Arkusz maturalny
(0–1) Wpisz do tabeli symbole chemiczne pierwiastków opisanych niżej.
| 1. | Niemetal, w którego atomie w stanie podstawowym liczba sparowanych elektronów walencyjnych trzeciej powłoki jest dwa razy większa niż liczba elektronów niesparowanych. |
|---|
| 2. | Pierwiastek, którego atom w stanie podstawowym ma następującą 1s22s22p63s23p64s13d5. konfigurację elektronową: | |
| 3. | Pierwiastek, którego dwudodatni kation w stanie podstawowym ma 1s22s22p63s23p63d10. następującą konfigurację elektronową: |
1 p. – za poprawne wpisanie do tabeli symboli chemicznych trzech pierwiastków. 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź 1. S, 2. – Cr, 3. – Zn
(0–1) Atomy pewnego pierwiastka oznaczonego umownie symbolem X mają w stanie podstawowym 1 s s p 6 3 s 3 p 6 3 d 10 4 s 4 p 5
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe.
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 | Pierwiastek X tworzy związek z wodorem o wzorze ogólnym HX. Wodny roztwór wodorku HX o stężeniu równym 0,1 mol∙dm –3 ma pH1. | ||
| 2 | Rozcieńczony wodny roztwór wodorku HX ma pH wyższe niż stężony wodny roztwór tego wodorku. |
1 p. – za poprawne wskazanie trzech odpowiedzi. 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź 1. – P, 2. – P, 3. – P
(0–1) Atomy pierwiastków chemicznych mogą występować w różnych stanach energetycznych. Stan o najniższej energii nazywamy podstawowym, a stany o energiach wyższych – wzbudzonymi.
1 p. – za poprawną ocenę i poprawne uzasadnienie. 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Ocena: Tak Uzasadnienie: Jest to konfiguracja atomu germanu w stanie wzbudzonym lub w stanie o wyższej energii.
(0–1) Na poniższym diagramie przedstawiono zmiany elektroujemności w skali Paulinga pierwiastków grup 1.–2. oraz 13.–17. układu okresowego (wartości elektroujemności
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 | Pierwiastki, których elektroujemność przedstawiono na diagramie, należą do bloków konfiguracyjnych s, p i d układu okresowego. | ||
| 2 | W grupach 1.–2. oraz 13.–17. elektroujemność wszystkich pierwiastków wchodzących w ich skład maleje ze wzrostem numeru okresu. |
1 p. – za poprawne wskazanie trzech odpowiedzi. 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź 1. – F, 2. – F, 3. – P
Cząsteczka trichlorku fosforu o wzorze PCl3 ma budowę przestrzenną podobną do struktury cząsteczki amoniaku.
Określ charakter wiązania chemicznego (wiązanie kowalencyjne niespolaryzowane, kowalencyjne spolaryzowane) w cząsteczce trichlorku fosforu i napisz wzór elektronowy tej cząsteczki. Zaznacz kreskami wiążące i wolne pary elektronowe.
Uzupełnij poniższe zdania – wybierz i podkreśl jedno właściwe określenie spośród podanych w każdym nawiasie. Orbitalom walencyjnym atomu centralnego w cząsteczce trichlorku fosforu przypisuje się hybrydyzację typu (sp / sp2 / sp3). Atom centralny (nie stanowi bieguna elektrycznego / stanowi biegun elektryczny dodatni / stanowi biegun elektryczny ujemny) w tej cząsteczce.
1 p. – za poprawne określenie charakteru wiązania i napisanie wzoru elektronowego. 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Charakter wiązania: kowalencyjne spolaryzowane Wzór elektronowy: P Cl P Cl Cl Cl lub Cl Cl
1 p. – za poprawne uzupełnienie zdań. 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Orbitalom walencyjnym atomu centralnego w cząsteczce trichlorku fosforu przypisuje się hybrydyzację typu (sp / sp2 / sp3). Atom centralny (nie stanowi bieguna elektrycznego / stanowi biegun elektryczny dodatni / stanowi biegun elektryczny ujemny) w tej cząsteczce.
(0–1) Poniżej podano wzory pięciu rozpuszczalnych w wodzie związków chemicznych. Wypełnij tabelę – wpisz numery, którymi oznaczono wzory wszystkich związków wykazujących podane w tabeli właściwości. 1 2 3 4 5 CaCl 2 C H OH 2 5 CH COOH 3 HCl KOH
| Właściwość związku | Numery wzorów |
|---|---|
| Jest związkiem jonowym. | |
| Jego wodny roztwór dobrze przewodzi prąd elektryczny. |
1 p. – za poprawne wypełnienie obu wierszy tabeli. 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Właściwość związku Numery wzorów Jest związkiem jonowym. 1, 5 Jego wodny roztwór dobrze 1, 4, 5 lub 1, 3, 4, 5 przewodzi prąd elektryczny. Uwaga: dopuszcza się podanie wzorów zamiast numerów, którymi je oznaczono.
Przygotowano dwie identyczne próbki oznaczone numerami I i II: w każdej próbce zmieszano 2,8 g wiórków żelaznych i 2,4 g rozdrobnionej siarki. Próbkę I wprowadzono do probówki i ogrzano w płomieniu palnika. Stwierdzono, że żelazo całkowicie przereagowało z siarką, w wyniku czego powstał produkt, w którym stosunek masowy m Fe : m S 7 : 4 (reakcja 1.). Po zakończeniu reakcji zawartość probówki ostudzono, a następnie poddano działaniu kwasu solnego użytego w nadmiarze. Zaobserwowano, że mieszanina poreakcyjna częściowo roztworzyła się w kwasie, czemu towarzyszyło wydzielanie bezbarwnego gazu o nieprzyjemnym zapachu (reakcja 2.). Próbkę II wprowadzono – bez uprzedniego ogrzewania – do zlewki z kwasem solnym. Stwierdzono, że próbka częściowo roztworzyła się w nadmiarze kwasu z wydzieleniem bezbarwnego i bezwonnego gazu (reakcja 3.).
Napisz w formie cząsteczkowej równania reakcji, które zaszły po poddaniu obu próbek działaniu kwasu solnego użytego w nadmiarze (reakcja 2. i reakcja 3.). Równanie reakcji 2.: Równanie reakcji 3.:
Podaj nazwę substancji, która pozostała nieroztworzona w kwasie solnym w obu naczyniach, i podaj nazwę metody, którą należy zastosować, aby wyodrębnić tę substancję z mieszaniny poreakcyjnej otrzymanej po dodaniu nadmiaru kwasu solnego do obu próbek.
Ustal, ile gramów substancji, która pozostała nieroztworzona w kwasie solnym w obu naczyniach, zawierały próbki.
1 p. – za poprawne napisanie w formie cząsteczkowej dwóch równań reakcji. 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Równanie reakcji 2.: FeS + 2HCl → FeCl2 + H2S Równanie reakcji 3.: Fe + 2HCl → FeCl2 + H2
) pisze wzory sumaryczne soli: chlorków, […] siarczków […]. 7.4) pisze równania reakcji otrzymywania soli […].
1 p. – za poprawne ustalenie masy (wyrażonej w gramach) siarki w obu próbkach. 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Próbka I: 0,8 (g) Próbka II: 2,4 (g)
(0–2) Reakcja redukcji tlenku azotu(II) wodorem przebiega zgodnie z równaniem: 2NO(g) 2H 2 (g) N 2 (g) 2H 2 O(g) v = k c NO 2 c H 2 W tym równaniu k jest współczynnikiem proporcjonalności zwanym stałą szybkości reakcji, c NO i c H 2 oznaczają stężenia molowe odpowiednio tlenku azotu(II) i wodoru. Stała szybkości k jest charakterystyczna dla danej reakcji, zależy od temperatury, ale nie zależy od stężenia substratów.
2 p. – za zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku jako wielkości niemianowanej. 1 p. – zastosowanie poprawnej metody, ale – popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego lub – podanie wyniku jako wielkości mianowanej. 0 p. – za zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania. Przykładowe rozwiązanie Początkowe stężenia substratów wynoszą: nNO 6 mol −3 nH 2 4 mol −3 = 2 mol ⋅ dm[ NO ] = = 3 = 3 mol ⋅ dm [ H 2 ] = = 3 V 2 dm V 2 dm Początkowa szybkość reakcji: v0 = k ⋅ 32 ⋅ 2 = 18 ⋅ k stężenia substratów po przereagowaniu 50% NO są równe: n NO ( 6 − 3 ) mol −3 nH 2 ( 4 − 3 ) mol −3 = 0,5 mol ⋅ dm[ NO ] = = 3 = 1,5 mol ⋅ dm [ H 2 ] = = 3 V 2 dm V 2 dm Końcowa szybkość reakcji wynosi: v = k ⋅ (1,5 ) 2 ⋅ 0,5 = 1,125 ⋅ k v 1,125 ⋅ k 1 v 0 16 1 = = = 0,0625 lub = = v 0 18 ⋅ k 16 v 1 0,0625
(0–2) CO(g) + H 2 O(g) H 2 (g) + CO 2 (g) W temperaturze 800 K stężeniowa stała równowagi tej reakcji jest równa 4,0.
2 p. – za zastosowanie poprawnej metody (w tym poprawne zapisanie – w dowolnej postaci – wyrażenia na stałą równowagi opisanej reakcji), poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku w molach. 1 p. – zastosowanie poprawnej metody, ale – popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego lub – niepodanie wyniku w molach. 0 p. – za zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania. Przykładowe rozwiązanie 1mol 3 mol 0 mol 0 mol CO(g) + H 2 O(g) € H 2 (g) + CO 2 (g) 1 − x 3 − x x x nH 2 nCO 2 nH 2 ⋅ nCO 2 x ⋅ x [ H 2 ] ⋅ [ CO 2 ] V ⋅ VK c = = = = − x ) ⋅ ( 3 − x ) [ CO ] ⋅ [ H 2 O ] nCO nH 2 O nCO ⋅ nH 2 O (1 ⋅ V V x 24 = (1 − x ) ⋅ ( 3 − x ) 3x 2 − 16x + 12 = 0 ∆= 112 ⇒ ∆= 10,58 −−b ∆ 16 − 10,58 x 1 = = = 0,9 mol 2a 6 −+b ∆ 16 + 10,58 x 2 = = = 4,43 mol ⇒ sprzeczny, bo x niemożebyć ≥ 1mol 2a 6 nH 2 = nCO 2 = 0,9 (mol) nCO = 1 − 0,9 = 0,1 (mol) nH 2 O = 3 − 0,9 = 2,1 (mol)
(0–1) N 2 (g) O 2 (g) 2NO(g) W tabeli podano wartości stężeniowej stałej równowagi Kc reakcji syntezy NO w różnych temperaturach.
1 p. – za poprawną ocenę efektu energetycznego reakcji i poprawny wybór. 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Opisana reakcja jest procesem endo(termicznym). Numer sposobu zwiększenia wydajności tworzenia tlenku azotu(II): III
Na odważkę stopu glinu z magnezem o masie 7,50 g podziałano nadmiarem rozcieńczonego kwasu solnego. Podczas roztwarzania stopu w kwasie solnym zachodziły reakcje zilustrowane równaniami: 2Al + 6HCl → 2AlCl3 + 3H2 Mg + 2HCl → MgCl2 + H2 W wyniku całkowitego roztworzenia stopu otrzymano klarowny roztwór, do którego dodano nadmiar wodnego roztworu wodorotlenku sodu. Zaszły reakcje opisane równaniami: AlCl3 + 6NaOH → Na3[Al(OH)6] + 3NaCl MgCl2 + 2NaOH → Mg(OH)2 + 2NaCl Otrzymany nierozpuszczalny w wodzie związek odsączono, przemyto wodą, wysuszono i zważono. Jego masa (w przeliczeniu na czysty wodorotlenek magnezu) była równa 11,67 g.
Oblicz zawartość procentową glinu w stopie (w procentach masowych).
Klarowny roztwór uzyskany po odsączeniu osadu Mg(OH)2 nasycono tlenkiem węgla(IV). Zaobserwowano wytrącenie białego osadu wodorotlenku glinu.
Napisz w formie jonowej skróconej równanie opisanej reakcji chemicznej.
2 p. – za zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku w procentach. 1 p. – zastosowanie poprawnej metody, ale: – popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego lub – niepodanie wyniku liczbowego w procentach. 0 p. – za zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania. Przykładowe rozwiązanie M Mg(OH) 2 = 58 g ⋅ mol −1 11,60 g nMg(OH) 2 = −1 = 0,2 mol ⇒ nMg(OH) 2 = nMg = 0,2 mol 58 g ⋅ mol mMg = 0,2 mol ⋅ 24 g ⋅ mol −1 = 4,8 g ⇒ mAl = 7,5 g − 4,8 g = 2,7 g 2,7 g% mas. Al = ⋅ 100% = 36(%) 7,5 g
1 p. – za poprawne napisanie równania reakcji w formie jonowej skróconej. 0 p. – za odpowiedź błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Al(OH) 36− + 3CO 2 → Al(OH) 3 + 3HCO 3− lub 2Al(OH) 36− + 3CO 2 → 2Al(OH) 3 + 3CO 32 − + 3H 2 O
(0–2) Przeprowadzono doświadczenie, w którym do czterech ponumerowanych zlewek I–IV zawierających po 100 cm 3 wodnego roztworu wodorotlenku sodu o stężeniu 0,1mol dm 3 dodano wodne roztwory różnych substancji i wodę destylowaną zgodnie z poniższym rysunkiem. 100 cm3 KOH (aq), 50 cm3 Ba(OH)2 (aq), 100 cm3 HCl (aq), c = 0,1 mol mol . dm dm-3 3 c = 0,1 mol mol . dm-3 dm 3 c = 0,1 mol mol . dm dm-3 3 100 cm3 H2O I II III IV 100 cm3 NaOH (aq), c = 0,1 mol mol . dm dm-3 3
Uzupełnij poniższą tabelę – podaj wartość pH wodnego roztworu wodorotlenku sodu o stężeniu 0,1 mol ∙ dm –3 oraz wpisz numery zlewek, w których pH otrzymanego roztworu było niższe albo było wyższe od pH roztworu wyjściowego, albo nie uległo zmianie w czasie doświadczenia. pH NaOH (aq), c0,1 mol ∙ dm –3 Numery zlewek, w których w czasie doświadczenia pH roztworu obniżyło się wzrosło nie uległo zmianie
2 p. – za poprawne uzupełnienie tabeli: poprawne określenie wartości pH roztworu NaOH oraz poprawne wskazanie wszystkich numerów probówek. 1 p. – za częściowo poprawne uzupełnienie tabeli: poprawne określenie wartości pH roztworu NaOH oraz błędne wskazanie numerów probówek lub – błędne określenie wartości pH roztworu NaOH oraz poprawne wskazanie wszystkich numerów probówek 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź pH NaOH (aq), Numery zlewek, w których w czasie doświadczenia pH roztworu c=0,1 mol ∙ dm –3 obniżyło się wzrosło nie uległo zmianie 13 III, IV II I
(0–1) W zlewce umieszczono świeżo przygotowany roztwór wodny trzech soli sodu: chromianu(VI), ortofosforanu(V) i siarczanu(VI). Zaplanuj doświadczenie, które w następujących po sobie etapach I–III umożliwi wydzielenie z opisanego roztworu – przez wytrącenie osadów soli – kolejno wszystkich anionów kwasów tlenowych. Napisz w odpowiedniej kolejności wzory odczynników oraz wzory wytrąconych soli. Odczynniki: BaCl2 (aq) MgCl2 (aq) CuCl2 (aq) Etap Wzór odczynnika Wzór wytrąconej soli I II III
1 p. – za poprawną kolejność użytych trzech odczynników i poprawne napisanie wzorów trzech wytrąconych soli. 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Etap Wzór odczynnika Wzór wytrąconej soli I MgCl2 (aq) Mg3(PO4)2 II CuCl2 (aq) CuCrO4 III BaCl2 (aq) BaSO4
Przeprowadzono doświadczenie, którego przebieg zilustrowano na schemacie. W obu probówkach wytrącił się brunatny osad.
Napisz w formie jonowej z uwzględnieniem oddawanych lub pobieranych elektronów (zapis jonowo-elektronowy) równania procesu redukcji i procesu utleniania zachodzących w probówce I podczas opisanego doświadczenia. Uwzględnij fakt, że jednym z substratów obu procesów jest woda.
Oceń, jaki jest odczyn roztworu po zakończeniu reakcji w probówce I, oraz podaj nazwę anionu zawierającego siarkę, który powstał w wyniku reakcji chemicznej przebiegającej w probówce II.
1 p. – za poprawne napisanie dwóch równań reakcji w formie jonowo-elektronowej. 0 p. – za błędne napisanie jednego lub obu równań reakcji (błędne wzory reagentów, błędne współczynniki stechiometryczne, niewłaściwa forma zapisu) lub błędne przyporządkowanie albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Równanie procesu redukcji: MnO 4− + 2H 2 O + 3e − → MnO 2 + 4OH − (| x 2) Równanie procesu utleniania: Mn 2+ + 2H 2 O → 4H + + MnO 2 + 2e − (| x 3)
2 p. – za poprawne określenie odczynu i poprawne podanie nazwy jonu. 1 p. – za poprawne określenie odczynu i błędne podanie nazwy jonu lub – za błędne określenie odczynu i poprawne podanie nazwy jonu. 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Odczyn roztworu po reakcji w probówce I: kwasowy lub 2MnO 4−+ 3Mn 2+ + 2H 2 O → 5MnO 2 + 4H + Nazwa anionu zawierającego siarkę: siarczanowy(VI)
(0–1)
Napisz, czy użycie do przeprowadzenia opisanego doświadczenia kwasu ortofosforowego(V) zamiast kwasu siarkowego(VI) pozwoli na zaobserwowanie podobnych efektów.
1 p. – za poprawną odpowiedź. 0 p. – za odpowiedź błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Tak, (ponieważ zarówno kwas siarkowy(VI) jak i kwas ortofosforowy(V) jest mocniejszym kwasem od kwasu octowego lub oba kwasy mają wyższe stałe dysocjacji pierwszego stopnia od stałej dysocjacji kwasu octowego).
(0–1) W dwóch nieopisanych probówkach znajdują się wodne roztwory dwóch soli (każdy roztwór w innej probówce). Wiadomo, że jednym roztworem jest wodny roztwór etanianu (octanu) magnezu, a drugim – wodny roztwór etanianu (octanu) sodu.
1 p. – za poprawną ocenę i poprawne uzasadnienie. 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Ocena: Tak Uzasadnienie: W obu probówkach wyczuwalny będzie charakterystyczny zapach, ale tylko w jednej z nich pojawi się osad.
(0–1) Benzyna lekka otrzymywana w procesie przeróbki ropy naftowej jest mieszaniną ciekłych węglowodorów zawierających od pięciu do dziewięciu atomów węgla w cząsteczce.
1 p. – za poprawne uzupełnienie zdań. 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Benzynę lekką można rozdzielić na składniki przez (dekantację / destylację). W tej metodzie do rozdziału mieszaniny wykorzystuje się różnice (gęstości / temperatury wrzenia / rozpuszczalności) jej składników. Liczba oktanowa określa odporność benzyny na gwałtowne i nierównomierne spalanie. Liczba oktanowa jest tym wyższa, im większa jest zawartość węglowodorów o łańcuchach węglowych (prostych / rozgałęzionych) oraz węglowodorów aromatycznych w paliwie. Aby zwiększyć liczbę oktanową, benzynę poddaje się procesowi (krakingu / reformingu) oraz wzbogaca ją dodatkowymi składnikami.
(0–1)
Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) alkanu o wzorze C6H14, w którego cząsteczce występuje czwartorzędowy atom węgla. Napisz nazwę systematyczną tego alkanu. Określ liczbę monochloropochodnych będących izomerami konstytucyjnymi, które mogą powstać w procesie chlorowcowania opisanego węglowodoru.
1 p. – za poprawne napisanie wzoru półstrukturalnego (grupowego) węglowodoru, poprawne ułożenie jego nazwy systematycznej i poprawne wskazanie liczby izomerycznych monochloropochodnych. 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Wzór: CH3 H3C CH2 C CH3 CH3 lub CH3–CH2–C(CH3)3 lub CH3–CH2–C(CH3)2–CH3 Nazwa systematyczna: 2,2-dimetylobutan Liczba izomerycznych monochloropochodnych: 3 lub trzy
(0–2) Podczas spalania 0,25 mola pewnego węglowodoru przebiegła reakcja chemiczna zilustrowana C n H 2 n 1,5 n O 2 n CO 2 n H 2 O W wyniku opisanej przemiany otrzymano 46,5 g mieszaniny tlenku węgla(IV) i pary wodnej. Wykonaj obliczenia i zaproponuj wzór półstrukturalny (grupowy) spalanego węglowodoru.
I CnH2n + 1,5nO2 → nCO2 + nH2O 1 mol ––– n∙44 g + n∙18 g 0,25 mola ––– 46,5 g 0,25n(44 + 18) = 46,5 ⇒ n = 3 ⇒ CH3CH=CH2 lub
II (12n + 2n + 48n)· 0,25 = 46,5 ⇒ n = 3 ⇒ CH3CH=CH2 lub
III x – masa spalonego związku 14n ––– 1,5n∙32 x ––– (46,5 – x) ⇒ x = 10,5 g Ponieważ spalono 0,25 mola związku, to: −1 42M związku = 42 g ⋅ mol ⇒ n = ⇒ n = 3 ⇒ CH3CH=CH2 lub 14
IV x – masa CO2 44 n x = ⇒ x = 33 g 18 n 46,5− x 1 mol ––– 44n g 0,25 mola ––– 33 g ⇒ n = 3 ⇒ CH3CH=CH2 lub
2 p. – za zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wzoru półstrukturalnego (grupowego) węglowodoru. 1 p. – za zastosowanie poprawnej metody, ale: – popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wzoru sumarycznego węglowodoru lub – podanie błędnego wzoru półstrukturalnego (grupowego) węglowodoru albo brak wzoru. 0 p. – za zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania. Przykłady poprawnego rozwiązania
(0–1) W poniższej tabeli zestawiono długości wiązania między atomami węgla w cząsteczkach etanu, etenu i etynu.
1 p. – za poprawne uzupełnienie zdań. 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź W cząsteczce etanu przyjmuje się dla orbitali walencyjnych atomów węgla hybrydyzację typu (sp / sp2 / sp3). Kąt między wiązaniami wytworzonymi przez każdy atom węgla w cząsteczce etenu jest bliski (109º / 120º / 180º), a w cząsteczce etynu kąt ten jest równy (109º / 120º / 180º). Wiązanie węgiel–węgiel jest tym krótsze, im (mniejsza / większa) jest jego krotność.
(0–1) Dieny to węglowodory, w których cząsteczkach występują dwa podwójne wiązania węgiel – węgiel. W zależności od rozmieszczenia tych wiązań w cząsteczce dzielą się na trzy 1) ze sprzężonym układem wiązań podwójnych, w których cząsteczkach wiązania podwójne węgiel – węgiel występują na przemian z wiązaniami pojedynczymi 2) z izolowanym układem wiązań podwójnych, w których cząsteczkach wiązania podwójne węgiel – węgiel są oddzielone od siebie więcej niż jednym wiązaniem pojedynczym 3) ze skumulowanym układem wiązań podwójnych, w których cząsteczkach wiązania podwójne węgiel – węgiel nie są oddzielone wiązaniem pojedynczym.
| Dieny z układem wiązań podwójnych | ||
|---|---|---|
| sprzężonym | izolowanym | skumulowanym |
1 p. – za poprawne uzupełnienie tabeli. 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Dieny z układem wiązań podwójnych sprzężonym izolowanym skumulowanym IV II, III, V I
(0–1) W reakcji przyłączania bromu do but-1,3-dienu – przy stosunku molowym substratów 1 : 1 – oprócz związku X, który stanowi 55% produktów, powstaje 1,4-dibromobut-2-en z wydajnością 45%: Br Br
Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) związku X oraz podaj jego nazwę systematyczną.
1 p. – za poprawne napisanie wzoru i poprawne podanie nazwy systematycznej związku. 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Wzór: H2 C CH CH CH2 Br Br Nazwa systematyczna: 3,4-dibromobut-1-en
(0–1)
Oceń, czy 1,4-dibromobut-2-en występuje w postaci izomerów cis–trans. Odpowiedź uzasadnij.
1 p. – za poprawną ocenę i poprawne uzasadnienie. 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Ocena: Tak Uzasadnienie: (Występuje w postaci izomerów cis-trans, ponieważ) oba atomy połączone wiązaniem podwójnym lub o hybrydyzacji sp2 lub o numerach 2 i 3 połączone są z jednym atomem wodoru i jedną grupą –CH2Br lub połączone są z dwoma różnymi podstawnikami.
(0–1)
Napisz wzory półstrukturalne (grupowe) dwóch izomerów konstytucyjnych but-1,3-dienu, których całkowite uwodornienie prowadzi do n-butanu.
1 p. – za poprawne napisanie wzorów półstrukturalnych (grupowych) dwóch izomerów. 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Dwa wzory spośród następujących trzech: HC C CH2 CH3 lub HC C C2H5 H3C C C CH3 H2 C C CH CH3
(0–1) But-1,3-dien ulega reakcji polimeryzacji. Ponieważ ten związek może ulegać addycji zarówno w położeniu 1,2, jak i 1,4, możliwe są także różne produkty jego polimeryzacji. W wyniku polimeryzacji typu 1,2 powstaje polimer zawierający boczne grupy winylowe –CH=CH2.
1 p. – za poprawne uzupełnienie schematu – napisanie wzoru półstrukturalnego (grupowego) polimeru. 0 p. – za odpowiedź błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź CH2 CH n H2 C CH CH CH2 H C CH2 n Uwaga: dopuszcza się odpowiedź, w której zdający poprawnie napisał fragment jedno-, dwu- lub trzyczłonowy.
(0–2) Kwas etanodiowy o wzorze (COOH)2 jest najprostszym kwasem dikarboksylowym, którego rozpuszczalność w wodzie w temperaturze 20 ºC jest równa 9,52 g bezwodnego kwasu w 100 g wody.
2 p. – za zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń i podanie wyniku z właściwą jednostką. 1 p. – za zastosowanie poprawnej metody, ale: – popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego. lub – podanie wyniku z błędną jednostką lub bez jednostki. 0 p. – za zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania. Przykładowe rozwiązanie M (COOH) 2 = 90 g ⋅ mol−1 M (COOH) 2 ×2H 2 O = 126 g ⋅ mol−1 14 ⋅ 90W 14 g hydratu znajduje się =10 g kwasu oraz 14 g – 10 g = 4 g wody 126 10 ⋅ 100Do rozpuszczenia 10 g kwasu w temperaturze 20 °C potrzeba =105 g wody, 9,52 a ponieważ w 14 g hydratu zawarte są 4 g wody, to 105 g – 4 g = 101 g (wody).
W probówce I umieszczono kilka kryształków fenolu C6H5OH i dolano wody destylowanej. Następnie zawartość probówki ogrzano aż do powstania klarownego roztworu. Otrzymany roztwór ochłodzono do temperatury pokojowej i zaobserwowano, że zawartość probówki zmętniała. Do probówki II wprowadzono kilka kropli bezbarwnego alkoholu benzylowego C6H5CH2OH i dolano wody destylowanej. Zawartość probówki energicznie wymieszano i otrzymano mętną emulsję. Doświadczenie przeprowadzono pod wyciągiem.
Do przygotowanych w sposób opisany powyżej zawartości probówki I i zawartości probówki II dodano pewien odczynnik. Zaobserwowano, że w probówce I powstał klarowny roztwór, a w probówce II nie stwierdzono zmiany wyglądu znajdującej się w niej emulsji.
Uzupełnij schemat doświadczenia – podkreśl wzór odczynnika, który dodano do mieszaniny fenolu z wodą i do mieszaniny alkoholu benzylowego z wodą.
1 p. – za poprawne uzupełnienie schematu doświadczenia (poprawny wybór odczynnika). 0 p. – za odpowiedź błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Wybrany odczynnik: NaOH (aq)
1 p. – za poprawne napisanie równania reakcji w formie jonowej skróconej – przy poprawnym wyborze i zaznaczeniu odczynnika w zadaniu 27.1. 0 p. – za odpowiedź błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź C6H5OH + OH– → C6H5O– + H2O lub z zastosowaniem wzoru uproszczonego fenolu i anionu fenolanowego: OH O- + OH- + H2O
| Wzór kwasu | Stała dysocjacji K a |
|---|---|
| CH CH CH COOH 3 2 2 | 105 1,5 |
| CH CH CHClCOOH 3 2 | 103 1,4 |
| CH CHClCH COOH 3 2 | 105 8,9 |
| CH ClCH CH COOH 2 2 2 | 105 3,0 |
(0–1) W poniższej tabeli zestawiono wartości stałej dysocjacji (w temperaturze 25 ºC) kwasu butanowego i jego monochloropochodnych.
Odpowiedź P/F zachowano w układzie oryginalnego arkusza.
1 p. – za poprawne wskazanie trzech odpowiedzi. 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź 1. – P, 2. – P, . – F
(0–2) Jon CH3COO – występujący w wodnym roztworze octanu sodu jest niezbyt mocną zasadą Brønsteda, która reaguje z cząsteczką wody zgodnie z równaniem: CH 3 COO H 2 O CH 3 COOH OH Równowagę tej reakcji opisuje stała dysocjacji zasadowej Kb, wyrażona następującym [CH 3 COOH] [OH ] K b [CH 3 COO ] Iloczyn stałej dysocjacji kwasowej Ka kwasu CH3COOH i stałej dysocjacji zasadowej Kb sprzężonej z nim zasady CH3COO – jest równy iloczynowi jonowemu wody: Ka∙Kb = Kw. W temperaturze 25 ºC iloczyn jonowy wody jest równy K w =1,0 10 14 .
2 p. – za zastosowanie poprawnej metody (w tym poprawne zapisanie – w dowolnej postaci – wyrażenia na stałą równowagi opisanej reakcji), poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku liczbowego jako wielkości niemianowanej. 1 p. – zastosowanie poprawnej metody, ale: – popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego lub – podanie wyniku liczbowego z błędną jednostką. 0 p. – za zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania. Przykładowe rozwiązanie Dla kwasu octowego w temperaturze 25 ºC K a =1,8 ⋅ 10−5 (odczyt z tablic) K w [CH 3 COOH] ⋅ [OH − ]K a K b = K w ⇒ K b = i K b = − K a [CH 3 COO ] − − x 2 [CH 3 COOH] = [OH ] = x i [CH 3 COO ] = c 0 − x ⇒ K b = c 0 − x Ponieważ reakcji z wodą ulega mniej niż 5% anionów octanowych, można założyć, że: x 2 K wc 0 − x ≈ c 0 ⇒ K b = ⇒ x = K b ⋅ c 0 ⇒ x = ⋅ c 0 ⇒ c 0 K a 1,0 ⋅ 10 −14 1,0 ⋅ 10 −14 −2 −11 −12 −6 −x = ⋅ 0,05 = ⋅⋅5 10 = 2,8 ⋅ 10 = 28 ⋅ 10 = 5,3 ⋅ 10 = [OH ] 1,8 ⋅ 10 −5 1,8 ⋅ 10 −5 + − −14 + K wK w = [H ] ⋅ [OH ] =1,0 ⋅ 10 ⇒ [H ] = − [OH ] − −6 + 1,0 ⋅ 10 −14 −8i [OH ] = 5,3 ⋅ 10 ⇒ [H ] = = 0,19 ⋅ 10 ⇒ 5,3 ⋅ 10 −6 pH = − log[H + ] = − log0,19 ⋅ 10 −8 = −−( 0,721 − 8 ) = 8,721 ≈ 8,7 Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wartości wyniku końcowego od ewentualnych wcześniejszych zaokrągleń.
Aldehydy i ketony ulegają reakcji z wodą, w wyniku czego tworzą diole. Ta reakcja – nazywana reakcją hydratacji – jest odwracalna, a jej wydajność zależy od struktury związku karbonylowego, np. wodny roztwór metanalu zawiera 0,1% aldehydu i 99,9% produktu jego hydratacji, ale wodny roztwór propanonu zawiera 99,9% ketonu i 0,1% diolu (w temperaturze około 20 ºC). Propanon reaguje z wodą zgodnie z równaniem: O OH H3 C C CH3 + H2O H3 C C OH H3 C Opisana reakcja w czystej wodzie zachodzi powoli, ale jest katalizowana zarówno przez kwas, jak i przez zasadę. Reakcja hydratacji katalizowana zasadą zachodzi etapami zilustrowanymi poniższymi równaniami (kropkami zaznaczono wolne elektrony walencyjne atomów tlenu). O O C C H3 C CH3 + OH H3 C OH H3 C H O O H3 C C OH + HOH H3 C C OH + OH H3 C H3 C
Uzupełnij poniższe zdania – wybierz i podkreśl jedno właściwe określenie spośród podanych w każdym nawiasie. Hydratacja propanonu jest reakcją (addycji / eliminacji / substytucji). Mechanizm opisanej reakcji jest (elektrofilowy / nukleofilowy / rodnikowy). Przyłączenie jonu hydroksylowego do atomu węgla grupy karbonylowej w cząsteczce propanonu jest możliwe, ponieważ ten atom jest obdarzony cząstkowym ładunkiem (dodatnim / ujemnym) wskutek polaryzacji wiązania z atomem (tlenu / węgla / wodoru).
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe.
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 | W wyniku opisanej reakcji zmienia się hybrydyzacja orbitali walencyjnych drugiego atomu węgla z sp2 w cząsteczce ketonu na sp3 w cząsteczce diolu. |
1 p. – za poprawne uzupełnienie zdań. 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Hydratacja propanonu jest reakcją (addycji / eliminacji / substytucji). Mechanizm opisanej reakcji jest (elektrofilowy / nukleofilowy / rodnikowy). Przyłączenie jonu hydroksylowego do węgla grupy karbonylowej w cząsteczce propanonu jest możliwe, ponieważ ten atom jest obdarzony cząstkowym ładunkiem (dodatnim / ujemnym) wskutek polaryzacji wiązania z atomem (tlenu / węgla / wodoru).
1 p. – za poprawne wskazanie trzech odpowiedzi. 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź 1. – P, 2. – F, . – P
1 p. – za poprawną ocenę i poprawne uzasadnienie. 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Ocena: Nie wpływa. Uzasadnienie: Jony hydroksylowe pełnią funkcję katalizatora, a więc wpływają jedynie na szybkość reakcji, a nie na jej równowagę. lub Jony hydroksylowe nie są ani substratem, ani produktem reakcji.
(0–2) Reakcja utleniania propanalu odczynnikiem Tollensa przebiega zgodnie ze schematem: CH 3 CH 2 CHO Ag(NH 3 ) 2 OH CH 3 CH 2 COO Ag NH 3 H 2 O
2 p. – za poprawne napisanie w formie jonowo-elektronowej równania procesu redukcji i równania procesu utleniania z uwzględnieniem zasadowego środowiska reakcji i poprawne uzupełnienie schematu. 1 p. – za poprawne napisanie w formie jonowo-elektronowej równania procesu redukcji i równania procesu utleniania z uwzględnieniem zasadowego środowiska reakcji i błędne uzupełnienie schematu lub – za błędne napisanie w formie jonowo-elektronowej równania procesu redukcji i równania procesu utleniania z uwzględnieniem zasadowego środowiska reakcji i poprawne uzupełnienie schematu 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Równanie procesu redukcji: Ag(NH 3 ) +2 + e −→ Ag + 2NH 3 (| x 2) Równanie procesu utleniania: CH 3 CH 2 CHO + 3OH − → CH 3 CH 2 COO − + 2H 2 O + 2e − (1) CH 3 CH 2 CHO + 2 Ag(NH 3 ) +2 + 3 OH − → (1) CH 3 CH 2 COO − + 2 Ag + 4 NH 3 + 2 H 2 O
Poniżej przedstawiono wzory szkieletowe trzech związków organicznych.
| Związek I | OH |
|---|---|
| Związek II | O OH NH 2 |
| Związek III | H N O 2 N H OH O |
Napisz wzór sumaryczny związku II o wzorze szkieletowym podanym w tabeli.
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 | Związek I jest fenolem. | ||
| 2 | W cząsteczce związku II występują grupa aminowa i grupa karboksylowa. |
1 p. – za poprawne napisanie wzoru sumarycznego. 0 p. – za odpowiedź błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź C5H11O2N
1 p. – za poprawne wskazanie trzech odpowiedzi. 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź 1. – F, 2. – P, . – P
(0–1) Poniżej przedstawiono wzór szkieletowy pyretryny, która jest naturalną substancją owadobójczą wyodrębnianą z pewnej odmiany chryzantem. Ten związek jest estrem. W poniższym wzorze szkieletowym pyretryny zakreśl fragment stanowiący wiązanie estrowe oraz podpisz część pochodzącą od kwasu i część pochodzącą od alkoholu.
1 p. – za poprawne zakreślenie wiązania estrowego oraz poprawne podpisanie części pochodzącej od kwasu i części pochodzącej od alkoholu. 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Ta część pochodzi od alkoholu. O O O Ta część pochodzi od kwasu.
(0–2) Mocznik o wzorze CO(NH2)2 jest diamidem kwasu węglowego. W wyniku ogrzewania krystalicznego mocznika wydziela się amoniak i powstaje dimocznik (biuret).
Napisz równanie opisanej reakcji prowadzącej do powstania dimocznika. Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych. Następnie wybierz i podkreśl nazwę wiązania, które powstało w reakcji kondensacji mocznika, oraz podaj nazwę grupy związków wielkocząsteczkowych, w których występuje takie samo wiązanie. Nazwa wiązania: amidowe estrowe wodorowe
2 p. – za poprawne napisanie równania reakcji z zastosowaniem wzorów półstrukturalnych (grupowych) związków organicznych oraz poprawny wybór nazwy wiązania i poprawne podanie nazwy grupy związków organicznych. 1 p. – za poprawne napisanie równania reakcji z zastosowaniem wzorów półstrukturalnych (grupowych) związków organicznych ale błędny wybór nazwy wiązania lub błędne podanie nazwy grupy związków organicznych lub – za błędne napisanie równania reakcji z zastosowaniem wzorów półstrukturalnych (grupowych) związków organicznych ale poprawny wybór nazwy wiązania i poprawne podanie nazwy grupy związków organicznych. 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Równanie reakcji: 2CO(NH2)2 T→ H2N‒CO‒NH‒CO‒NH2 + NH3 lub O O C C H2N NH2 (temp.) NH2 + → HN + NH3 NH2 H2N NH2 C C O O Nazwa wiązania: amidowe estrowe wodorowe Nazwa grupy związków, np.: białka lub polipeptydy lub poliamidy lub proteiny
Do dwóch probówek wprowadzono bezbarwny wodny roztwór glicyny. Następnie do probówki I dodawano kroplami kwas solny z dodatkiem oranżu metylowego, a do probówki II dodawano kroplami wodny roztwór wodorotlenku sodu z dodatkiem fenoloftaleiny. Po dodaniu każdej kropli odczynnika zawartość probówek dokładnie mieszano. W obu probówkach zaobserwowano zmianę barwy użytych wskaźników. Przebieg doświadczenia zilustrowano na schemacie. HCl (aq) + oranż metylowy NaOH (aq) + fenoloftaleina I II glicyna (aq) W tabeli przedstawiono zakres pH, w którym następuje zmiana barwy oranżu metylowego i fenoloftaleiny oraz barwy tych wskaźników w roztworach o pH mniejszym od dolnej granicy zakresu zmiany barwy i o pH większym od górnej granicy tego zakresu.
Uzupełnij tabelę – napisz, jakie były barwy obu odczynników przed dodaniem ich do probówek oraz jakie barwy zawartości obu probówek zaobserwowano po dodaniu do nich odczynnika.
| Numer probówki | Barwa | |
|---|---|---|
| odczynnika przed dodaniem do zawartości probówki | zawartości probówki po dodaniu odczynnika | |
| I | ||
| II |
1 p. – za poprawne uzupełnienie tabeli (opisanie zmian z uwzględnieniem barwy użytych roztworów). 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Barwa Numer odczynnika przed dodaniem zawartości probówki probówki do zawartości probówki po dodaniu odczynnika I czerwona żółta lub żółtopomarańczowa II malinowa lub czerwona bezbarwna lub brak lub różowa
1 p. – za poprawne napisanie wzorów półstrukturalnych (grupowych) obu jonów. 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Probówka I: NH 3+ − CH 2 − COOH Probówka II: NH 2 − CH 2 − COO−
(0–1)
Oceń, czy cząsteczka tego tripeptydu jest chiralna. Odpowiedź uzasadnij.
1 p. – za poprawną odpowiedź i poprawne uzasadnienie. 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Ocena: Tak Uzasadnienie: W cząsteczce tego tripeptydu są (trzy) centra stereogeniczne (asymetryczne atomy węgla). lub Cząsteczka nie ma jakichkolwiek elementów symetrii lub jest asymetryczna. lub Cząsteczka nie ma płaszczyzny symetrii (i środka symetrii). lub Cząsteczka nie ma inwersyjnej osi symetrii.
(0–1)
Napisz nazwy zwyczajowe aminokwasów powstających w wyniku całkowitej hydrolizy przedstawionego tripeptydu.
1 p. – za poprawne napisanie nazw zwyczajowych trzech aminokwasów. 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź walina, cysteina, fenyloalanina Uwaga: Nazwy aminokwasów mogą być wymienione w innej kolejności.
(0–1)
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe.
Odpowiedź P/F zachowano w układzie oryginalnego arkusza.
1 p. – za poprawne wskazanie trzech odpowiedzi. 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź 1. – P, 2. – F, . – P
(0–1) Niepasteryzowane mleko, pozostawione w temperaturze pokojowej, kwaśnieje: obecne w nim bakterie mlekowe przekształcają cukier mlekowy, czyli laktozę C12H22O11, w kwas mlekowy o wzorze CH3CH(OH)COOH. Ten proces nazywamy fermentacją mlekową.
1 p. – za poprawne uzupełnienie schematu – napisanie równania reakcji. 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź C12H22O11 + H2O →(bakterie mlekowe) 4 CH3CH(OH)COOH
(0–1) Poniżej przedstawiono dwuczłonowy fragment łańcucha celulozy. Celuloid jest tworzywem otrzymywanym przez reakcję celulozy z kwasem azotowym(V), w której wyniku estryfikacji ulegają dwie grupy hydroksylowe każdej jednostki glukozowej: połączone z drugim i szóstym atomem węgla jednostki glukozowej.
Uzupełnij poniższy schemat, tak aby otrzymać wzór jednoczłonowego fragmentu łańcucha opisanego diazotanu(V) celulozy.
1 p. – za poprawne napisanie wzoru jednoczłonowego fragmentu diazotanu(V) celulozy. 0 p. – za odpowiedź błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź CH2ONO2 H C O HC C OH H H C C H ONO2
| 3 | Najniższy stopień utlenienia, jaki pierwiastek X przyjmuje w związkach chemicznych, jest równy –I, a najwyższy wynosi VII. |
| 3 | W grupach 1.–2. oraz 13.–17. największą elektroujemność ma pierwiastek danej grupy o najmniejszej liczbie atomowej Z. |
| 2 | Cząsteczka diolu, który powstaje w opisanej reakcji, występuje w postaci enancjomerów. |
| 3 | W opisanej reakcji organiczny anion będący produktem pośrednim pełni funkcję zasady Brønsteda. |
| 3 | Cząsteczka związku III zawiera wiązanie amidowe. |
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe.
Odpowiedź P/F zachowano w układzie oryginalnego arkusza.
Napisz wzory półstrukturalne (grupowe) jonów, które są organicznymi produktami reakcji zachodzących w probówce I i w probówce II.