Arkusz maturalny
(1 pkt) Okres półtrwania to czas, po upływie którego rozpadowi ulega połowa jąder izotopu promieniotwórczego. Na podstawie zamieszczonego wyżej wykresu oszacuj okres półtrwania tego izotopu.
(1 pkt) Korzystając z powyższego wykresu, oszacuj, ile gramów izotopu pozostało po 15 dniach.
(2 pkt) Poniższe równanie ilustruje przebieg przemiany promieniotwórczej, której ulega izotop uranu. 235 92 U → A Z X + 4 2 He Ustal liczbę atomową, liczbę masową i symbol izotopu X.
(1 pkt) Pierwiastek E tworzy wodorek o wzorze EH4 oraz tlenki EO i EO2. W atomie tego pierwiastka, w stanie podstawowym, elektrony rozmieszczone są na dwóch powłokach. Ustal położenie pierwiastka E w układzie okresowym oraz podaj jego nazwę.
(3 pkt)
Uzupełnij poniższą tabelę, wpisując w każdym wierszu jeden z symboli wybranych 0 1 n , 1 1 p , K, O2−, S, Ca, Mg2+, Al, Cl−. 1. Atom pierwiastka, który znajduje się w 13. grupie i 3. okresie układu okresowego. 2. Jon, który posiada konfigurację argonu. 3. Jon, który powstaje po oderwaniu dwóch elektronów od atomu. 4. Elektrycznie obojętna cząstka elementarna o masie 1u. 5. Atom o konfiguracji w stanie podstawowym: 1s22s22p63s23p64s1 (K2L8M8N1). 6. Pierwiastek, który tworzy wodorek o wzorze ogólnym H X 2 i tlenki o charakterze kwasowym.
(2 pkt) Korzystając ze skali elektroujemności wg Paulinga, określ rodzaj wiązania chemicznego RbCl ..................................................................................................................... CO2 ....................................................................................................................... PH3 ....................................................................................................................... 4
(2 pkt)
Napisz równanie reakcji magnezu z parą wodną. Określ charakter chemiczny produktu reakcji zawierającego magnez.
(1 pkt)
Wskaż prawidłowe zakończenie poniższego zdania. Do gaszenia płonącego magnezu nie należy używać wody, gdyż A. powstaje substancja nierozpuszczalna w wodzie. B. wydziela się palny gaz. C. wydziela się trujący gaz. D. powstaje łatwopalny związek magnezu.
(4 pkt)
Przedstaw projekt doświadczenia, którego celem jest określenie charakteru chemicznego tlenku potasu i tlenku siarki(VI). W tym celu: a) uzupełnij poniższy opis doświadczenia, wpisując nazwy potrzebnych odczynników wybranych spośród następujących: woda, oranż metylowy, fenoloftaleina. Tlenek potasu Tlenek siarki(VI) I II b) napisz, jakie obserwacje umożliwią określenie charakteru chemicznego tlenków (uwzględnij zmianę barwy wybranych wskaźników). I: ........................................................................................................................................................ c) napisz w formie cząsteczkowej równania zachodzących reakcji. I: ........................................................................................................................................................ 5
(2 pkt)
Uzupełnij współczynniki stechiometryczne w podanym równaniu reakcji. Zastosuj metodę bilansu elektronowego. …... CuS + .….. HNO3 → .….. Cu(NO3)2 + …... S + ...... NO + ...... H2O
(3 pkt) Ca(OH)2 + 2HCl → CaCl2 + 2H2O
Oblicz, jaką objętość kwasu solnego o stężeniu 0,5 mol/dm3 należy użyć do całkowitego zobojętnienia 100 cm3 roztworu Ca(OH)2 o stężeniu 0,2 mol/dm3.
(1 pkt ) HNO3(aq) H2O HCl(aq) Na(s) I III IV Na2CO3(aq) CaC2(s) K2S(aq) H2O
Wskaż numer probówki, w której wydzielił się trujący gaz o charakterystycznym, przykrym zapachu.
(1 pkt) W kolumnie I przedstawiono nazwy wybranych zjawisk, a w kolumnie II nazwy substancji, których nadmiar może być przyczyną występowania tych zjawisk.
Przyporządkuj zjawiskom z kolumny I odpowiednie nazwy substancji z kolumny II. I II I II Zjawisko Substancje 1. kwaśne deszcze A. tlenek węgla(IV) 2. eutrofizacja wód B. fosforany(V) 3. efekt cieplarniany C. tlenki siarki i azotu D. freony
(4 pkt) Na etykiecie wody mineralnej podano informację, że zawiera ona między innymi kationy: Na+, K+, Ca2+ oraz aniony: Cl –, SO4 2–. W celu potwierdzenia obecności jonów w tej wodzie przeprowadzono doświadczenie, którego przebieg przedstawiono na poniższym rysunku. Jako odczynników użyto stężonych roztworów soli. We wszystkich probówkach zaobserwowano powstanie białych osadów. AgNO3 BaCl2 Na2CO3 badana woda
Podaj wzory jonów, których obecność potwierdzono, a następnie napisz w formie jonowej skróconej równania reakcji, jakie przebiegały podczas doświadczenia. I ………………………………………………….....…………………………………………….. II ………………………………………………….....……………………………………….…… III …………………………………………….....…………………………………………..…..... 7
(2 pkt) Przeprowadzono reakcję zobojętniania, która przebiegła zgodnie z równaniem: 2NaOH + H2SO4 → Na2SO4 + 2H2O
Uzupełnij poniższy zapis, podając, jaki jest stosunek molowy oraz masowy substratów w powyższej reakcji. Stosunek molowy: n : n = ..................................................................... Stosunek masowy: m : m = ......................................................................
(3 pkt) Przeprowadzono następujące doświadczenia, podczas których otrzymano różne sole. Na2O SO3 LiOH(aq) III HNO3(aq) KOH(aq) HCl(aq)
Przedstaw w formie cząsteczkowej równania reakcji chemicznych, które zaszły w każdej probówce.
(1 pkt)
Przedstaw wzór półstrukturalny (grupowy) 2,2,4-trimetylopentanu. 8
(2 pkt) Wpisz znak X w odpowiednie pola obok podanych zdań, wskazując, czy zdania te są prawdziwe, czy fałszywe. PRAWDA FAŁSZ 1. Wzór ogólny alkenów to C H . n 2n 2. Dwa różne węglowodory o wzorze C H stanowią parę izomerów. 4 10 3. Węglowodory o wzorach C H i C H należą do tego samego 3 8 4 8 szeregu homologicznego. 4. Cząsteczka węglowodoru łańcuchowego o wzorze C H posiada 6 10 jedno wiązanie podwójne.
(3 pkt) W dwóch probówkach znajdują się bezbarwne, ciekłe węglowodory: heks-1-en (1-heksen) i benzen.
Wyjaśnij, porównując budowę obu węglowodorów, dlaczego stosując wodny roztwór KMnO4 można rozróżnić te ciecze. Opisz, jak przeprowadzisz odpowiednie doświadczenie, oraz napisz, jakie będą obserwacje w przypadku każdego węglowodoru. Wyjaśnienie Opis doświadczenia Obserwacje 9
(2 pkt)
Oblicz, jaką objętość wodoru, w przeliczeniu na warunki normalne, należy użyć do całkowitego uwodornienia 6,5 g etynu, jeśli reakcja przebiega według równania: CH ≡ CH + 2H2 ⎯ kat., ⎯→ ⎯ T CH3 – CH3
(3 pkt) Stosując wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych, napisz równania kolejnych reakcji zachodzących zgodnie z poniższym schematem. CuO Ag2O/NH3 CH3CH2OH/H2SO4 CH3CH2OH 1 CH3CHO 2 CH3COOH CH3COOCH2CH3 3
(2 pkt) Do probówek oznaczonych numerami I – IV, zawierających substancje organiczne, dodano zasadę sodową. Zawartość każdej z probówek ogrzano. I II III IV tłuszcz tłuszcz roślinny x zwierzęcy x parafina x stearyna x
Podaj numery wszystkich probówek, w których otrzymano mydło. 10
(1 pkt) Do naczynia zawierającego tłuszcz dodano wodę bromową. Zawartość naczynia wstrząśnięto i zaobserwowano, że woda bromowa odbarwiła się.
Wskaż wzór tłuszczu, który znajdował się w naczyniu. A. CH2OCOC17H35 B. CH2OCOC15H31 C. CH2OCOC17H35 D. CH2OCOC17H35 CHOCOC17H35 CHOCOC15H31 CHOCOC17H33 CHOCOC15H31 CH2OCOC17H35 CH2OCOC15H31 CH2OCOC17H33 CH2OCOC17H35 Informacja do zadania 24. i 25.
(2 pkt) Fragment cząsteczki organicznego produktu powyższej reakcji stanowi wiązanie występujące między innymi w białkach. Narysuj ten fragment wzoru cząsteczki i podaj nazwę tego wiązania.
(1 pkt)
Określ, czy przedstawiona w informacji reakcja jest reakcją typu substytucji, kondensacji czy polimeryzacji. 11