Arkusz maturalny
(1 pkt) Spośród poniższych konfiguracji elektronowych atomów (w stanie podstawowym)
wybierz i podkreśl konfigurację atomu tego pierwiastka, który z wodorem tworzy związek H2X.
(1 pkt)
Oceń prawdziwość poniższych zdań i uzupełnij tabelę. Wpisz literę P, jeżeli uznasz zdanie za prawdziwe, lub literę F, jeżeli uznasz je za fałszywe.
(1 pkt)
Wybierz i podkreśl wiersz, w którym poprawnie określono rodzaje wiązań występujących w związkach o wzorach: HCl, NH3 i Na2O. Rodzaj wiązania HCl NH 3 Na O 2 A. jonowe jonowe kowalencyjne spolaryzowane B. kowalencyjne spolaryzowane kowalencyjne spolaryzowane jonowe C. kowalencyjne kowalencyjne spolaryzowane kowalencyjne D. kowalencyjne spolaryzowane kowalencyjne jonowe
(1 pkt) Podczas naturalnej przemiany promieniotwórczej izotop 238 92 U przekształca się w izotop 234 90 Th .
Napisz równanie tej przemiany, uzupełniając poniższy schemat. 238 92 U → 234 90 Th + ................................... 3
(1 pkt) W tabeli przedstawiono wartości okresów półtrwania trzech izotopów promieniotwórczych astatu. Izotop 215At 85 216At 85 217At 85 Okres półtrwania 1 · 10¯ 4 s 3 · 10¯ 4 s 2 · 10¯3 s
(1 pkt) W poniższej tabeli zestawiono dane dotyczące właściwości chemicznych dwóch tlenków pierwiastków X i Y. Tlenek XO Tlenek Y O 2 XO + 2HCl → XCl + H O 2 2 Y O + HCl → reakcja nie zachodzi 2 XO + NaOH → reakcja nie zachodzi Y O + NaOH → reakcja nie zachodzi 2 XO + H O → X(OH) 2 2 Y O + H O → reakcja nie zachodzi 2 2
(1 pkt) Do oceny jakości wód powierzchniowych można stosować pięciostopniową skalę. W poniższej tabeli umieszczono wartości graniczne wybranych wskaźników jakości wody.
(3 pkt) W poniższej tabeli podane są wartości rozpuszczalności tlenu w wodzie w różnych temperaturach pod ciśnieniem 1013 hPa. Temperatura, oC 0 20 40 60 80 Rozpuszczalność, mg/100 g H O 2 6,9 4,3 3,1 2,3 1,4
(2 pkt) Poniżej podano cztery równania reakcji. I 2ZnS + 3O2 → 2ZnO + 2SO2 II 2H2S + 3O2 → 2SO2 + 2H2O III SO3 + H2O → H2SO4 IV 2H2S + H2SO3 → 3S + 3H2O
Napisz numery tych równań reakcji, które przedstawiają procesy utleniania-redukcji. 5
(2 pkt) W wyniku reakcji 3 g miedzi z nadmiarem par siarki otrzymano 3,75 g związku chemicznego.
Oblicz skład tego związku w procentach masowych. Wynik podaj z dokładnością do liczby całkowitej.
(3 pkt) Poniższy schemat ilustruje ciąg przemian chemicznych. H2O CO2 CaO X Y + Z 1 2 temperatura CaO + W 3
(2 pkt) a) termicznego rozkładu nietrwałych wodorotlenków b) utleniania tlenków, w których metal występuje na niższym stopniu utlenienia.
Napisz równania reakcji otrzymywania tlenku miedzi(II) podanymi wyżej sposobami. a) ................................................................................................................................................... b) .................................................................................................................................................. 6
(1 pkt) Spośród soli o podanych wzorach: K2CO3, ZnS, CaCO3, ZnSO4 wybierz te, których roztwory wodne mogą być substratami w reakcji otrzymywania węglanu cynku zachodzącej według równania Zn 2 + + CO 2 3 − → ZnCO 3 ↓
(1 pkt) Twardość wody spowodowana jest m.in. obecnością rozpuszczonych w niej soli wapnia. W wodzie przeznaczonej do celów przemysłowych oraz do użytku w gospodarstwie domowym obecność tych soli, jest zjawiskiem niepożądanym. Jednym ze sposobów zmiękczania wody, czyli usuwania jej twardości, jest dodanie do wody węglanu sodu (Na2CO3).
| Wybrane produkty | pH |
|---|---|
| Kwaśne mleko | 4,4 |
| Mleko | 6,5 |
| Pasta do zębów | 8,0 |
| Sok jabłkowy | 3,0 |
| Woda destylowana | 7,0 |
| Wybielacz | 11,0 |
(3 pkt) W dwóch probówkach znajdują się wodne roztwory soli: w pierwszej jodku sodu, a w drugiej bromku sodu. Ustal, którego odczynnika – Br2(aq) czy Cl2(aq) – należy użyć, aby zaszły reakcje w obu probówkach. Napisz w formie jonowej skróconej równania tych reakcji. 7 Informacja do zadania 16 i 17 Poniżej podano wartości pH wybranych produktów.
(1 pkt)
Określ zależność między stężeniem jonów wodorowych a stężeniem jonów wodorotlenkowych w soku jabłkowym i w wybielaczu, wpisując w miejsce kropek odpowiedni znak: <, =, >. Sok jabłkowy: [ H + ] .................... [ OH − ] Wybielacz: [ H + ] .................... [ OH − ]
| C H 3 8 | O 2 | CO 2 | H O 2 | |
|---|---|---|---|---|
| Stosunek masowy = | : : : | |||
| Stosunek objętościowy = | : : : |
| Nazwa systematyczna alkanu | Temperatura wrzenia, oC |
|---|---|
| n-pentan | 36,1 |
| n-heksan | 68,7 |
| n-heptan | 98,4 |
(2 pkt) Poniższy zapis przedstawia równanie reakcji całkowitego spalania propanu. C3H8 + 5O2 → 3CO2 + 4H2O
Określ stosunek masowy oraz objętościowy reagentów (substratów i produktów), wiedząc, że wszystkie są gazami. 8 Informacja do zadania 19 i 20 W poniższej tabeli podane są wartości temperatury wrzenia wybranych n-alkanów pod ciśnieniem 1013 hPa.
(1 pkt) Na podstawie danych umieszczonych w tabeli określ zależność między długością łańcucha węglowego wybranych n-alkanów a ich temperaturami wrzenia.
(2 pkt) Spośród związków, których nazwy podano w powyższej tabeli, wybierz związek najbardziej lotny i napisz jego nazwę. Narysuj wzór półstrukturalny (grupowy) dowolnego izomeru tego związku.
(2 pkt) Poniższy schemat ilustruje ciąg przemian chemicznych. H2O, H+ Al2O3, T X C2H5OH X 1 2
Podaj wzór półstrukturalny (grupowy) związku organicznego X oraz nazwę szeregu homologicznego, do którego on należy. Określ typ reakcji 1 i 2, posługując się podziałem charakterystycznym dla chemii organicznej. 9
(3 pkt) a) Napisz, co zaobserwowano podczas doświadczenia w probówce I. b) Podaj barwę papierka uniwersalnego w roztworze otrzymanym w probówce III oraz określ odczyn tego roztworu.
(2 pkt) Stosując wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych, napisz równania reakcji przebiegających w probówkach I i II. 10
(3 pkt) Zaprojektuj doświadczenie pozwalające odróżnić propan-1-ol od propanalu. a) Napisz, jaką różnicę w budowie tych związków wykorzystasz, planując eksperyment. b) Uzupełnij schemat doświadczenia, wpisując nazwę użytego odczynnika wybranego roztwór jodu w jodku potasu wodny roztwór wodorotlenku sodu osad wodorotlenku miedzi(II). ± ± c) Wymień obserwacje, które umożliwią rozróżnienie propan-1-olu w probówce I od propanalu w probówce II. 11
(2 pkt) a) Stosując wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych, napisz równanie reakcji zachodzącej podczas srebrzenia szklanych powierzchni z zastosowaniem wodnego roztworu metanalu (aldehydu mrówkowego). b) Napisz, czy w procesie srebrzenia szklanych powierzchni wodny roztwór metanalu można zastąpić wodnym roztworem glukozy. Odpowiedź uzasadnij, porównując budowę tych związków.
(2 pkt) C6H12O6 ⎯enzymy ⎯ ⎯ → 2C2H5OH + 2CO2↑
Oblicz masę glukozy, jaka uległa fermentacji, jeżeli w procesie tym wydzieliło się 5,6 dm3 tlenku węgla(IV) w przeliczeniu na warunki normalne. Wynik podaj z dokładnością do jednego miejsca po przecinku.
(2 pkt)
Narysuj wzory półstrukturalne (grupowe) dwóch izomerów o wzorze sumarycznym C3H6O2, z których jeden należy do szeregu homologicznego nasyconych kwasów karboksylowych, a drugi jest przedstawicielem estrów. Wzór kwasu Wzór estru 12
(2 pkt) Poniżej przedstawiony jest wzór kwasu 2-aminopropanowego (alaniny) – jednego CH3 CH COOH NH2 Aminokwasy ulegają reakcji kondensacji. a) Podaj nazwę wiązania, które zostaje utworzone w wyniku reakcji kondensacji aminokwasów. b) Narysuj wzór półstrukturalny (grupowy) tripeptydu – organicznego produktu kondensacji trzech cząsteczek kwasu 2-aminopropanowego (alaniny).
(1 pkt) Spośród przedstawionych poniżej wzorów cukrów podkreśl ten, który przedstawia sacharozę. A. B. 13