Matura CKE czerwiec, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
Ładowanie…
Chemia
(0–1) Hydroksyketony, których cząsteczki zawierają grupę –OH w sąsiedztwie grupy karbonylowej, w wodnym roztworze o odczynie zasadowym ulegają izomeryzacji. Tę przemianę ilustruje CH2OH - CHOH - CHO OH OH C O C OH H C OH R R R Związek organiczny 1,3-dihydroksypropan-2-on (dihydroksyaceton) ma wzór:
Oceń prawdziwość poniższych zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 | Związek o nazwie 1,3-dihydroksypropan-2-on daje pozytywne wyniki próby Tollensa i próby Trommera. | ||
| 2 | Związki o nazwach: 2,3-dihydroksypropanal i 1,3-dihydroksypropan-2-on, są izomerami. |
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 | Związek o nazwie 1,3-dihydroksypropan-2-on daje pozytywne wyniki próby Tollensa i próby Trommera. | ✓ | ✓ |
| 2 | Związki o nazwach: 2,3-dihydroksypropanal i 1,3-dihydroksypropan-2-on, są izomerami. | ✓ | ✓ |
Związek o nazwie 1,3-dihydroksypropan-2-on daje pozytywny wynik próby 1. P Tollensa i próby Trommera. Związki o nazwach: 2,3-dihydroksypropanal i 1,3-dihydroksypropan-2-on, 2. P są izomerami.
rozwiązań zadań
1 pkt – poprawne wskazanie dwóch odpowiedzi. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Matura CKE maj, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
Pierwiastki A i X leżą w sąsiednich okresach. Wiadomo, że: • elektrony w atomie A w stanie podstawowym są rozmieszczone w pięciu podpowłokach • w atomie X w stanie podstawowym wszystkie elektrony biorące udział w tworzeniu wiązań są niesparowane i rozmieszczone na powłokach opisanych różnymi wartościami głównej liczby kwantowej 𝑛. Cząsteczka tlenku pierwiastka A na najwyższym stopniu utlenienia składa się z czternastu atomów, a jej wzór rzeczywisty nie jest wzorem elementarnym. Ten tlenek w reakcji z wodą – przebiegającej bez zmiany stopni utlenienia – tworzy trójprotonowy kwas tlenowy. Liczba atomów wchodzących w skład cząsteczki wodorku pierwiastka A jest równa liczbie atomów wchodzących w skład cząsteczki tlenku pierwiastka X na najwyższym stopniu utlenienia.
Uzupełnij tabelę. Napisz symbole pierwiastków A i X oraz – dla każdego z nich – najwyższy stopień utlenienia w związkach chemicznych i liczbę elektronów niesparowanych w atomie w stanie podstawowym.
| Symbol pierwiastka | Najwyższy stopień utlenienia w związkach chemicznych | Liczba elektronów niesparowanych w atomie | |
|---|---|---|---|
| Pierwiastek A | |||
| Pierwiastek X |
Najwyższy stopień Liczba elektronów Symbol pierwiastka utlenienia w związkach niesparowanych chemicznych w atomie Pierwiastek A P LUB fosfor V ALBO 5 3 Pierwiastek X Cr LUB chrom VI ALBO 6 6 egzaminu maturalnego przeprowadzanego w roku szkolnym 2022/2023 i 2023/2024 (Dz.U.2022 poz. 1698).
2 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli – podanie w odpowiedniej kolejności symboli pierwiastków X i A oraz dla każdego z nich: najwyższego stopnia utlenienia w związkach chemicznych i liczby elektronów niesparowanych w atomie. 1 pkt – poprawne uzupełnienie jednego wiersza tabeli – podanie symbolu pierwiastka, najwyższego stopnia utlenienia w związkach chemicznych i liczby elektronów niesparowanych w atomie ALBO 1 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch kolumn tabeli – podanie symboli pierwiastków i najwyższych stopni utlenienia w związkach chemicznych albo symboli pierwiastków i liczby elektronów niesparowanych w ich atomach. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań
↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑ ↑ ↑ 1s 2s 2p 3s 3p 3d Uwaga: Elektrony niesparowane muszą mieć zgodny spin.
1 pkt – poprawne uzupełnienie schematu konfiguracji elektronowej kationu chromu Cr3+ w stanie podstawowym z uwzględnieniem numeru powłoki i symboli podpowłok. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Matura CKE maj, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
Cząstki materii w stanie gazowym przemieszczają się chaotycznie w różnych kierunkach. W uproszczeniu można przyjąć, że średnia prędkość tych cząstek zależy wyłącznie od ich masy i od temperatury. W danej temperaturze iloczyn masy molowej gazu i kwadratu średniej prędkości jego cząsteczek jest wielkością stałą. W tabeli podano średnie prędkości cząsteczek gazów w temperaturze 0 °C.
| Nazwa gazu | Średnia prędkość, m∙s−1 |
|---|---|
| Azot | 493 |
| Tlen | 461 |
| Tlenek węgla(IV) | 393 |
Napisz wartość średniej prędkości cząsteczek tlenku węgla(II) w temperaturze 0 °C oraz rozstrzygnij, czy w tej temperaturze wartość średniej prędkości cząsteczek wodoru jest większa czy mniejsza od 493 m ∙ s−1. Odpowiedź uzasadnij.
Oceń prawdziwość poniższych zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 |
Średnia prędkość cząsteczek tlenku węgla(II): 493 m ∙ s−1. Rozstrzygnięcie dotyczące średniej prędkości cząsteczek wodoru: większa
2 pkt – poprawne napisanie wartości średniej prędkości cząsteczek tlenku węgla(II), poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie. 1 pkt – poprawne napisanie wartości średniej prędkości cząsteczek tlenku węgla(II), błędne rozstrzygnięcie i uzasadnienie ALBO 2 pkt – błędne napisanie wartości średniej prędkości cząsteczek tlenku węgla(II), poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
: • Ponieważ cząsteczki lżejsze poruszają się szybciej niż cząsteczki cięższe. ALBO • 𝑀H2 < 𝑀CO ALBO • 𝑀H2 < 𝑀N2
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 | W danej temperaturze średnia prędkość cząsteczek gazu jest odwrotnie proporcjonalna do pierwiastka kwadratowego z masy molowej. |
Matura CKE maj, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
(0–1) W poniższej tabeli przedstawiono wartości energii sieciowej dwóch związków oraz promieni tworzących je jonów.
1 pkt – poprawne wyjaśnienie zawierające odniesienie do ładunków jonów w MgO i LiF. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania • Im większe są wartości ładunków przyciągających się jonów, tym siła oddziaływania większa. • Jony dwudodatnie i dwuujemne (Mg2+ i O2–) przyciągają się silniej, niż jony jednododatnie i jednoujemne (Li+ i F–). • Im większe są wartości ładunków oddziałujących jonów, tym większa wartość energii sieciowej.
Matura CKE maj, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
Produktem reakcji stałego chlorku sodu ze stężonym kwasem siarkowym(VI) jest chlorowodór. Ten związek chemiczny rozpuszcza się m.in. w wodzie i w benzenie. W przeciwieństwie do wodnego roztworu chlorowodoru, roztwór chlorowodoru w benzenie nie przewodzi prądu elektrycznego.
Uzupełnij poniższe zdania. Wybierz i zaznacz jedną odpowiedź spośród podanych w każdym nawiasie. Cząsteczka chlorowodoru jest (niepolarna / polarna), ponieważ wiążąca para elektronowa jest (silniej przyciągana przez atom chloru / silniej przyciągana przez atom wodoru / z jednakową siłą przyciągana przez oba atomy). Stężony kwas siarkowy(VI) wypiera chlorowodór z chlorków, ponieważ chlorowodór jest (lotny / nietrwały).
Uzupełnij tabelę. Wpisz we właściwe pola nazwy rozpuszczalników (woda, benzen), dla których podano wartości rozpuszczalności chlorowodoru w temperaturze 20 °C.
| Rozpuszczalność, g HCl w 1 dm3 rozpuszczalnika | 13,7 g chlorowodoru w 1 dm3 rozpuszczalnika | 721 g chlorowodoru w 1 dm3 rozpuszczalnika |
|---|---|---|
| Nazwa rozpuszczalnika |
Wyjaśnij, dlaczego wodny roztwór chlorowodoru przewodzi prąd elektryczny, a roztwór chlorowodoru w benzenie nie przewodzi prądu. Porównaj budowę rozpuszczalników i konsekwencje ich oddziaływań z substancją rozpuszczoną. 7.
Cząsteczka chlorowodoru jest (niepolarna / polarna), ponieważ wiążąca para elektronowa jest (silniej przyciągana przez atom chloru / silniej przyciągana przez atom wodoru / z jednakową siłą przyciągana przez oba atomy). Stężony kwas siarkowy(VI) wypiera chlorowodór z chlorków, ponieważ chlorowodór jest (lotny / nietrwały).
1 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch zdań. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Rozpuszczalność, 13,7 g chlorowodoru 721 g chlorowodoru g HCl w 1 dm3 rozpuszczalnika w 1 dm3 rozpuszczalnika w 1 dm3 rozpuszczalnika Nazwa rozpuszczalnika benzen woda
1 pkt – poprawne uzupełnienie tabeli. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
W wodzie – rozpuszczalniku polarnym – chlorowodór, którego cząsteczki są polarne ulega dysocjacji. Chlorowodór rozpuszczony w benzenie nie ulega dysocjacji (albo ulega dysocjacji w niewielkim stopniu), ponieważ cząsteczki benzenu są niepolarne.
1 pkt – poprawne wyjaśnienie uwzględniające porównanie właściwości obu rozpuszczalników pod kątem ich oddziaływania z substancją rozpuszczoną. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Matura CKE maj, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
(0–2) Jony FeO4 2– mogą powstać podczas reakcji Fe(OH)3 z jonami ClO– w nasyconym roztworze NaOH, zilustrowanej poniższym schematem: Fe(OH)3 + ClO– + OH– → FeO4 2– + Cl– + H2O
Równanie procesu utleniania: Fe(OH)3 + 5OH− → FeO42− + 4H2O + 3e– Sumaryczne równanie: 2Fe(OH)3 + 3ClO− + 4OH− → 2FeO42− + 3Cl− + 5H2O Uwaga: Równanie reakcji utleniania, w którym zdający użył jonów Fe3+, uznaje się za błędne.
rozwiązań zadań
2 pkt – poprawne napisanie we właściwej formie równania reakcji utleniania oraz poprawne uzupełnienie schematu reakcji. 1 pkt – poprawne napisanie we właściwej formie równania reakcji utleniania oraz niepoprawne uzupełnienie lub brak uzupełnienia schematu reakcji ALBO 1 pkt – niepoprawne napisanie w formie jonowo-elektronowej równania reakcji utleniania albo brak równania oraz poprawne uzupełnienie schematu reakcji. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Matura CKE maj, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
Do zawiesiny zawierającej 0,5 mol wodorotlenku wapnia dodano wodny roztwór zawierający 1 mol chlorku amonu. Zaobserwowano powstanie klarownego roztworu i gazu o charakterystycznym zapachu.
Uzupełnij schemat, tak aby przedstawiał w formie jonowej równanie reakcji zachodzącej podczas roztwarzania wodorotlenku wapnia w wodnym roztworze chlorku amonu. ….. Ca(OH)2 + ….. NH4 + → .....................................................................................................
Spośród poniżych metod rozdzielania mieszanin wybierz i zaznacz tę, którą można zastosować do wyodrębnienia z mieszaniny poreakcyjnej związku wapnia. sączenie odparowanie ekstrakcja
Spośród poniżych związków chemicznych wybierz i zaznacz wszystkie te, których roztwory dodane do zawiesiny wodorotlenku wapnia spowodują powstanie klarownych roztworów. HCl KOH KCl NH4NO3 9. 10.
(1)Ca(OH)2 + 2NH4+ → Ca2+ + 2NH3 + 2H2O
1 pkt – poprawne uzupełnienie schematu – poprawne napisanie we właściwej formie równania reakcji. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
sączenie odparowanie ekstrakcja
1 pkt – poprawny wybór metody. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
HCl KOH KCl NH4NO3
1 pkt – poprawny wybór wszystkich związków spełniających warunek zadania. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Matura CKE maj, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
W probówkach oznaczonych numerami 1., 2. i 3. umieszczono w przypadkowej kolejności wodne roztwory trzech soli: NaHCO3, ZnCl2 i CH3COONH4. Zbadano odczyn tych roztworów za pomocą uniwersalnych papierków wskaźnikowych. Wyniki tego badania przedstawiono w tabeli.
| Numer probówki | Barwa papierka wskaźnikowego |
|---|---|
| 1. | czerwona |
| 2. | żółta |
| 3. | zielona |
Uzupełnij tabelę. Przyporządkuj numery probówek do wzorów badanych soli.
| Wzór soli | Numer probówki |
|---|---|
| NaHCO 3 | |
| ZnCl 2 | |
| CH COONH 3 4 |
Wzór soli Numer probówki NaHCO3 3 ZnCl2 1 CH3COONH4 2
1 pkt – poprawne przyporządkowanie trzech lub dwóch numerów probówek do wzorów badanych soli. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 | W roztworze znajdującym się w probówce 1. reakcji z wodą uległy aniony, a w roztworze, który umieszczono w probówce 3., reakcji z wodą uległy kationy. | ✓ |
Matura CKE maj, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
Utlenianie alkenów w zakwaszonym wodnym roztworze KMnO4 przebiega w podwyższonej temperaturze zgodnie ze schematem: R1 CH CH R2 R1COOH + R2COOH R1 C CH R3 R1COR2 + R3COOH R2
Jednym z produktów utleniania związku X, Y albo Q jest keton.
Napisz nazwę systematyczną alkenu, którego jednym z produktów utleniania jest keton, i narysuj wzór półstrukturalny (grupowy) tego ketonu.
W reakcji utleniania węglowodoru X powstają dwa związki organiczne różniące się wartością stałej dysocjacji 𝐾a.
Wybierz związek, który ma wyższą wartość stałej dysocjacji 𝑲𝐚, i napisz wzór półstrukturalny (grupowy) organicznego produktu reakcji tego związku z wodorotlenkiem potasu.
Nazwa systematyczna alkenu: Wzór ketonu: O 2-metylobut-2-en ALBO H3C–CO–CH3 H3C C CH3
1 pkt – napisanie poprawnej nazwy alkenu i narysowanie poprawnego wzoru ketonu. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
1 pkt – poprawne napisanie wzoru organicznego produktu reakcji. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania + – CH3COOK ALBO CH3COO –K ALBO KCH3COO ALBO K+CH3COO – ALBO CH3COO
Matura CKE maj, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
(0–1) Podczas spalania PVC powstają tlenek węgla(IV), para wodna i bezbarwny gaz o ostrym zapachu, którego cząsteczki są zbudowane z dwóch atomów. Stosunek molowy produktów spalania jest równy 𝑛CO2 ∶ 𝑛H2O ∶ 𝑛X = 2 : 1 : 1.
Uzupełnij poniższy schemat, tak aby otrzymać równanie reakcji spalania, w której uczestniczy fragment PVC zbudowany z czterech merów. CH2 CHCl + …… O2 → ……………………………………………………………….. 4
CH2 CHCl + 10O2 → 8CO2 + 4H2O + 4HCl 4
1 pkt – poprawne uzupełnienie schematu – napisanie poprawnego równania reakcji spalania PVC. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Uzupełnij poniższy schemat, tak aby przedstawiał graficzny (klatkowy) zapis konfiguracji elektronowej kationu X3+ w stanie podstawowym. W zapisie uwzględnij numery powłok i symbole podpowłok. ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ 1s 2s 2p 3s
• w formie cząsteczkowej – tlenku pierwiastka A na najwyższym stopniu utlenienia z wodą (reakcja 1.) • w formie jonowej – tlenku pierwiastka X na najwyższym stopniu utlenienia z wodorotlenkiem potasu (reakcja 2.). Użyj symboli A i X. Równanie reakcji 1.: Równanie reakcji 2.:
| Wzór sumaryczny wodorku pierwiastka A | Wzór sumaryczny tlenku pierwiastka A na najwyższym stopniu utlenienia | Wzór sumaryczny tlenku pierwiastka X na najwyższym stopniu utlenienia |
|---|---|---|
3 pkt – poprawne uzupełnienie tabeli i poprawne zapisanie we właściwej formie dwóch równań reakcji. 2 pkt – poprawne uzupełnienie tabeli i poprawne zapisanie we właściwej formie jednego równania reakcji ALBO 2 pkt – brak uzupełnienia tabeli lub błędne uzupełnienie tabeli i poprawne zapisanie dwóch równań reakcji. 1 pkt – poprawne uzupełnienie tabeli i błędne zapisanie dwóch równań reakcji ALBO 2 pkt – błędne uzupełnienie tabeli i poprawne zapisanie jednego równania reakcji. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania Wzór sumaryczny Wzór sumaryczny Wzór sumaryczny tlenku pierwiastka A tlenku pierwiastka X wodorku pierwiastka A na najwyższym stopniu na najwyższym stopniu utlenienia utlenienia AH3 LUB H3A ALBO A4O10 ALBO P4O10 XO3 ALBO CrO3 PH3 LUB H3P Równanie reakcji 1.: P4O10 + 6H2O → 4H3PO4 ALBO A4O10 + 6H2O → 4H3AO4 Równanie reakcji 2.: CrO3 + 2OH– → CrO42–– + H2O ALBO XO3 + 2OH– → XO42– + H2O ALBO CrO3 + 2K+ + 2OH– → CrO42– + 2K+ + H2O ALBO XO3 + 2K+ + 2OH– → XO42– + 2K+ + H2O Uwaga: W tabeli wzór tlenku pierwiastka A musi być zapisany w postaci A4O10 lub P4O10. W równaniu reakcji tego tlenku z wodą dopuszcza się zapis wzoru tlenku w postaci A2O5 albo P2O5.
rozwiązań zadań
| W danej temperaturze średnia prędkość cząsteczek gazu jest odwrotnie proporcjonalna do pierwiastka kwadratowego z masy molowej. |
| 2 | W danych warunkach ciśnienia i temperatury iloraz masy molowej i gęstości ma taką samą wartość dla wszystkich gazów doskonałych. |
| ✓ |
| 2 | W danych warunkach ciśnienia i temperatury iloraz masy molowej i gęstości ma taką samą wartość dla wszystkich gazów doskonałych. | ✓ | ✓ |
W danej temperaturze średnia prędkość cząsteczek gazu jest odwrotnie 1. P proporcjonalna do pierwiastka kwadratowego z masy molowej. W danych warunkach ciśnienia i temperatury iloraz masy molowej 2. P i gęstości ma taką samą wartość dla wszystkich gazów doskonałych.
1 pkt – poprawne wskazanie dwóch odpowiedzi. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 | W roztworze znajdującym się w probówce 1. reakcji z wodą uległy aniony, a w roztworze, który umieszczono w probówce 3., reakcji z wodą uległy kationy. | ||
| 2 | W roztworze, który umieszczono w probówce 2., reakcji z wodą uległy zarówno kationy, jak i aniony. |
| 2 | W roztworze, który umieszczono w probówce 2., reakcji z wodą uległy zarówno kationy, jak i aniony. | ✓ | ✓ |
W roztworze znajdującym się w probówce 1. reakcji z wodą uległy aniony, 1. a w roztworze, który umieszczono w probówce 3., reakcji z wodą uległy F kationy. W roztworze, który umieszczono w probówce 2., reakcji z wodą uległy 2. P zarówno kationy, jak i aniony.
1 pkt – poprawne wskazanie dwóch odpowiedzi. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.