 CaO SO2 HCl MgCl2
(2 pkt) Chlorek chromu(III) powstaje w temperaturze czerwonego żaru podczas przepuszczania strumienia gazowego chloru nad mieszaniną tlenku chromu(III) z węglem. Proces opisuje poniższe równanie reakcji. Cr2O3 + 3C + 3Cl2 ⎯ temp ⎯→ ⎯ . 2CrCl3 + 3CO
Wpisz w tabeli odpowiednią liczbę moli reagentów opisanej reakcji.
| Cr O 2 3 | C | Cl 2 | CrCl 3 | CO | |
|---|---|---|---|---|---|
| liczba moli, mol | 3 |
(2 pkt)
Oblicz, ile dm3 tlenku węgla(IV) (w przeliczeniu na warunki normalne) powstanie w wyniku ogrzewania wodnego roztworu wodorowęglanu wapnia zawierającego 1,62 g tej soli, jeżeli wiadomo, że uległa ona rozkładowi w 100%. W obliczeniach zastosuj masy molowe zaokrąglone do jedności.
(1 pkt)
Oceń, czy podane poniżej informacje są prawdziwe.
Odpowiedź P/F zachowano w układzie oryginalnego arkusza.
(1 pkt) Do probówki zawierającej wodny roztwór wodorotlenku sodu z fenoloftaleiną dodano tlenek, który spowodował odbarwienie zawartości probówki.
Dokończ zdanie. Wybierz i zaznacz odpowiedź A. lub B. oraz jej uzasadnienie 1. albo 2. Użytym w doświadczeniu związkiem był
(2 pkt)
Uzupełnij poniższe zdania. Podkreśl właściwe określenie spośród wymienionych w każdym nawiasie. 1. Brom w warunkach normalnych jest (gazem / cieczą / ciałem stałym). Pierwiastek ten jest (bardziej / mniej) aktywny niż chlor. 2. Brom w bromku ołowiu(II) występuje jako (anion / kation). Bromek ten jest (dobrze / trudno) rozpuszczalny w wodzie.
(1 pkt) W kolumnie I podano nazwy dwóch substancji, a w kolumnie II wymieniono przykładowe zastosowania trzech substancji. Substancjom wymienionym w kolumnie I (litery A i B) przyporządkuj zastosowanie podane w kolumnie II (liczby 1–3). Wpisz odpowiednie liczby w poniższe kratki. A. B. I II A. kwas siarkowy(VI) B. wodorotlenek sodu 1. Substancję stosuje się do wyrobu mydła i barwników organicznych, do otrzymywania celulozy oraz do produkcji jedwabiu sztucznego. 2. Substancję stosuje się do produkcji nawozów sztucznych, jako elektrolit w akumulatorach ołowiowych, w przemyśle organicznym. 3. Substancja stanowi podstawowy składnik zaprawy murarskiej. Znajduje zastosowanie w garbarstwie oraz w cukrownictwie (do oczyszczania soku buraczanego).
(2 pkt)
Uzupełnij schematy reakcji, w wyniku których powstają wodorotlenki. Wpisz wzory brakujących reagentów i współczynniki stechiometryczne, tak aby otrzymać równania reakcji zapisane w formie cząsteczkowej. ........ NaOH + ........................................ → ........ Al(OH)3 + ........................................ ........................................ + ........ H2O → ........ NaOH + ........ H2 ........................................ + ........ H2O → ........ Ca(OH)2 Informacja do zadań 14. i 15. Wykonano doświadczenie, którego przebieg zilustrowano na poniższym schemacie. Odczynniki zmieszano w stosunkach stechiometrycznych. K2CO3 (aq) Ba(OH)2 (aq) H2S (g) H2SO4 (aq) Ba(OH)2 (aq) HCl (aq) H2O NaOH (aq) I II III IV
(2 pkt)
Uzupełnij poniższe zdania. Podkreśl właściwe określenie spośród wymienionych w każdym nawiasie. 1. W trakcie opisanego doświadczenia wzrosło pH roztworu znajdującego się w probówce (II / IV). Odczyn roztworu zmienił się z obojętnego na kwasowy w probówce (I / III). 2. W probówce I zaszła reakcja (strąceniowa / zobojętniania). W probówce III przebiegał proces (zobojętniania / dysocjacji jonowej).
(2 pkt)
Napisz w formie jonowej równanie reakcji przebiegającej w probówce I oraz w probówce IV.
(1 pkt) Kwas ortofosforowy(V) w roztworze wodnym ulega trzystopniowej dysocjacji.
Napisz wzory wszystkich anionów powstających podczas dysocjacji tego kwasu. Informacja do zadań 17. i 18. Stopy miedzi z cynkiem noszą nazwę mosiądzów. Mosiądze czerwone (tombak) zawierają nie mniej niż 80% miedzi, mosiądze żółte 40-80% miedzi, a mosiądze białe 20-40% miedzi (w procentach masowych).
(3 pkt) Próbka mosiądzu o masie 10,00 gramów zawiera 0,13 mola miedzi.
(1 pkt) Na próbkę mosiądzu podziałano kwasem solnym i zaobserwowano wydzielanie się gazu.
Napisz w formie jonowej skróconej równanie reakcji przebiegającej podczas tego doświadczenia.
(1 pkt) Zbadano pH próbki gleby i okazało się, że jest ono równe 5.
Zaznacz poprawne dokończenie zdania.
(2 pkt) Poniżej wyjaśniono podstawowe pojęcia z chemii analitycznej: roztwór mianowany – roztwór, którego stężenie molowe znane jest z dużą dokładnością, zwykle stosowany jako titrant w miareczkowaniach, miareczkowanie – metoda, w której roztwór mianowany reaguje zgodnie ze stechiometrią reakcji z analitem, czyli badanym (oznaczanym) składnikiem próbki, do momentu osiągnięcia punktu równoważnikowego (moment, w którym do analitu została wprowadzona ilość titranta równoważna ilości analitu); objętość lub masa titranta dodanego do osiągnięcia punktu końcowego, który powinien pokrywać się z punktem równoważnikowym, służy do obliczenia ilości substancji oznaczanej. Roztwór kwasu salicylowego (kwasu 2-hydroksybenzenokarboksylowego) w mieszaninie etanolu i wody to spirytus salicylowy. Kwas salicylowy oznacza się metodą miareczkowania jego roztworów mianowanym roztworem wodorotlenku sodu.
Podaj nazwy substancji, których roztwory stanowią titrant i analit w opisanym procesie miareczkowania. Nazwa substancji, Nazwa substancji, której roztwór stanowi titrant której roztwór stanowi analit
Opisany proces zachodzi w warunkach, w których reaguje tylko bardziej kwasowa grupa funkcyjna, a więc stosunek molowy n wodorotlenku : n kwasu = 1 : 1.
Napisz w formie cząsteczkowej równanie reakcji zachodzącej podczas opisanego procesu miareczkowania. Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) lub uproszczone związków organicznych.
(2 pkt) W temperaturze 20 °C gęstość wodnego roztworu kwasu siarkowego(VI) o stężeniu 20% masowych wynosi 1,14 g · cm −. 3
(4 pkt) Reakcja tlenku chromu o wzorze CrO3 z suchym amoniakiem przebiega zgodnie z poniższym schematem. NH3 + CrO3 → N2 + Cr2O3 + H2O
Uzupełnij schemat – wpisz stopnie utlenienia azotu i chromu. NH3 + CrO3 ⎯ ⎯→ N2 + Cr2O3 + H2O
W puste pole wpisz liczbę elektronów oddanych (poprzedzoną znakiem „–”).
Uzupełnij współczynniki stechiometryczne w podanym schemacie reakcji. ....... NH3 + ....... CrO3 ⎯ ⎯→ ....... N2 + ....... Cr2O3 + ....... H2O
Napisz wzór lub nazwę substancji, która w opisanej przemianie pełni funkcję utleniacza, oraz wzór lub nazwę substancji, która w opisanej przemianie pełni funkcję reduktora.
(3 pkt) Poniżej przedstawiono schemat ciągu przemian. Al2O3, T Br2 CH3 – CH2 A B 1. 2. OH 3. HBr KOH / H2O C 4.
Podaj wzory półstrukturalne (grupowe) substancji A, B i C. Wzór substancji A Wzór substancji B Wzór substancji C
Określ typ (addycja, substytucja, eliminacja) reakcji 1. i 2. Typ reakcji 1.: .................................................................................................................. Typ reakcji 2.: ..................................................................................................................
Napisz w formie cząsteczkowej równanie reakcji oznaczonej numerem 4. Zastosuj
(1 pkt) Halogenki organiczne RX reagują w odpowiednich warunkach z metalicznym magnezem, tworząc halogenki o ogólnym wzorze RMgX. Produkty te, zwane związkami (odczynnikami) Grignarda, należą do związków metaloorganicznych, ponieważ zawierają wiązanie węgiel-metal. R oznacza np. grupę alkilową, a X oznacza Cl, Br lub I.
(2 pkt) Poniżej podano wzór tymolu, który występuje w olejku tymiankowym oraz innych olejkach eterycznych. CH3 OH CH(CH3)2
Podaj wzór sumaryczny tymolu.
Zaznacz poprawne dokończenie zdania. Tymol należy do grupy związków organicznych o nazwie
(1 pkt) Aldehyd, który nie ma atomów wodoru przy atomie węgla związanym z grupą aldehydową, 2RCHO + NaOH ⎯ ⎯→ RCOONa + RCH2OH Podczas tego procesu, zwanego reakcją Cannizzaro, następuje jednoczesne przejście w produkty na niższym oraz wyższym stopniu utlenienia (dysproporcjonowanie lub dysmutacja).
(1 pkt) Znanym środkiem przeciwbólowym i przeciwzapalnym jest ibuprofen, którego wzór przedstawiono poniżej.
Oceń, czy podane poniżej informacje są prawdziwe.
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 | W cząsteczce ibuprofenu obecna jest grupa aldehydowa. | ||
| 2 | Ze względu na obecność pierścienia benzenowego w cząsteczce, ibuprofen bardzo łatwo ulega reakcjom addycji. | ||
(3 pkt) D-galaktoza, której wzór przedstawiono poniżej, jest cukrem prostym i należy do aldoheksoz. O H C H OH H O H H O H H OH CH2OH Zaprojektuj dwa doświadczenia, których przebieg pozwoli potwierdzić obecność ugrupowania wielowodorotlenowego i grupy aldehydowej w cząsteczce D-galaktozy.
Uzupełnij schemat doświadczeń. Wybierz i zaznacz jedną nazwę odczynnika w podanym zestawie. świeżo wytrącony wodorotlenek miedzi(II) / wodny roztwór bromu / kwas solny / / stężony wodny roztwór kwasu azotowego(V) wykrywanie ugrupowania wykrywanie grupy wielowodorotlenowego aldehydowej
Uzupełnij poniższe zdania dotyczące warunków przeprowadzenia tych doświadczeń. Podkreśl właściwe określenie spośród wymienionych w każdym nawiasie. 1. Wykrywanie ugrupowania wielowodorotlenowego (wymaga / nie wymaga) ogrzewania reagentów. 2. Wykrywanie grupy aldehydowej (wymaga / nie wymaga) ogrzewania reagentów.
Napisz, jakie obserwacje potwierdzają obecność ugrupowania wielowodorotlenowego i grupy aldehydowej w cząsteczce D-galaktozy. Obserwacje potwierdzające obecność ugrupowania wielowodorotlenowego (probówka I):
(2 pkt)
Napisz w formie cząsteczkowej równania reakcji kwasu aminoetanowego (glicyny) z kwasem bromowodorowym oraz wodorotlenkiem potasu. Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych.
(1 pkt) Wśród najpopularniejszych polimerów w pełni ulegających biodegradacji znajduje się PGA oraz PLA. O O OCH2C OCHC n CH3 n PGA PLA Spośród podanych niżej nazw, wybierz i podkreśl nazwę klasy tworzyw sztucznych, do których zakwalifikujesz PGA i PLA. poliamidy fenoplasty poliestry silikony
Uzupełnij poniższe zdanie. Do przeprowadzenia reakcji, w której użyto 152 g tlenku chromu(III), potrzeba …………. g węgla i …………. g chloru.
| 3 |
| W odpowiednich warunkach ibuprofen ulega reakcji nitrowania. |