Arkusz maturalny
(1 pkt) Pierwiastek X występuje w przyrodzie w postaci mieszaniny dwóch izotopów, których liczby masowe są równe 35 i 37.
Uzupełnij poniższą tabelę – określ liczbę elektronów w atomach obu izotopów pierwiastka X oraz liczbę neutronów w jądrach atomowych tych izotopów. Izotop Liczba elektronów neutronów 35X 17 37X 17
(1 pkt) Końcowym produktem szeregu promieniotwórczego uranowo-radowego jest trwały izotop ołowiu 206Pb. Jądro 206Pb powstaje w wyniku emisji cząstki α przez jądro izotopu innego pierwiastka.
(1 pkt)
Określ położenie fosforu w układzie okresowym pierwiastków.
(1 pkt)
Napisz konfigurację elektronową atomu (w stanie podstawowym) fosforu.
(1 pkt) Spośród jonów o wzorach przedstawionych poniżej wybierz wszystkie, których konfiguracja elektronowa w stanie podstawowym jest taka sama jak konfiguracja elektronowa atomu neonu w stanie podstawowym. Wzory wybranych jonów podkreśl. Br – Cl – F – K + Mg 2+ Na + O 2– S 2–
(2 pkt) Poniżej przedstawiono fragment uproszczonego układu okresowego pierwiastków. 1 H 2 13 14 15 16 17 Li Be II Na Mg K Ca I
Oceń prawdziwość poniższych informacji w odniesieniu do pierwiastków znajdujących się w tym fragmencie układu okresowego. Zaznacz P, jeżeli informacja jest prawdziwa, albo F – jeżeli jest fałszywa.
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 | Strzałka I wskazuje kierunek wzrostu elektroujemności pierwiastków leżących w tym samym okresie. | ||
| 2 | Strzałka II wskazuje kierunek wzrostu elektroujemności pierwiastków leżących w tej samej grupie. |
(1 pkt) 4NH3 (g) + 5O2 (g) ⎯Pt ⎯→ 4NO (g) + 6H2O (g)
Uzupełnij następujące zdania – wpisz liczbę moli, stosunek masowy oraz stosunek objętościowy reagentów reakcji przebiegającej zgodnie z powyższym równaniem. 1. Do utlenienia 8 moli NH3 potrzeba ……..……. moli O2. W wyniku reakcji powstanie ……..……. moli H2O. 2. Stosunek masy NO powstającego w wyniku reakcji do masy użytego O2 jest równy: m NO : m O 2 = ……..……. : ……..……. 3. Stosunek objętości (w warunkach normalnych) substratów reakcji jest równy: V NH 3 : V O 2 = ……..……. : ……..…….
(2 pkt) Rozpuszczalność bromku potasu w temperaturze 20 °C jest równa 65 gramów w 100 gramach wody.
(1 pkt) Spośród związków o wzorach przedstawionych poniżej wybierz wszystkie te, które w wodnych roztworach nie ulegają dysocjacji elektrolitycznej. Podkreśl wzory wybranych związków. HCOONa HNO3 C2H5OH KOH C6H12O6 (fruktoza)
(3 pkt) Do probówki wlano 4 cm3 chlorowanej wody wodociągowej.
(2 pkt) Rozpuszczono w wodzie 33,2 g jodku potasu (KI), w wyniku czego otrzymano 150 cm3 roztworu.
Oblicz stężenie molowe tego roztworu.
(2 pkt) Przeprowadzono doświadczenie zilustrowane poniższym schematem. KOH (aq) NaOH (aq) HCl (aq) I II III CuSO4 (aq) MgS (aq) Na2CO3 (aq) Objawy reakcji zaobserwowano we wszystkich probówkach.
Podaj numer probówki, w której wydzielił się gaz, oraz numer probówki, w której wytrącił się niebieski, galaretowaty osad. Numer probówki, w której wydzielił się gaz: .............................................................................. Numer probówki, w której wytrącił się niebieski osad: ...............................................................
Napisz w formie jonowej skróconej równanie reakcji przebiegającej w probówce I.
(1 pkt) W przemyśle wapno gaszone otrzymuje się w dwuetapowym procesie. Najpierw węglan wapnia poddaje się rozkładowi w temperaturze 1000 oC. W wyniku tego procesu otrzymuje się tlenek zwany wapnem palonym, który w procesie gaszenia przekształca się w wapno gaszone.
Uzupełnij poniższy schemat otrzymywania wapna gaszonego z węglanu wapnia. W puste (większe) pola wpisz wzory związków chemicznych. W pole umieszczone nad strzałką oznaczoną numerem 1 wpisz warunki konieczne do przeprowadzenia przemiany, a w pole nad strzałką oznaczoną numerem 2 wpisz wzór drugiego substratu przemiany.
(1 pkt)
Oceń, którego katalizatora spośród wymienionych w informacji należy użyć, aby reakcja rozkładu nadtlenku wodoru w temperaturze T przebiegła z największą szybkością. Napisz nazwę tego katalizatora.
(1 pkt) Przeprowadzono doświadczenie zilustrowane poniższym schematem.
Uzupełnij poniższe zdania. W każdym nawiasie wybierz i podkreśl właściwe określenie. Podczas doświadczenia zaobserwowano wydzielanie (barwnego / bezbarwnego) gazu, który (dobrze / słabo) rozpuszcza się w wodzie. Po umieszczeniu w probówce z zebranym gazem tlącego się łuczywka zapala się ono jasnym płomieniem, co świadczy o tym, że otrzymany gaz (jest palny / podtrzymuje palenie).
(1 pkt) W poniższej tabeli przedstawiono wartości rozpuszczalności dwóch związków chemicznych X i Y w wodzie w różnych temperaturach. Wiadomo, że jeden ze związków jest gazem, a drugi – ciałem stałym. Rozpuszczalność, g/100 g H2O 0 ºC 20 ºC 40 ºC 60 ºC 80 ºC związek X 29,6 10,6 5,5 3,3 2,1 związek Y 32,7 55,7 73,2 91,4 109,6
(2 pkt) Wykonano doświadczenie, którego przebieg zilustrowano na poniższym rysunku. 10 cm3 wodnego roztworu KOH o stężeniu 1 mol·dm–3 4 cm3 wodnego roztworu H2SO4 o stężeniu 1 mol·dm–3
Napisz w formie cząsteczkowej równanie reakcji, która zaszła w probówce.
Określ odczyn roztworu otrzymanego w tym doświadczeniu.
(1 pkt)
Uzupełnij tabelę – wpisz wzory wszystkich tlenków o podanych właściwościach. Tlenki CaO K2O NO SiO2 SO2 SO3
| Właściwości | Wzory tlenków |
|---|---|
| Reaguje z wodą. Tworzy sole w reakcji z kwasami, a nie tworzy soli z zasadami. | |
| Reaguje z wodą. Tworzy sole w reakcji z zasadami, a nie tworzy soli z kwasami. | |
| Nie reaguje z wodą. Tworzy sole w reakcji z zasadami, a nie tworzy soli z kwasami. |
(1 pkt) W poniższej tabeli zestawiono wartości pH różnych roztworów.
(2 pkt) Scharakteryzuj metan i tlenek węgla(IV) w temperaturze pokojowej i pod ciśnieniem atmosferycznym. Wybierz ich właściwości spośród podanych poniżej i wpisz je (zgodnie z podanym przykładem) w odpowiednie kolumny tabeli. 1. ciało stałe, ciecz, gaz 2. bezbarwny, barwny 3. słabo rozpuszczalny w wodzie, praktycznie nierozpuszczalny w wodzie 4. palny, niepalny 5. gęstość mniejsza od gęstości powietrza, gęstość większa od gęstości powietrza 16.
(4 pkt) Po wprowadzeniu rtęci do stężonego gorącego roztworu kwasu siarkowego(VI) zachodzi reakcja opisana poniższym schematem: Hg + H2SO4 (stężony) ⎯ogrzewanie ⎯ ⎯ ⎯ → HgSO4 + SO2↑ + H2O
Uzupełnij schemat – wpisz stopnie utlenienia rtęci i siarki. Hg + H2SO4 (stężony) ⎯ogrzewanie ⎯ ⎯ ⎯ → HgSO4 + SO2↑ + H2O
W puste pola wpisz liczbę elektronów pobranych (poprzedzoną znakiem „+”) oraz liczbę elektronów oddanych (poprzedzoną znakiem „−”).
Uzupełnij współczynniki stechiometryczne w podanym schemacie reakcji. …... Hg + …... H2SO4 (stężony) ⎯ogrzewanie ⎯ ⎯ ⎯ → …... HgSO4 + …... SO2↑ + …... H2O
Uzupełnij poniższe zdanie – podkreśl właściwe określenie w każdym nawiasie. W opisanej reakcji rtęć jest (reduktorem / utleniaczem), ulega więc (redukcji / utlenieniu).
(1 pkt)
Napisz wzory półstrukturalne (grupowe) dwóch węglowodorów będących izomerami CH3 H3 C C CH3 CH3
(2 pkt) 2C2H6 + 7O2 → 4CO2 + 6H2O
Oblicz objętość, jaką zajmie w warunkach normalnych tlen potrzebny do całkowitego spalenia 90,0 gramów etanu.
(1 pkt) Wpisz do tabeli nazwy systematyczne związków organicznych o podanych wzorach.
| H C C C CH 3 3 | |
|---|---|
| H C C CH 3 3 O | |
| H C CH CH CHO 3 2 CH 3 |
(2 pkt) Przeprowadzono doświadczenie, którego przebieg zilustrowano na rysunku. HCl (aq) HCl (aq) I II CH3COONa (aq) NaCl (aq) Stwierdzono, że reakcja chemiczna zaszła tylko w jednej probówce.
(1 pkt) Przeprowadzono doświadczenie zilustrowane poniższym schematem. HCOOH CH3CH2NH2 CH3OH I II III H2O H2O H2O
Określ odczyn roztworów uzyskanych w probówkach I–III. Numer probówki I II III Odczyn roztworu
(3 pkt) Do podanych substratów dopisz wzory produktów, tak aby otrzymać równania reakcji. Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) produktów organicznych. H2O H3 C CH2 Cl + KOH H2O H3 C CH2 NH2 + HCl O H+ H C OH + H3 C CH CH3 OH
(2 pkt) Zaprojektuj doświadczenie, którego przebieg umożliwi odróżnienie etanolu od glicerolu (propano-1,2,3-triolu).
Uzupełnij schemat doświadczenia. Wpisz nazwę odczynnika wybranego spośród
Opisz obserwowane w czasie doświadczenia zmiany, potwierdzające obecność etanolu w probówce I i glicerolu w probówce II (uzupełnij tabelę). 24.
| Wygląd zawartości probówek przed zmieszaniem roztworów | Wygląd zawartości probówek po zmieszaniu roztworów | |
|---|---|---|
| probówka I | probówka II |
(1 pkt) Kwas acetylosalicylowy (znany pod handlową nazwą „aspiryna”) to pochodna kwasu salicylowego, którą można otrzymać w wyniku przemiany opisanej poniższym schematem. kwas salicylowy kwas acetylosalicylowy
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe.
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 | Kwas salicylowy i kwas acetylosalicylowy są względem siebie izomerami. | ||
| 2 | Ze względu na obecność w cząsteczce kwasu salicylowego grupy karboksylowej i hydroksylowej może on tworzyć estry zarówno z alkoholami, jak i z kwasami. |
(3 pkt) Przeanalizuj poniższe schematy trzech reakcji chemicznych i wpisz brakujące wzory oraz uzupełnij współczynniki stechiometryczne. Związki organiczne przedstaw za pomocą wzorów półstrukturalnych (grupowych). p, T, katalizator n H2 C CH CH3 O katalizator H3 C C CH3 + H2 O O H2 C O C C17H33 H2 C O C C17H35 O O H C O C C17H33 katalizator H C O C + ................... C17H35 O O H2 C O C C17H35 H2 C O C C17H35
(1 pkt)
Określ, czy reakcja fotosyntezy jest endoenergetyczna, czy – egzoenergetyczna.
(1 pkt)
Uzupełnij poniższe zdanie – określ funkcję, jaką glikozydazy pełnią w opisanej reakcji rozkładu skrobi (podkreśl wybraną nazwę). Glikozydazy pełnią w tej reakcji funkcję (katalizatora / substratu / produktu). 29. 30. 31. 1 3 1 1
| 3 | Cechy pierwiastków należących do tego samego okresu zmieniają się stopniowo od aktywnego niemetalu do aktywnego metalu zgodnie ze zwrotem strzałki I. |
| 4 | Rozmiary atomów pierwiastków należących do tej samej grupy maleją zgodnie ze zwrotem strzałki II. |
| 5 | W grupie 2. aktywność chemiczna metali rośnie zgodnie ze zwrotem strzałki II. |
| 6 | W grupie 17. aktywność chemiczna pierwiastków w stanie wolnym rośnie zgodnie ze zwrotem strzałki II. |
| 3 | Drugim (obok kwasu salicylowego) substratem reakcji estryfikacji prowadzącej do powstania kwasu acetylosalicylowego jest kwas etanowy (octowy). |