Matura CKE czerwiec, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
Ładowanie…
(0–1) Przeprowadzono doświadczenie, którego przebieg zilustrowano na poniższym schemacie.
Napisz, czy w wyniku tego doświadczenia w probówce powstał żółty osad jodoformu. Odpowiedź uzasadnij. Odnieś się do budowy cząsteczki badanej substancji. W probówce (powstał / nie powstał) żółty osad jodoformu.
1 pkt – za poprawny wybór i poprawne uzasadnienie uwzględniające budowę badanej substancji. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź W probówce (powstał / nie powstał) żółty osad jodoformu. Uzasadnienie, np.: 3-metylobutan-2-on jest metyloketonem ALBO zawiera w swojej cząsteczce fragment CH3−C(O)−.
rozwiązań zadań
Matura CKE maj, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
(0–1)
Rozstrzygnij, czy reakcja pomiędzy tlenkiem węgla(IV) i węglem jest procesem egzoenergetycznym. Uzasadnij swoją odpowiedź.
Rozstrzygnięcie: Nie ALBO Jest endoenergetyczna. Uzasadnienie: Ze wzrostem temperatury zwiększa się wydajność reakcji tworzenia CO. Uwaga: Odpowiedź, w której zdający nie podaje rozstrzygnięcia, ale w poprawnym uzasadnieniu wskazuje, że reakcja jest endoenergetyczna (endotermiczna), należy ocenić na 1 pkt.
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie odwołujące się do zależności wydajności reakcji od temperatury. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Matura CKE maj, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
(0–1)
Napisz w formie cząsteczkowej równania opisanych w informacji przemian.
Spalanie sodu w tlenie: 2Na + O2 → Na2O2 Reakcja litu z azotem: 6Li + N2 → 2Li3N
1 pkt – poprawne napisanie dwóch równań reakcji. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań
Matura CKE maj, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
(0–1)
Rozstrzygnij, czy cząsteczka tymolu jest chiralna. Odpowiedź uzasadnij.
Rozstrzygnięcie: Nie ALBO Jest achiralna. Uzasadnienie: Cząsteczka tymolu ma płaszczyznę symetrii. ALBO W cząsteczce tymolu nie występuje żaden asymetryczny atom węgla. ALBO W cząsteczce tego związku nie ma centrum chiralności (centrum stereogenicznego, centrum stereochemicznego, stereocentrum). ALBO Żaden atom węgla (o hybrydyzacji sp3) nie jest połączony z czterema różnymi podstawnikami.
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Matura CKE marzec, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
(0–1)
Wyjaśnij, dlaczego wartość pierwszej energii jonizacji atomu wodoru jest dużo większa niż wartość pierwszej energii jonizacji atomów kolejnych pierwiastków pierwszej grupy.
Wraz ze wzrostem liczby atomowej rosną promienie atomowe ALBO w atomie wodoru elektron jest najbliżej jądra ALBO atom wodoru nie ma powłok wewnętrznych ALBO elektron jest odrywany z orbitalu 1s wodoru, a z orbitali 2s, 3s dla atomów kolejnych pierwiastków ALBO po oderwaniu pierwszego elektronu dla kolejnych litowców pozostają jeszcze powłoki elektronowe, a dla wodoru – już nie.
1 pkt – poprawne wyjaśnienie. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Matura CKE marzec, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
(0–1) Do dwóch zlewek zawierających jednakowe objętości wody o temperaturze t= 20 °C dodano: • do zlewki I – próbkę metalicznego magnezu • do zlewki II – próbkę metalicznego wapnia. Tylko w jednej zlewce zaobserwowano objawy reakcji chemicznej.
Napisz w formie jonowej równanie reakcji zachodzącej podczas opisanego doświadczenia. Wyjaśnij przyczynę różnej aktywności chemicznej badanych metali. Informacja do zadań 10.–11. Przygotowano wodne roztwory czterech soli: azotanu(V) sodu, fluorku sodu, chlorku amonu i azotanu(III) amonu, o takim samym stężeniu molowym równym 0,1 mol∙dm–3.
Równanie reakcji: Ca + 2H2O→ Ca2+ + 2OH– + H2 Wyjaśnienie: Elektrony walencyjne znajdują się na powłokach w różnej odległości od jądra atomowego ALBO Energia potencjalna elektronów walencyjnych wapnia jest większa niż energia potencjalna elektronów walencyjnych magnezu.
1 pkt – poprawne napisanie równania reakcji i poprawne wyjaśnienie. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Matura CKE marzec, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
Zawartość jonów dichromianowych(VI) w wodnym roztworze można określić dzięki zastosowaniu metody pośredniej. W pierwszym etapie dodaje się roztwór jodku potasu i kwas siarkowy(VI). Zachodzi wtedy reakcja opisana równaniem: Cr 2 O 7 2 − + 6I− +14H+ → 2Cr3+ + 3I2 + 7H2O W drugim etapie do otrzymanej mieszaniny dodaje się roztwór tiosiarczanu sodu i wtedy jony S 2 O 3 2 − reagują z jodem: I2 + 2 S 2 O 3 2 − → 2I− + S 4 O 6 2 −
Rozstrzygnij, czy jony dichromianowe(VI) w etapie pierwszym oraz jod w etapie drugim pełnią taką samą funkcję (utleniacza albo reduktora). Odpowiedź uzasadnij.
Aby określić zawartość jonów dichromianowych(VI) w próbce, przeprowadzono opisane reakcje. W reakcji z jodem wzięło udział 20,4 cm3 wodnego roztworu tiosiarczanu sodu o stężeniu 0,10 mol∙dmି3.
Oblicz, ile gramów dichromianu(VI) potasu zawierała badana próbka. Przyjmij, że opisane przemiany przebiegły z wydajnością równą 100% oraz że masa molowa 1 dichromianu(VI) potasu M K 2 Cr 2 O 7 =294g ⋅ mol− .
Rozstrzygnięcie: Tak Uzasadnienie: Jony dichromianowe(VI) i jod w opisanych przemianach ulegają redukcji, czyli pełnią funkcję utleniacza.
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
stosunek molowy ndichromianu(VI) potasu : ntiosiarczanu sodu = 1 : 6 ntiosiarczanu sodu = 0,0204 dm3 ∙ 0,1 mol ∙ dm–3 = 2,04 ∙ 10–3mola 2,04⋅10-3 ndichromianu(VI) potasu = = 0,34 ∙ 10–3 mola 6 masa dichromianu(VI) potasu mdichromianu(VI) potasu = n ∙ M = 0,34 ∙ 10–3 mola ∙ 294 g ∙ mol–1 = 0,1 (g)
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku w gramach. 1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale: – popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego. LUB – podanie wyniku liczbowego w innej jednostce niż g. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
rozwiązań zadań Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku końcowego od przyjętych zaokrągleń wyników pośrednich. Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej poprawnej metody i poprawnych obliczeń.
Matura CKE marzec, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
Celem doświadczenia przedstawionego na poniższym schemacie było potwierdzenie właściwości redukujących kwasu metanowego. HCOOH (aq) K2Cr2O7 (aq), H2SO4 (aq)
Spośród poniższych obserwacji wybierz i podkreśl wszystkie te zmiany, które można zaobserwować podczas wykonanego doświadczenia. • wytrąca się zielony osad • roztwór zmienia barwę z pomarańczowej na ciemnozieloną • fioletowy roztwór się odbarwia • roztwór zmienia barwę z pomarańczowej na żółtą • wydziela się gaz
Wyjaśnij na podstawie budowy cząsteczki, dlaczego kwas metanowy wykazuje właściwości redukujące.
• wytraca się zielony osad • roztwór zmienia barwę z pomarańczowej na ciemnozieloną • fioletowy roztwór odbarwia się • roztwór zmienia barwę z pomarańczowej na żółtą • wydziela się gaz
1 pkt – poprawny wybór i zaznaczenie obu zmian. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Kwas metanowy ma właściwości redukujące, ponieważ w jego cząsteczce występuje grupa aldehydowa ALBO cząsteczka kwasu metanowego ma atom wodoru przyłączony bezpośrednio do atomu węgla grupy karbonylowej.
1 pkt – poprawne uzasadnienie właściwości redukujących kwasu metanowego. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Matura CKE marzec, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
(0−1)
Rozstrzygnij, czy wolna grupa karboksylowa, która znajduje się w cząsteczce tetrapeptydu i nie wzięła udziału w tworzeniu wiązań peptydowych w tym związku, pochodzi od cząsteczki seryny (Ser). Odpowiedź uzasadnij.
Rozstrzygnięcie: Nie Uzasadnienie: Sekwencję aminokwasów zapisuje się od N-końca do C-końca. Seryna ma wolną (niebiorącą udziału w tworzeniu wiązań peptydowych) grupę aminową, a wolną grupę karboksylową ma ostatni aminokwas, czyli alanina.
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Matura CKE kwiecień, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
(0–1) Atomy pierwiastków chemicznych mogą występować w różnych stanach energetycznych. Stan o najniższej energii nazywamy podstawowym, a stany o energiach wyższych – wzbudzonymi.
1 p. – za poprawną ocenę i poprawne uzasadnienie. 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Ocena: Tak Uzasadnienie: Jest to konfiguracja atomu germanu w stanie wzbudzonym lub w stanie o wyższej energii.