Matura CKE czerwiec, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
Ładowanie…
Aby zidentyfikować cztery tlenki, zbadano ich wybrane właściwości fizyczne i chemiczne. Tlenki wybrano spośród poniższych związków. tlenek sodu tlenek cynku tlenek miedzi(II) tlenek krzemu(IV) tlenek fosforu(V) tlenek chromu(VI) Następnie przeprowadzono doświadczenie, w którym: • określono barwę poszczególnych tlenków • porcję każdego tlenku wprowadzono (osobno) do probówki z wodą, po czym zanurzono w niej uniwersalny papierek wskaźnikowy • tlenki, które nie uległy rozpuszczeniu w wodzie, poddano działaniu stężonego roztworu NaOH oraz kwasu solnego. Wyniki przeprowadzonego doświadczenia przedstawiono w tabeli.
Uzupełnij tabelę. Wpisz wzory chemiczne tlenków oznaczonych numerami 1., 2. i 4.
| Tlenek 1. | Tlenek 2. | Tlenek 4. | |
|---|---|---|---|
| Wzór chemiczny |
Napisz w formie jonowej skróconej równanie reakcji tlenku 3. z roztworem wodorotlenku sodu.
Tlenek 1. Tlenek 2. Tlenek 4. Wzór chemiczny SiO2 Na2O P4O10
1 pkt – poprawne uzupełnienie tabeli – napisanie poprawnych wzorów trzech tlenków. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
ZnO + 2OH– +H2O → [Zn(OH)4]2–
1 pkt – poprawne napisanie we właściwej formie równania reakcji. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
Amoniak można otrzymać w wyniku reakcji azotu z wodorem w podwyższonej temperaturze: N2 (g) + 3H2 (g) ⇄ 2NH3 (g) Δ𝐻 = –91,9 kJ Przeprowadzono doświadczenie, w którym do reaktora o stałej pojemności wprowadzono pewne ilości wodoru oraz azotu i pozostawiono mieszaninę do czasu ustalenia się stanu równowagi. Reaktor był izolowany termicznie – wymiana energii na sposób ciepła między reaktorem a otoczeniem była niemożliwa. Po ustaleniu się stanu równowagi temperatura w reaktorze wynosiła 240 °C. Po 40 minutach od ustalenia się stanu równowagi do układu wprowadzono dodatkową ilość jednego z substratów ogrzanego do temperatury 240 °C (wprowadzenie reagenta do układu początkowo nie spowodowało zmiany temperatury). W kolejnych minutach zarejestrowano zmiany stężeń wszystkich reagentów – patrz wykres. Zaobserwowano także powolną zmianę temperatury w reaktorze. 0 10 20 30 40 50 60 70 80 Czas, min
| Temperatura, ℃ | 0 | 20 | 40 | 60 | 80 | 100 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Rozpuszczalność, g w 100 g wody | 14 | 20 | 29 | 41 | 57 | 77 |
Zidentyfikuj reagenty A, B i C. Wpisz w odpowiednie miejsca wzory: N2, H2, NH3. A: …………………… B: ............................... C: ...................................
Rozstrzygnij, czy temperatura w reaktorze między 𝟒𝟎. a 𝟖𝟎. minutą malała, czy – rosła. Uzasadnij odpowiedź.
Ochłodzenie układu reakcyjnego. TAK NIE Zwiększenie stężenia azotu. TAK NIE Zmniejszenie objętości układu reakcyjnego. TAK NIE W 80. minucie prowadzonego doświadczenia w układzie ustalił się stan równowagi dynamicznej, co oznacza, że szybkość reakcji tworzenia amoniaku jest taka sama jak szybkość reakcji do niej odwrotnej.
A: H2 B: N2 C: NH3
1 pkt – poprawne zidentyfikowanie trzech reagentów. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Rozstrzygnięcie: (temperatura) rosła Uzasadnienie: Wprowadzenie substratu skutkowało powstaniem dodatkowej porcji amoniaku. Reakcja tworzenia amoniaku jest reakcją egzotermiczną, co spowodowało wzrost temperatury w izolowanym układzie.
1 pkt – napisanie poprawnego rozstrzygnięcia i poprawnego uzasadnienia. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązanie
rozwiązań zadań
1. NIE 2. NIE 3. TAK
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie dla trzech wymienionych czynników 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
(0–1) Przeprowadzono doświadczenie, w którym próbkę stałego hydratu o wzorze CuSO4 · 5H2O zważono i poddano prażeniu. Zmiany wyglądu próbki podczas doświadczenia przedstawiono w tabeli. Po zakończeniu prażenia próbkę ponownie zważono i stwierdzono, że jej masa się zmieniła. Dodatkowo zaobserwowano, że powstała substancja – pozostawiona przez pewien czas na powietrzu – przyjęła niebieską barwę. Oceń prawdziwość zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 | Podczas doświadczenia masa próbki się zmniejszyła, ponieważ hydrat w trakcie prażenia traci wodę krystalizacyjną. | ||
| 2 | Otrzymaną białą substancją jest odwodniony CuSO · 5H 2O, który 4 ma właściwości higroskopijne. |
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 | Podczas doświadczenia masa próbki się zmniejszyła, ponieważ hydrat w trakcie prażenia traci wodę krystalizacyjną. | ✓ | ✓ |
| 2 | Otrzymaną białą substancją jest odwodniony CuSO · 5H 2O, który 4 ma właściwości higroskopijne. | ✓ |
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
(0–2) Zadanie uczniów polegało na zaprojektowaniu doświadczenia, za pomocą którego można otrzymać osad siarczku żelaza(II). Uczniowie przedstawili dwa projekty zgodne ze Po wykonaniu – zgodnie z zaproponowanymi projektami – doświadczenia okazało się, że osad siarczku żelaza(II) powstał tylko w jednej probówce.
Napisz, w której probówce (I albo II) powstał osad siarczku żelaza(II). Uzasadnij odpowiedź. Odwołaj się do stężeń jonów niezbędnych do powstania osadu w obu probówkach.
2 pkt – poprawny numer doświadczenia oraz poprawne uzasadnienie. 1 pkt – napisanie poprawnego numeru doświadczenia oraz błędne uzasadnienie albo brak uzasadnienia. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań Przykładowe rozwiązania Osad powstał w probówce: II Uzasadnienie: W wyniku (dwustopniowej) dysocjacji H2S otrzymano zbyt małe stężenie jonów siarczkowych (i wartość iloczynu rozpuszczalności nie została przekroczona). ALBO Uzasadnienie: Siarczek amonu jest solą, która ulega dysocjacji w 100 %. Stężenie jonów siarczkowych będzie wyższe niż w przypadku dysocjacji H2S.
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
Przeprowadzono doświadczenie zilustrowane schematem: Co (s) Ni (s) AgNO3 (aq) Cd(NO3)2 (aq) Probówka I Probówka II
Dokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz odpowiedź 1. albo 2. Reakcja chemiczna zaszła tylko
Napisz w formie jonowej skróconej równanie reakcji, która zachodzi podczas doświadczenia.
A2
1 pkt – odpowiedź poprawna. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Co + 2Ag+ → Co2+ + 2Ag
1 pkt – poprawne napisanie we właściwej formie równania reakcji. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
(0–2) Przeprowadzono doświadczenie zgodnie z poniższym schematem. K2Cr2O7, H2SO4, 𝑇 związek A (C5H12O) związek B (C5H10O) − H2O Br2 związek C 2,3-dibromo-2-metylobutan
Napisz wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych oznaczonych na schemacie literami A, B oraz C. Związek A Związek B Związek C
A B C CH3−CH(CH3)−CH(OH)−CH3 CH3−CH(CH3)−CO−CH3 CH3−C(CH3)=CH−CH3 ALBO ALBO ALBO CH3 CH C CH3 CH3 CH CH CH3 CH3 C CH CH3 CH3 OH CH3 O CH3
2 pkt – poprawne napisanie wzorów półstrukturalnych (grupowych) trzech związków. 1 pkt – poprawne napisanie wzorów półstrukturalnych (grupowego) dwóch związków. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
(0–1) Przeprowadzono dwuetapowe doświadczenie. W pierwszym etapie do probówki z wodnym roztworem siarczanu(VI) miedzi(II) dodano nadmiar wodnego roztworu wodorotlenku sodu. Zaobserwowano zmianę wyglądu zawartości probówki. W drugim etapie do tak otrzymanej mieszaniny wprowadzono związek Q i zawartość probówki ogrzano. Zaobserwowano zmianę zabarwienia osadu z niebieskiego na czerwonobrunatne. Poniżej przedstawiono wzory substancji, wśród których znajduje się wzór związku Q, użytego w drugim etapie opisanego doświadczenia. CH3−CH2−CH2−OH CH3−CH2−CHO CH3−CO−CH3 CH3−CH2−COOH
Wybierz wzór związku Q i napisz w formie jonowej skróconej równanie reakcji, która zaszła z jego udziałem podczas ogrzewania mieszaniny. Uwzględnij zasadowe środowisko reakcji.
2Cu(OH)2 + CH3−CH2−CHO + OH– → Cu2O + CH3−CH2−COO – + 3H2O Uwaga: Równanie reakcji, w której powstaje kwas propanowy należy uznać za błędne.
1 pkt – poprawny wybór odczynnika (związku Q) oraz poprawne napisanie we właściwej formie równania reakcji. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
W trzech zlewkach znajdowały się w przypadkowej kolejności wodne roztwory następujących związków: alanyloglicyna fenyloalanina kwas salicylowy (2-hydroksybenzenokarboksylowy) W celu ich identyfikacji przeprowadzono dwuetapowe doświadczenie.
W etapie 1. do trzech probówek oddzielnie wprowadzono badane roztwory i dodano po kilka kropel wodnego roztworu FeCl3. W jednej z probówek zaobserwowano pojawienie się fioletowego zabarwienia roztworu.
Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) lub uproszczony związku, którego obecność zidentyfikowano w etapie 1. doświadczenia. Uzasadnij odpowiedź.
Ze względu na usterkę merytoryczną wszyscy zdający za to zadanie otrzymują 1 punkt.
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie oraz poprawne uzasadnienie. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązanie COOH OH Uzasadnienie: Cząsteczka tego związku zawiera grupę –OH związaną z pierścieniem benzenowym, więc z FeCl3 tworzy związek, którego roztwór ma intensywną fioletową barwę.
rozwiązań zadań
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
| Temperatura, ℃ | 0 | 20 | 40 | 60 | 80 | 100 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Rozpuszczalność, g w 100 g wody | 14 | 20 | 29 | 41 | 57 | 77 |
(0–2) Poniższe zdjęcia, ustawione w przypadkowej kolejności, pokazują wygląd probówek podczas doświadczenia, którego celem było zbadanie właściwości związków manganu. 1 2 3 4 a) Uzupełnij opis doświadczenia. Wpisz we właściwe miejsca odpowiedni numer zdjęcia. W jednej probówce przygotowano wodny roztwór manganianu(VII) potasu (zdjęcie …….……), a w kolejnej probówce – roztwór siarczanu(VI) manganu(II) z dodatkiem kwasu siarkowego(VI) (zdjęcie ……………). Zawartość tych probówek wymieszano i zaobserwowano pojawienie się barwy charakterystycznej dla jonów Mn 3+. Po chwili wygląd mieszaniny reakcyjnej zaczął się zmieniać, co potwierdziło obecność w niej związku manganu(IV) (zdjęcie ……………). b) Napisz w formie jonowej skróconej równanie reakcji, w wyniku której powstał jon Mn 3+. Informacja do zadań 11.–12. W tabeli podano wartości (zaokrąglone do liczb całkowitych) rozpuszczalności bezwodnego siarczanu(VI) miedzi(II) w wodzie w zakresie temperatury 0 ℃–100 ℃.
W jednej probówce przygotowano roztwór manganianu(VII) potasu (zdjęcie 2), a w drugiej probówce roztwór siarczanu(VI) manganu(II) z dodatkiem kwasu siarkowego(VI) (zdjęcie 3). Zawartość obu probówek wymieszano i zaobserwowano pojawienie się barwy charakterystycznej dla jonów Mn3+. Po chwili wygląd mieszaniny reakcyjnej zaczął się zmieniać co potwierdziło obecność w niej związku manganu(IV) (zdjęcie 4). Równanie reakcji: 4Mn2+ + MnO4– + 8H+ → 5Mn3+ + 4H2O
2 pkt – poprawne uzupełnienie opisu doświadczenia i poprawne napisanie równania reakcji we właściwej formie. 1 pkt – poprawne uzupełnienie opisu doświadczenia i błędne napisanie równania reakcji albo brak równania. ALBO – błędne uzupełnienie opisu doświadczenia lub brak odpowiedzi i poprawne napisanie równania reakcji we właściwej formie. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
(0–1) Przeprowadzono doświadczenie, w którym próbkę stałego hydratu o wzorze CuSO4 · 5H2O – zdjęcie A – zważono i poddano prażeniu. Wygląd próbki w trakcie prażenia i bezpośrednio po jego zaprzestaniu przedstawiono na zdjęciach B i C. Zdjęcie A Zdjęcie B Zdjęcie C Po zakończeniu prażenia próbkę ponownie zważono i stwierdzono, że jej masa się zmieniła. Dodatkowo zaobserwowano, że powstała substancja – pozostawiona przez pewien czas na powietrzu – przyjęła niebieską barwę. Oceń prawdziwość zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 | Podczas doświadczenia masa próbki się zmniejszyła, ponieważ hydrat w trakcie prażenia traci wodę krystalizacyjną. | ||
| 2 | Otrzymaną białą substancją jest odwodniony CuSO · 5H 2O, który ma 4 właściwości higroskopijne. |
PP
1 pkt – odpowiedź poprawna. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Rozstrzygnij, czy zastosowanie poniższych czynników poskutkuje zwiększeniem szybkości reakcji rozkładu amoniaku, biegnącej w opisanym układzie. Zaznacz TAK, jeśli dany czynnik spowoduje zwiększenie szybkości reakcji rozkładu, albo NIE – jeśli tego nie spowoduje. Informacja do zadań 11.–13. W tabeli podano wartości (zaokrąglone do liczb całkowitych) rozpuszczalności bezwodnego siarczanu(VI) miedzi(II) w wodzie w zakresie temperatury 0 ℃–100 ℃.
| ✓ |
Podczas doświadczenia masa próbki się zmniejszyła, ponieważ hydrat 1. P w trakcie prażenia traci wodę krystalizacyjną. Otrzymaną białą substancją jest odwodniony CuSO4 · 5H2O, który ma 2. P właściwości higroskopijne.
1 pkt – odpowiedź poprawna. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.