Chemia · 2026
Matura próbna CKE styczeń, PR (F‑2023)
Poziom rozszerzony · Formuła 2023
Zadanie 20.
(2 pkt)(0–2) Podczas ogrzewania monochloropochodnej pewnego nasyconego węglowodoru o budowie łańcuchowej z nadmiarem wodnego roztworu wodorotlenku sodu zaszła reakcja zilustrowana 𝑇 Cx Hy Cl + NaOH → Cx Hy OH + NaCl Początkowa masa próbki pochodnej węglowodoru wynosiła 0,314 g. Otrzymaną mieszaninę poreakcyjną zobojętniono za pomocą kwasu azotowego(V), a następnie dodano do niej nadmiar wodnego roztworu azotanu(V) srebra(I). Wynik doświadczenia przedstawiono na zdjęciu obok. Odsączony osad miał po wysuszeniu masę 0,574 g. Na podstawie wykonanych obliczeń ustal i napisz wzór półstrukturalny (grupowy) jednej z chloropochodnych opisanego węglowodoru. Przyjmij, że wszystkie reakcje zaszły z wydajnością 100 %. Wzór
Odpowiedzi
Poprawna odpowiedź
𝑀AgCl = 143,5 g ∙mol–1 1 mol AgCl —––– 143,5 g 𝑧 —––– 0,574 g ⇒ 𝑧 = 0,004 mol 𝑛C𝑥H𝑦Cl = 0,004 mol 0,314 g 𝑀= = 78,5 g ⋅mol−1 0,004 mol C𝑥H𝑦Cl ⇒C𝑥H2𝑥+1Cl ⇒ 12𝑥+ 2𝑥+ 1 + 35,5 = 78,5 14𝑥+ 36,5 = 78,5 ⇒ 𝑥= 3 Wzór półstrukturalny: CH3CH2CH2Cl ALBO CH3CHClCH3 Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń. Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej poprawnej metody i poprawnych obliczeń.
Zasady oceniania
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz napisanie wzoru półstrukturalnego chloropochodnej spełniającej warunki zadania. 1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale: • popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wzoru • napisanie błędnego wzoru chloropochodnej albo brak wzoru ALBO 1 pkt – poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie poprawnego wzoru sumarycznego szukanej chloropochodnej 0 pkt – zastosowanie błędnej metody albo brak rozwiązania.