Matura CKE czerwiec, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
Ładowanie…
Chemia
Pierwiastki X i E mogą przyjmować w związkach chemicznych różne stopnie utlenienia.
Napisz najwyższy i najniższy stopień utlenienia, jaki może przyjmować pierwiastek X w związkach chemicznych.
Przeprowadzono doświadczenie, którego wynik przedstawiono w tabeli. Znakiem + oznaczono te układy, w których zaobserwowano objawy reakcji.
Napisz wzory trzech różnych tlenków pierwiastka E, spełniających podane warunki. NaOH (aq) HCl (aq) H O 2 Tlenek I + + Tlenek II + + Tlenek III +
Najwyższy stopień utlenienia: (+)VI Najniższy stopień utlenienia: –II
1 pkt – poprawne napisanie najwyższego i najniższego stopnia utlenienia selenu w związkach chemicznych. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Tlenek I: Cr2O3 Tlenek II: CrO3 Tlenek III: CrO
1 pkt – poprawne napisanie wzorów trzech tlenków chromu spełniających podane warunki. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
Roztwory z probówek 1.–4. posłużyły do przeprowadzenia doświadczenia. Do jednej z probówek wprowadzono tlenek węgla(IV), a do pozostałych dodano pojedynczo odczynniki: NaOH (aq), Na2SO3 (aq) oraz HCl (aq). Każdego z roztworów użyto jeden raz. Po wymieszaniu zawartości probówek w każdej z nich zaobserwowano zmętnienie lub wytrącenie osadu.
Ustal, do której probówki został wprowadzony tlenek węgla(IV), a do których – wodne roztwory: NaOH oraz HCl. Uzupełnij podane niżej schematy. Probówka 1. Probówka 2. Probówka 3. Probówka 4. …………… Na2SO3 (aq) …………… …………… Ba(OH)2 (aq) KMnO4 (aq) C6H5ONa (aq) FeCl3 (aq)
Wpisz do tabeli wzory substancji, których powstanie w probówkach 1., 3. oraz 4. odpowiadało za opisany objaw reakcji.
| Probówka | 1. | 3. | 4. |
|---|---|---|---|
| Wzór substancji |
W probówce 2., po zmieszaniu reagentów, zachodzi proces utleniania-redukcji. Utleniacz i reduktor reagują ze sobą w stosunku molowym 2 : 3, a trzecim substratem reakcji jest woda.
Napisz w formie jonowej skróconej równanie tej reakcji.
Probówka 1. Probówka 2. Probówka 3. Probówka 4. CO2 (g) Na2SO3 (aq) HCl (aq) NaOH (aq) Ba(OH)2 (aq) KMnO4 (aq) C6H5ONa (aq) FeCl3 (aq) Uwaga: Dopuszcza się wpisanie poprawnych nazw zamiast wzorów związków chemicznych. Określenie stanu skupienia wprowadzanych odczynników nie jest wymagane.
1 pkt – poprawny wybór substancji i poprawne uzupełnienie schematów wzorami substancji. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
1 pkt – poprawny wybór substancji, które spowodowały opisane objawy reakcji we wskazanych probówkach i poprawne napisanie wzorów trzech substancji. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązanie Probówka 1. 3. 4. Fe(OH)3 LUB FeO(OH) Wzór substancji BaCO3 C6H5OH LUB Fe2O3 ∙ nH2O LUB Fe2O3(H2O)n
2MnO4– + 3SO32– + H2O → 2MnO2 + 3SO42– + 2OH–
1 pkt – poprawne napisanie we właściwej formie równania reakcji zachodzącej w probówce 2. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
Rozpuszczalność soli X w wodzie wzrasta ze wzrostem temperatury, co pokazują dane zamieszczone w poniższej tabeli.
| Temperatura, °C | 0 | 20 | 40 | 60 | 80 | 100 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Rozpuszczalność, g w 100 g wody | 5 | 12 | 26 | 47 | 71 | 96 |
Narysuj krzywą rozpuszczalności soli X w zakresie temperatury 𝟎 °𝐂– 𝟏𝟎𝟎 °𝐂 i odczytaj z niego wartość rozpuszczalności w temperaturze 𝟕𝟎 °𝐂. Rozpuszczalność soli X jest funkcją rosnącą w całym podanym zakresie temperatury.
Oblicz, ile gramów soli X wykrystalizowało, gdy z 𝟑𝟎𝟎 g roztworu nasyconego w temperaturze 𝟖𝟎 °𝐂 odparowała woda o masie 𝟐𝟓 g. Wynik podaj w zaokrągleniu do jedności.
100 90 80 wody 70 g 60 g/100 X, soli 50 40 30 Rozpuszczalność 20 10 0 0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100 Temperatura, °C Rozpuszczalność soli X w temperaturze 70 °C: 59 1 g w 100 g wody Uwaga: Wykres musi zawierać 6 punktów połączonych krzywą albo odcinkami (tworzy łamaną). Punkty na wykresie muszą być naniesione na przecięciu odpowiednich linii siatki. Odczytana wartość rozpuszczalności musi być adekwatna do poprawnie narysowanego wykresu.
1 pkt – poprawne narysowanie wykresu i odczytanie wartości rozpuszczalności soli. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody prowadzącej do obliczenia masy soli, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku w gramach w zaokrągleniu do jedności. 1 pkt – zastosowanie poprawnej metody prowadzącej do obliczenia masy soli, ale: • popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego. LUB • podanie wyniku z niewłaściwą jednostką lub bez jednostki. ALBO 1 pkt – poprawne obliczenie masy soli w roztworze końcowym. 0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
rozwiązań zadań Przykładowe rozwiązanie 100 g wody –– 71 g soli –– 171 g roztworu xg soli –– 300 g roztworu x= 125 g soli początkowa masa wody = 300 g – 125 g = 175 g końcowa masa wody = 175 g – 25 g = 150 g 100 g wody –– 71 g soli 150 g wody –– yg soli y= 107 g masa soli, która wykrystalizowała = 125 g – 107 g = 18 g Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń. Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej poprawnej metody i poprawnych obliczeń.
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
(0–2)
Napisz w formie jonowej skróconej równania reakcji zachodzących podczas doświadczenia w probówkach 1. i 4. Równanie reakcji zachodzącej w probówce 1.: Równanie reakcji zachodzącej w probówce 4.:
Równanie reakcji zachodzącej w probówce 1.: NH4+ + OH– → NH3 + H2O Równanie reakcji zachodzącej w probówce 4.: Cl2 + 2Br– → 2Cl– + Br2
2 pkt – poprawne napisanie we właściwej formie dwóch równań reakcji. 1 pkt – poprawne napisanie we właściwej formie jednego równania reakcji. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
Uczniowie przeprowadzili dwuetapowe doświadczenie, w którym w temperaturze pokojowej otrzymali z metalicznego glinu wodorotlenek glinu.
Wybierz i zaznacz na poniższym schemacie wzory odczynników, których użyto podczas doświadczenia przeprowadzonego przez uczniów.
• równanie reakcji zachodzącej w etapie I • równanie reakcji zachodzącej w etapie II opisanego doświadczenia, a następnie napisz, jakie zmiany zaobserwowano po dodaniu – w etapie II – nadmiaru wybranego odczynnika.
Etap I Etap II HNO3 (stęż.) / HCl (aq, rozc.) H2SO4 (aq) / NaOH (aq) wiórki glinowe roztwór po etapie I
1 pkt – poprawny wybór i zaznaczenie wzorów odczynników na schemacie doświadczenia. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań
Etap I: 2Al + 6H+ → 2Al3+ + 3H2 ALBO 2Al + 6H3O+ → 2Al3+ + 3H2 + 6H2O Etap II: Al3+ + 3OH− → Al(OH)3 Przykładowe zaobserwowane zmiany: • Osad wodorotlenku zaniknie (i powstanie klarowny roztwór). • Osad Al(OH)3 roztworzy się (w nadmiarze NaOH i powstanie klarowny roztwór). • Osad się rozpuści (w nadmiarze NaOH i powstanie klarowny roztwór). • Powstający (początkowo) osad zaniknie (i powstanie klarowny roztwór). • Powstaje biały osad, który roztwarza się / rozpuszcza się w nadmiarze (roztworu) NaOH. Uwaga 1.: Elementy rozwiązania podane w nawiasach nie są wymagane. Uwaga 2.: Odpowiedź, w której zdający pisze równanie strącania osadu, a następnie równanie roztwarzania osadu, należy uznać za poprawną.
2 pkt – poprawne napisanie we właściwej formie równań reakcji i napisanie poprawnych obserwowanych zmian. 1 pkt – poprawne napisanie równań reakcji i niepoprawne napisanie obserwowanych zmian. LUB 1 pkt – poprawne napisanie jednego z równań reakcji i poprawne napisanie obserwowanych zmian. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
Pierwiastki X i E mogą przyjmować w związkach chemicznych różne stopnie utlenienia.
Napisz najwyższy i najniższy stopień utlenienia, jaki może przyjmować pierwiastek X w związkach chemicznych.
Przeprowadzono doświadczenie, którego wynik przedstawiono w tabeli. Znakiem + oznaczono te układy, w których zaobserwowano objawy reakcji.
Napisz wzory trzech różnych tlenków pierwiastka E, spełniających podane warunki. NaOH (aq) HCl (aq) H O 2 Tlenek I + + Tlenek II + + Tlenek III +
Najwyższy stopień utlenienia: (+)VI Najniższy stopień utlenienia: –II
1 pkt – poprawne napisanie najwyższego i najniższego stopnia utlenienia selenu w związkach chemicznych. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Tlenek I: Cr2O3 Tlenek II: CrO3 Tlenek III: CrO
1 pkt – poprawne napisanie wzorów trzech tlenków chromu spełniających podane warunki. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
Roztwory z probówek 1.–4. posłużyły do przeprowadzenia doświadczenia. Do jednej z probówek wprowadzono tlenek węgla(IV), a do pozostałych dodano pojedynczo odczynniki: NaOH (aq), Na2SO3 (aq) oraz HCl (aq). Każdego z roztworów użyto jeden raz. Po wymieszaniu zawartości probówek w każdej z nich zaobserwowano zmętnienie lub wytrącenie osadu.
Ustal, do której probówki został wprowadzony tlenek węgla(IV), a do których – wodne roztwory: NaOH oraz HCl. Uzupełnij poniższe schematy. Probówka 1. Probówka 2. Probówka 3. Probówka 4. …………… Na2SO3 (aq) …………… …………… Ba(OH)2 (aq) KMnO4 (aq) C6H5ONa (aq) FeCl3 (aq)
Wpisz do tabeli wzory substancji, których powstanie w probówkach 1., 3. oraz 4. odpowiadało za opisany objaw reakcji.
| Probówka | 1. | 3. | 4. |
|---|---|---|---|
| Wzór substancji |
W probówce 2., po zmieszaniu reagentów, zachodzi proces utleniania-redukcji. Utleniacz i reduktor reagują ze sobą w stosunku molowym 2 : 3, a trzecim substratem reakcji jest woda.
Napisz w formie jonowej skróconej równanie tej reakcji.
Probówka 1. Probówka 2. Probówka 3. Probówka 4. CO2 (g) Na2SO3 (aq) HCl (aq) NaOH (aq) Ba(OH)2 (aq) KMnO4 (aq) C6H5ONa (aq) FeCl3 (aq) Uwaga: Dopuszcza się wpisanie poprawnych nazw zamiast wzorów związków chemicznych. Określenie stanu skupienia wprowadzanych odczynników nie jest wymagane.
1 pkt – poprawny wybór substancji i poprawne uzupełnienie schematów wzorami substancji. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań
1 pkt – poprawny wybór substancji, które spowodowały opisane objawy reakcji we wskazanych probówkach i poprawne napisanie wzorów trzech substancji. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązanie Probówka 1. 3. 4. Fe(OH)3 LUB FeO(OH) Wzór substancji BaCO3 C6H5OH LUB Fe2O3 ∙ nH2O LUB Fe2O3(H2O)n
2MnO4– + 3SO32– + H2O → 2MnO2 + 3SO42– + 2OH–
1 pkt – poprawne napisanie we właściwej formie równania reakcji zachodzącej w probówce 2. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
W trzech zlewkach umieszczono: • w zlewce A czystą wodę • w zlewce B roztwór węglanu sodu • w zlewce C kwas solny o równych objętościach. Do każdej zlewki wprowadzono jednakową porcję stałego węglanu wapnia. Zawartość zlewek wymieszano i odstawiono. Stwierdzono, że w żadnej zlewce węglan wapnia nie uległ całkowitemu rozpuszczeniu. Temperatura wszystkich roztworów po zakończeniu doświadczenia wynosiła 25 C.
Oblicz stężenie molowe jonów Ca2+ w roztworze otrzymanym w zlewce A po zakończeniu doświadczenia.
Rozstrzygnij, w której ze zlewek (A, B czy C) po zakończeniu doświadczenia znajdował się roztwór o największym stężeniu jonów Ca2+, a w której – roztwór o najmniejszym stężeniu jonów Ca2+. Zaznacz poprawną odpowiedź w każdym nawiasie i uzasadnij swoje stanowisko. W uzasadnieniu najmniejszego stężenia jonów Ca2+ odwołaj się do procesu równowagowego zachodzącego w roztworze. Najwięcej jonów Ca2+ znajdowało się w roztworze otrzymanym w zlewce (A / B / C). Najmniej jonów Ca2+ znajdowało się w roztworze otrzymanym w zlewce (A / B / C).
2− CaCO3 (s) ⇄ Ca2+ (aq) + CO3 (aq) Ks = [Ca2+] [ CO32−] x = [Ca2+] = [CO32−] 10–5 mol dm−3x2 = 3,36 10−9 x = 5,797 10−5 [Ca2+] = 5,80
1 pkt – poprawne obliczenie stężenia jonów Ca2+ i podanie wyniku z poprawną jednostką. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Po zakończeniu doświadczenia najwięcej jonów Ca2+ znajdowało się w roztworze otrzymanym w zlewce (A / B / C).
rozwiązań zadań
2 pkt – poprawne wskazanie zlewek: dla największego stężenia Ca2+ zlewki C a dla najmniejszej ilości Ca2+ – B oraz napisanie poprawnych uzasadnień. 1 pkt – poprawne wskazanie zlewki C oraz poprawne uzasadnienie. ALBO 1 pkt – poprawne wskazanie zlewki B oraz poprawne uzasadnienie odwołujące się do procesu równowagowego zachodzącego w roztworze. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
: • Trudno rozpuszczalny w wodzie węglan wapnia reaguje z jonami H+, a w wyniku tej reakcji jony Ca2+ przechodzą do roztworu. • Trudno rozpuszczalny w wodzie węglan wapnia reaguje z HCl, tworząc chlorek wapnia – sól rozpuszczalną w wodzie. • W roztworze zachodzi reakcja: CaCO3 + 2H+ → Ca2++ CO2() + H2O ALBO CaCO3 + 2H3O+ → Ca2++ CO2() + 3H2O Po zakończeniu doświadczenia najmniej jonów Ca2+ znajdowało się w roztworze otrzymanym w zlewce (A / B / C).
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
(0–1) • I – octanu sodu (CH3COONa) • II – kwasu octowego (CH3COOH) • III – wodorotlenku sodu (NaOH) o jednakowych stężeniach molowych równych 0,01 mol dm _3. Do identyfikacji tych roztworów wybrano dwa wskaźniki kwasowo-zasadowe: tymoloftaleinę i zieleń bromokrezolową. Wyniki doświadczenia przedstawiono na zdjęciach.
Uzupełnij tabelę. Wpisz wzory substancji, których wodne roztwory identyfikowano.
Roztwór I Roztwór II Roztwór III Wzór substancji NaOH CH3COOH CH3COONa
1 pkt – poprawny wybór i napisanie wzorów trzech substancji. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
Uczniowie przeprowadzili dwuetapowe doświadczenie, w którym w temperaturze pokojowej otrzymali z metalicznego glinu wodorotlenek glinu.
Wybierz i zaznacz na poniższym schemacie wzory odczynników, których użyto podczas doświadczenia przeprowadzonego przez uczniów.
• równanie reakcji zachodzącej w etapie I • równanie reakcji zachodzącej w etapie II opisanego doświadczenia, a następnie napisz, jakie zmiany zaobserwowano po dodaniu – w etapie II – nadmiaru wybranego odczynnika.
Etap I Etap II HNO3 (stęż.) / HCl (aq, rozc.) H2SO4 (aq) / NaOH (aq) wiórki glinowe roztwór po etapie I
1 pkt – poprawny wybór i zaznaczenie wzorów odczynników na schemacie doświadczenia. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Etap I: 2Al + 6H+ → 2Al3+ + 3H2 ALBO 2Al + 6H3O+ → 2Al3+ + 3H2 + 6H2O Etap II: Al3+ + 3OH− → Al(OH)3 Przykładowe zaobserwowane zmiany: • Osad wodorotlenku zaniknie (i powstanie klarowny roztwór). • Osad Al(OH)3 roztworzy się (w nadmiarze NaOH i powstanie klarowny roztwór). • Osad się rozpuści (w nadmiarze NaOH i powstanie klarowny roztwór). • Powstający (początkowo) osad zaniknie (i powstanie klarowny roztwór). • Powstaje biały osad, który roztwarza się / rozpuszcza się w nadmiarze (roztworu) NaOH.
2 pkt – poprawne napisanie we właściwej formie równań reakcji i napisanie poprawnych obserwowanych zmian. 1 pkt – poprawne napisanie równań reakcji i niepoprawne napisanie obserwowanych zmian. LUB 1 pkt – poprawne napisanie jednego z równań reakcji i poprawne napisanie obserwowanych zmian. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań Uwaga 1.: Elementy rozwiązania podane w nawiasach nie są wymagane. Uwaga 2.: Odpowiedź, w której zdający pisze równanie strącania osadu, a następnie równanie roztwarzania osadu, należy uznać za poprawną.