Matura CKE maj, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
Ładowanie…
(0–2) Przeprowadzono doświadczenie, w którym do trzech probówek (A, B, C) wprowadzono w przypadkowej kolejności świeżo sporządzone roztwory chlorków: chromu(III), glinu i żelaza(III), o tych samych stężeniach molowych. Następnie do każdej probówki dodano bezbarwny, klarowny, świeżo sporządzony, wodny roztwór chlorku cyny(II) w ilości wystarczającej do stechiometrycznego przebiegu reakcji zilustrowanej schematem: MeCl3 + SnCl2 MeCl2 + SnCl4 gdzie Me oznacza metal. Wszystkie użyte roztwory były zakwaszone w celu cofnięcia procesu hydrolizy. Na poniższych zdjęciach przedstawiono wygląd zawartości probówek przed wprowadzeniem roztworu chlorku cyny(II) (1) i po jego wprowadzeniu, gdy w roztworach przestały zachodzić jakiekolwiek zmiany (2).
Uzupełnij tabelę. Wpisz wzory soli, których roztwory były obecne w probówkach A i C przed wprowadzeniem roztworu chlorku cyny(II). Napisz w formie jonowej skróconej równanie reakcji zachodzącej w probówce B.
| Probówka | A | C |
|---|---|---|
| Wzór soli |
2 pkt – poprawne napisanie wzorów lub nazw soli w probówkach A i C oraz poprawne napisanie we właściwej formie równania reakcji zachodzącej w probówce B. 1 pkt – poprawne napisanie wzorów lub nazw soli w probówkach A i C oraz błędne napisanie równania reakcji zachodzącej w probówce B albo brak równania ALBO – błędne napisanie wzorów lub nazw soli w probówkach A lub C albo brak uzupełnienia tabeli oraz poprawne napisanie we właściwej formie równania reakcji zachodzącej w probówce B. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
rozwiązań zadań Przykładowe rozwiązania Probówka A C Wzór soli CrCl3 LUB chlorek chromu(III) AlCl3 LUB chlorek glinu Równanie reakcji zachodzącej w probówce B: 2Fe3+ + Sn2+ 2Fe2+ + Sn4+
Matura CKE maj, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
(0–1) Przeprowadzono doświadczenie, podczas którego do probówek I i II z wodnymi roztworami pewnych substancji dodano jeden, ten sam odczynnik. W obu probówkach zaszły reakcje utleniania i redukcji. Po zakończeniu doświadczenia wygląd zawartości obu probówek był taki sam, co pokazano na zdjęciu.
Uzupełnij schemat przeprowadzonego doświadczenia. Zaznacz wzory substancji, których wodne roztwory znajdowały się w probówkach I i II, oraz wzór odczynnika dodanego do obu probówek.
K2Cr2O7 (aq) / KMnO4 (aq) I II H2SO4 (aq) / K2SO3 (aq) MnSO4 (aq) / KNO3 (aq)
1 pkt – poprawny wybór i zaznaczenie wzorów substancji i wzoru odczynnika. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Matura CKE maj, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
(0–2) Przygotowano zalkalizowaną zawiesinę wodorotlenku miedzi(II). Wygląd zawartości probówki przedstawiono na zdjęciu obok. Wykonano doświadczenie: do probówki zawierającej otrzymany odczynnik wprowadzono wodny roztwór glukozy i wymieszano zawartość naczynia (I etap). Następnie probówkę ogrzano (II etap). Na poniższych zdjęciach przedstawiono wygląd zawartości probówki po każdym z dwóch etapów doświadczenia. Na podstawie wyniku I etapu doświadczenia sformułuj i napisz wniosek dotyczący budowy cząsteczki glukozy, a na podstawie wyniku II etapu doświadczenia – wniosek dotyczący właściwości tego monosacharydu.
2 pkt – poprawne sformułowanie wniosku dotyczącego budowy cząsteczki glukozy oraz wniosku dotyczącego jej właściwości. 1 pkt – poprawne sformułowanie wniosku dotyczącego budowy cząsteczki glukozy ALBO wniosku dotyczącego jej właściwości. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań Przykładowe rozwiązania Wniosek dotyczący budowy cząsteczki glukozy: • Jest alkoholem polihydroksylowym (wielowodorotlenowym). • Ma grupy hydroksylowe przy sąsiednich atomach węgla. • W cząsteczce tego związku są obecne (co najmniej) dwie grupy hydroksylowe. Wniosek dotyczący właściwości glukozy: • Ma właściwości redukujące. • Ulega utlenieniu.
Arkusz pokazowy CKE marzec, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
Przeprowadzono doświadczenie zilustrowane na poniższym schemacie: Na2SO3 (aq) AgNO3 (aq) HCl (aq) I II III próbka wody mineralnej W wyniku przeprowadzonego doświadczenia w każdej probówce zaobserwowano zmianę świadczącą o zajściu reakcji chemicznej. W probówce II, w wyniku przeprowadzonego doświadczenia, wydzielił się biały osad.
Opisz zmiany, które można zaobserwować w probówkach I i III.
Rozstrzygnij, czy na podstawie przeprowadzonego doświadczenia można stwierdzić, że w badanej wodzie mineralnej są obecne też inne jony niż Mg2+, Ca2+ oraz HCO3 – . Uzasadnij swoją odpowiedź.
1 pkt – poprawne napisanie zmian, jakie można zaobserwować w probówkach I i III. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania Probówka I: powstaje (biały) osad ALBO powstaje zmętnienie. Probówka III: wydziela się gaz ALBO pojawiają się pęcherzyki gazu.
Rozstrzygnięcie: Tak Uzasadnienie: Wydzielenie białego osadu po dodaniu do próbki wody roztworu wodnego AgNO3 świadczy o obecności w badanej próbce innych jonów (anionów), zdolnych do tworzenia osadów z jonami Ag+. ALBO W próbce wody mineralnej są obecne aniony, np. Cl – , które z jonami Ag+ dają praktycznie nierozpuszczalne w wodzie sole. Arkusz pokazowy z egzaminu maturalnego z chemii
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania
Arkusz pokazowy CKE marzec, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
Przeprowadzono dwuetapowe doświadczenie. W pierwszym etapie do dwóch probówek (A i B) z roztworem soli Mohra dodano wodny roztwór wodorotlenku sodu. Wynik doświadczenia w obu probówkach był identyczny i został przedstawiony na fotografii. W czasie doświadczenia zaszła reakcja chemiczna opisana równaniem: Fe2+ + 2OH – → Fe(OH)2 Zaobserwowano również, że zwilżony uniwersalny papierek wskaźnikowy umieszczony u wylotu probówki zabarwił się na niebiesko.
Napisz w formie jonowej skróconej równanie reakcji zachodzącej po dodaniu wodnego roztworu wodorotlenku sodu, w wyniku której powstała substancja odpowiedzialna za zmianę barwy uniwersalnego papierka wskaźnikowego.
W drugim etapie doświadczenia do zawartości probówki A otrzymanej w poprzednim etapie dodano wodę utlenioną, czyli roztwór nadtlenku wodoru o stężeniu 3 %. Wynik tej części doświadczenia przedstawiono na fotografii.
Napisz w formie cząsteczkowej równanie reakcji zachodzącej w probówce A.
Probówkę B pozostawiono przez dłuższy czas na powietrzu. W probówce zaobserwowano zmiany, które zilustrowano na poniższych fotografiach.
Wyjaśnij przyczyny obserwowanych zmian w probówce B pomimo niedodania do tej probówki żadnego odczynnika.
NH4+ + OH– → NH3() + H2O Arkusz pokazowy z egzaminu maturalnego z chemii
1 pkt – poprawne napisanie równania reakcji. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
2Fe(OH)2 + H2O2 → 2Fe(OH)3
1 pkt – poprawne napisanie równania reakcji. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
1 pkt – poprawne wyjaśnienie odwołujące się do obecności w wodzie rozpuszczonego w niej tlenu, który pełni funkcję utleniacza. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania W wodzie jest rozpuszczony tlen z powietrza, który w warunkach doświadczenia pełni funkcję utleniacza – w wyniku reakcji chemicznej (zielonkawy) Fe(OH)2 utlenia się do (pomarańczowego) Fe(OH)3. ALBO Zaszła reakcja chemiczna z rozpuszczonym w wodzie tlenem, który pełni funkcję utleniacza.
Arkusz pokazowy CKE marzec, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
(0–1) Gazowy wodór wydziela się w reakcjach różnych metali z kwasami, a najaktywniejsze metale redukują wodę do wodoru. Na zajęciach koła chemicznego uczniowie mieli zaprojektować laboratoryjną metodę otrzymywania wodoru, inną niż stosowane powszechnie działanie kwasem solnym na cynk. uczeń A – magnezu z kwasem octowym; uczeń B – potasu z wodą; uczeń C – cynku ze stężonym kwasem azotowym(V). Nauczyciel stwierdził, że wodór powstaje w dwóch spośród zaproponowanych reakcji, ale tylko jedna z nich jest możliwa do przeprowadzenia w szkolnej pracowni chemicznej.
Napisz, który uczeń poprawnie zaprojektował doświadczenie. Wyjaśnij, dlaczego druga propozycja doświadczenia, w którym również powstaje wodór, była nieodpowiednia. Odwołaj się do zasad bezpieczeństwa i higieny pracy obowiązujących w szkolnej pracowni chemicznej.
Doświadczenie poprawnie zaprojektował uczeń: A. Wyjaśnienie: reakcja potasu z wodą przebiega zbyt gwałtownie, jest silnie egzotermiczna – wydzielający się wodór oraz potas się zapalają.
rozwiązań zadań
1 pkt – poprawny wybór doświadczenia, w którym można otrzymać w laboratorium wodór zgodnie z zasadami bezpieczeństwa obowiązującymi w szkolnej pracowni chemicznej, oraz uzasadnienie odwołujące się do gwałtownego (wybuchowego) przebiegu reakcji potasu z wodą. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Arkusz pokazowy CKE marzec, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
(0–1) Wykonano doświadczenie, którego celem było otrzymanie pewnej substancji chemicznej. Odważyć 5 g CuSO4·5H2O, umieścić w kolbie stożkowej i dodać 15 cm3 wody destylowanej. Roztwór w kolbie mieszać i ogrzać w łaźni wodnej do temperatury około 60 °C. W tej temperaturze dodawać powoli porcjami nadmiar pyłu cynkowego (ok. 1,5 g). Po wprowadzeniu całej ilości cynku kolbę dalej ogrzewać do momentu odbarwienia roztworu. Następnie otrzymaną mieszaninę przesączyć i osad przemyć rozcieńczonym kwasem solnym (0,5 mol · dm–3).
Napisz w formie jonowej skróconej równanie reakcji, która była przyczyną odbarwienia roztworu, i wyjaśnij, w jakim celu otrzymany osad należy przemyć rozcieńczonym kwasem solnym.
Równanie zachodzącej reakcji: Cu2+ + Zn → Cu() + Zn2+ Wyjaśnienie: Rozcieńczonego kwasu solnego używa się, aby oczyścić powstałą miedź od nadmiaru użytego w doświadczeniu cynku. Arkusz pokazowy z egzaminu maturalnego z chemii
1 pkt – poprawne napisanie równania reakcji oraz poprawne wyjaśnienie odnoszące się do ilości użytych w doświadczeniu reagentów. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Arkusz pokazowy CKE marzec, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
(0–1) Poniżej przedstawiono wzory trzech izomerycznych amin oznaczonych numerami I, II i III. I II III CH3CH2CH2NH2 CH3CH2NHCH3 (CH3)3N Wartości temperatury wrzenia tych amin, wymienione w przypadkowej kolejności, są równe: 3 °C, 36 °C, 47 °C.
I: 47 °C II: 36 °C III: 3 °C
rozwiązań zadań XVIII. Związki organiczne zawierające azot. Zdający: 1) opisuje budowę amin; wskazuje wzory amin pierwszo-, drugo i trzeciorzędowych.
1 pkt – poprawne przyporządkowanie temperatur wrzenia amin. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Arkusz pokazowy CKE marzec, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
(0–2) W drugim etapie doświadczenia pod wyciągiem ostrożnie podgrzano zawartość probówek I i III. Zaobserwowano zmiany, które zilustrowano na poniższych fotografiach. – w formie jonowej skróconej równanie reakcji przebiegającej w probówce I oraz – w formie cząsteczkowej równanie reakcji zachodzącej w probówce III podczas drugiego etapu doświadczenia. Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych. 27. 28. 29. 30. 1 1 1 1 2
Probówka I: CH3CHO + 2Cu(OH)2 + OH– → CH3COO – + Cu2O + 3H2O Probówka III: Cu(OH)2 → CuO + H2O
1 pkt – poprawne zapisanie równań reakcji zachodzących w próbówkach I i III. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Arkusz pokazowy CKE marzec, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
(0–1) Przeprowadzono doświadczenie polegające na dodaniu świeżo strąconego wodorotlenku miedzi(II) do probówki zawierającej wodny roztwór biuretu H2N–CO–NH–CO–NH2. Spośród poniższych ilustracji wybierz i zaznacz tę, która przedstawia efekt opisanego doświadczenia.
C
1 pkt – poprawny wybór oznaczenia roztworu. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.