Chemia · 2020
Poziom rozszerzony · Formuła 2015
W poniższej tabeli zestawiono wybrane właściwości litowców i berylowców. * W tabeli podano promień kationów M+ – dla litowców oraz M2+ – dla berylowców.
| Właściwość | Nazwa pierwiastka | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| lit | beryl | sód | magnez | potas | wapń | |
| promień kationu*, pm |
| 45 |
| 102 |
| 72 |
| 138 |
| 100 |
| promień atomu, pm | 134 | 125 | 154 | 145 | 196 | 174 |
| pierwsza energia jonizacji, kJ∙mol−1 | 520 | 899 | 496 | 738 | 419 | 590 |
| temperatura topnienia, K | 454 | 1560 | 371 | 923 | 336 | 1115 |
Uzupełnij poniższe zdania. Wybierz i zaznacz jedną odpowiedź spośród podanych w każdym nawiasie. 1. Dla pierwiastków danego okresu stosunek promienia jonowego do promienia atomowego litowca jest (większy / mniejszy) niż stosunek promienia jonowego do promienia atomowego berylowca. 2. W każdym okresie temperatury topnienia berylowców są (wyższe / niższe) niż temperatury topnienia litowców, czego przyczyną jest silniejsze wiązanie metaliczne występujące między atomami (berylowców / litowców).
Pierwsza energia jonizacji to minimalna energia potrzebna do oderwania jednego elektronu od atomu pierwiastka w stanie gazowym, czego skutkiem jest powstanie kationu. Molowa energia jonizacji – wyrażona w kJ∙mol − 1 – jest równa energii jonizacji 1 mola atomów.
Sformułuj zależność między wartością pierwszej energii jonizacji a liczbą atomową berylowca. Wyjaśnij, dlaczego pierwsza energia jonizacji litowca jest niższa niż pierwsza energia jonizacji berylowca leżącego w tym samym okresie układu okresowego. Pierwsza energia jonizacji litowca jest niższa niż pierwsza energia jonizacji berylowca, leżącego w tym samym okresie układu okresowego pierwiastków, ponieważ ...........................
1 p. – za poprawne uzupełnienie dwóch zdań. 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź 1. Dla pierwiastków danego okresu stosunek promienia jonowego do promienia atomowego litowca jest (większy / mniejszy) niż stosunek promienia jonowego do promienia atomowego berylowca. 2. W każdym okresie temperatury topnienia berylowców są (wyższe / niższe) niż temperatury topnienia litowców, czego przyczyną jest silniejsze wiązanie metaliczne występujące między atomami (berylowców / litowców).
1 p. – za poprawne określenie zależności i poprawne wyjaśnienie. 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Przykładowa odpowiedź Zależność pomiędzy pierwszą energią jonizacji a liczbą atomową berylowca: wartość pierwszej energii jonizacji maleje wraz ze wzrostem liczby atomowej berylowca. Pierwsza energia jonizacji litowca jest mniejsza niż pierwsza energia jonizacji berylowca, leżącego w tym samym okresie układu okresowego pierwiastków, ponieważ ładunek rdzenia atomowego litowca jest mniejszy niż ładunek rdzenia berylowca. lub litowce mają mniejszą liczbę protonów w jądrze. lub ładunek jądra litowców jest mniejszy niż ładunek jądra berylowców. Uwaga: Odpowiedź: im większy promień atomowy, tym słabsze przyciąganie elektronów walencyjnych przez jądro atomu, (więc tym mniej energii potrzeba do oderwania elektronu) należy uznać za poprawną.