Matura CKE maj, PR (F‑2007) · rozszerzony · formuła 2007
Ładowanie…
(1 pkt) Przeprowadzono doświadczenie z udziałem azotanu(III) potasu (KNO2). Przebieg doświadczenia zilustrowano na poniższym schemacie. KI (aq) KMnO4 (aq) I II KNO2 (aq) + H2SO4 (aq) KNO2 (aq) + H2SO4 (aq) Objawy reakcji zaobserwowano w obu probówkach. Na dnie probówki I powstała substancja o fioletowobrunatnej barwie, charakterystycznej dla wolnego jodu, a fioletowy roztwór dodawany do probówki II uległ odbarwieniu.
Uzupełnij poniższe zdania. Wybierz i podkreśl jedną odpowiedź spośród podanych w każdym nawiasie. W probówce I jony azotanowe(III) (redukują / utleniają) jony jodkowe do wolnego jodu. Podczas reakcji zachodzącej w probówce II jon azotanowy(III) pełni funkcję (reduktora / utleniacza). W tej reakcji powstaje sól manganu na stopniu utlenienia (II / IV / VI).
1 pkt – poprawne uzupełnienie wszystkich zdań. 0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań Poprawna odpowiedź W probówce I jony azotanowe(III) (redukują / utleniają) jony jodkowe do wolnego jodu. Podczas reakcji zachodzącej w probówce II jon azotanowy(III) pełni funkcję (reduktora / utleniacza). W tej reakcji powstaje sól manganu na stopniu utlenienia (II / IV / VI).
Matura CKE maj, PR (F‑2007) · rozszerzony · formuła 2007
(1 pkt) Przeprowadzono doświadczenie, w którym na stałą próbkę opisanego pentapeptydu podziałano stężonym kwasem azotowym(V).
1 pkt – poprawne opisanie obserwacji oraz podanie nazwy reakcji. 0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Obserwacja: (Po dolaniu stężonego kwasu azotowego(V) do stałej próbki pentapeptydu próbka przybiera) żółte zabarwienie. Nazwa reakcji: (reakcja) ksantoproteinowa ALBO nitrowanie Uwaga: Określenie typu lub mechanizmu reakcji zamiast podania jej nazwy jest odpowiedzią niewystarczającą.
Matura CKE maj, PR (F‑2007) · rozszerzony · formuła 2007
Przygotowano wodny roztwór peptydu o wzorze Otrzymany roztwór podzielono na dwie porcje, które umieszczono w dwóch probówkach. Do probówki I wprowadzono zalkalizowaną zawiesinę świeżo strąconego wodorotlenku miedzi(II), po czym zawartość probówki wymieszano. Drugą porcję roztworu peptydu – w probówce II – poddano hydrolizie w środowisku kwasu solnego. Stwierdzono, że hydroliza peptydu zaszła całkowicie. Następnie, po zobojętnieniu, do otrzymanej mieszaniny poreakcyjnej dodano zalkalizowaną zawiesinę świeżo strąconego wodorotlenku miedzi(II) i wymieszano zawartość probówki.
(1 pkt)
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe.
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 | Aminokwasy, z których powstał opisany peptyd, są aminokwasami białkowymi. | ||
| 2 | Pomiędzy cząsteczkami tego peptydu mogą tworzyć się mostki disulfidowe (disiarczkowe). |
1 pkt – poprawne wskazanie trzech odpowiedzi. 0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź 1. – P, 2. – P, 3. – F
Rozstrzygnięcie: Nie (zaobserwowano takich samych zmian). Uzasadnienie: W probówce II roztwór nie zawierał peptydów ALBO związków, w których cząsteczkach występują wiązania peptydowe.
2 pkt – poprawne opisanie zmiany, którą zaobserwowano w probówce I, i poprawne rozstrzygnięcie z uzasadnieniem dotyczące przebiegu doświadczenia w probówce II. 1 pkt – poprawne opisanie tylko zmiany, którą zaobserwowano w probówce I. ALBO – poprawne tylko rozstrzygnięcie z uzasadnieniem – dotyczące przebiegu doświadczenia w probówce II. 0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Probówka I: (Zawiesina roztworzyła się,) powstał fioletowy roztwór. Probówka II:
1 pkt – za poprawny wybór i napisanie numeru wzoru. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź II
rozwiązań zadań
Matura CKE maj, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
Roztwory zawierające porównywalne liczby drobin kwasu Brønsteda i sprzężonej z nim zasady są nazywane roztworami buforowymi. Przykładem jest bufor octanowy. Kwasem Brønsteda są w nim cząsteczki CH3COOH, a zasadą – jony CH3COO– pochodzące z całkowicie zdysocjowanej soli, np. octanu sodu. Wprowadzenie do roztworu buforowego mocnego kwasu skutkuje zmniejszeniem stężenia zasady i wzrostem stężenia sprzężonego z nią kwasu. Dodatek mocnej zasady prowadzi do zmniejszenia stężenia kwasu i wzrostu stężenia sprzężonej zasady. Wartość pH buforu praktycznie nie zależy od jego stężenia i nieznacznie się zmienia podczas dodawania niewielkich ilości mocnych kwasów lub mocnych zasad.
Napisz w formie jonowej skróconej równanie reakcji zachodzącej podczas dodawania mocnej zasady (OH − ) do buforu octanowego oraz uzupełnij zdanie – wybierz i podkreśl jedną odpowiedź spośród podanych w nawiasie. Po wprowadzeniu mocnego kwasu do buforu octanowego stężenie jonów octanowych (wzrośnie / zmaleje / nie ulegnie zmianie).
Przeprowadzono doświadczenie, w którym zmieszano jednakowe objętości wodnych roztworów różnych substancji. Wszystkie roztwory miały jednakowe stężenie molowe. Mieszaniny przygotowano zgodnie z poniższym schematem. HCl (aq) NH3 (aq) Na2HPO4 (aq) Na2SO4 (aq) NaCl (aq) NH4Cl (aq) NaH2PO4 (aq) K2SO4 (aq) roztwór I roztwór II roztwór III roztwór IV Które z przygotowanych roztworów są buforami? Napisz ich numery.
1 pkt – poprawne napisanie w formie jonowej skróconej równania reakcji z mocną zasadą oraz poprawne uzupełnienie zdania. 0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Równanie reakcji z mocną zasadą: CH3COOH + OH− ⇄ CH3COO − + H2O Po wprowadzeniu mocnego kwasu do buforu octanowego stężenie jonów octanowych (wzrośnie / zmaleje / nie ulegnie zmianie).
1 pkt – poprawny wybór i napisanie numerów roztworów buforowych. 0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź II, III
Matura CKE maj, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
W celu porównania reaktywności różnych metali wykonano doświadczenie, w którym płytkę z metalu M zważono i umieszczono w naczyniu zawierającym wodny roztwór pewnej soli. W wyniku zachodzącej reakcji roztwór się odbarwił. Płytkę wyjęto, opłukano wodą destylowaną, wysuszono i zważono ponownie. Ustalono, że w wyniku reakcji masa płytki zmalała.
Wybierz i podkreśl jeden symbol metalu w zestawie I i jeden wzór odczynnika w zestawie II, tak aby otrzymać schemat przeprowadzonego doświadczenia. Zestaw I: Ag / Al / Au / Sn Zestaw II: Al(NO3)3 (aq) / CuSO4 (aq) / AgNO3 (aq)
1 pkt – poprawny wybór i podkreślenie symbolu metalu oraz wzoru odczynnika. 0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Zestaw I: Ag / Al / Au / Sn Zestaw II: Al(NO3)3 (aq) / CuSO4 (aq) / AgNO3 (aq)
1 pkt – poprawne napisanie równania reakcji w formie jonowej skróconej przy poprawnym wyborze i zaznaczeniu symbolu metalu oraz wzoru odczynnika w zadaniu 17.1. 0 pkt – błędne napisanie równania reakcji (błędne wzory reagentów, błędne współczynniki stechiometryczne, niewłaściwa forma zapisu) lub błędny wybór, lub brak zaznaczenia symbolu metalu i wzoru odczynnika w zadaniu 17.1. albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Sn + Cu2+ → Sn2+ + Cu
Matura CKE maj, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
Przeprowadzono doświadczenie, którego przebieg zilustrowano na poniższym schemacie: 1 cm3 wodnego roztworu ZnSO4 o stężeniu 0,1 mol ∙ dm−3
Podaj numery probówek, w których po zakończeniu doświadczenia pozostał biały osad wodorotlenku cynku.
Napisz w formie jonowej skróconej równanie reakcji, która zaszła w probówce III. Uwzględnij, że jednym z produktów jest jon kompleksowy o liczbie koordynacyjnej 4.
1 pkt – poprawne wskazanie numerów probówek. 0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź I i II
1 pkt – poprawne napisanie w formie jonowej skróconej równania reakcji. 0 pkt – błędne napisanie równania reakcji (błędne wzory reagentów, błędne współczynniki stechiometryczne, niewłaściwa forma zapisu) albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Zn2+ + 4OH − → [Zn(OH)4]2− ALBO Zn(OH)2 + 2OH − → [Zn(OH)4]2− ALBO Zn2+ + 2OH − → Zn(OH)2 ORAZ Zn(OH)2 + 2OH − → [Zn(OH)4]2− Uwaga: Nawiasy kwadratowe we wzorze jonu kompleksowego mogą być pominięte.
rozwiązań zadań
Matura CKE maj, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
(0–1)
Uzupełnij poniższe zdanie. Wybierz i podkreśl jedną odpowiedź spośród podanych w nawiasie. Na podstawie wyniku doświadczenia w probówce I można stwierdzić, że słabym kwasem Brønsteda jest ( H 2 SO 3 / HSO− 3 / SO 3 2 −).
1 pkt – poprawne uzupełnienie zdania. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Na podstawie wyniku doświadczenia w probówce I można stwierdzić, że słabym kwasem Brønsteda jest ( H2 SO3 / HSO3− / SO32 − ).
Matura CKE maj, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
(0–1)
Napisz, jaką właściwość kwasu siarkowego(IV) potwierdził wynik doświadczenia w probówce II. Napisz w formie jonowej skróconej równanie reakcji, która zaszła w probówce II po dodaniu roztworu HCl i była przyczyną obserwowanych zmian. Kwas siarkowy(IV) jest słabszy niż kwas chlorowodorowy i jest kwasem .............................. .
1 pkt – poprawne dokończenie zdania i poprawne napisanie w formie jonowej skróconej równania reakcji. 0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Kwas siarkowy(IV) jest słabszy niż kwas chlorowodorowy i jest kwasem nietrwałym ALBO ulegającym rozkładowi. Uwaga: Odpowiedź: • Kwas siarkowy(IV) jest słabszy niż kwas chlorowodorowy i jest kwasem lotnym jest niepoprawna. • Kwas siarkowy(IV) jest słabszy niż kwas chlorowodorowy i jest kwasem nieutleniającym jest niewystarczająca, ponieważ nie wyjaśnia możliwej do zaobserwowania zmiany świadczącej o przebiegu reakcji chemicznej. Równanie reakcji: SO32 − + 2H + → SO2 + H2O ALBO SO32 − + 2H3O + → SO2 + 3H2O Uwaga: Zapis SO2·H2O jest błędny, ponieważ nie wyjaśnia możliwej do zaobserwowania zmiany świadczącej o przebiegu reakcji chemicznej.
Matura CKE maj, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
Gdy łańcuchowa cząsteczka glukozy ulega cyklizacji, na atomie węgla, który w formie łańcuchowej wchodził w skład grupy karbonylowej, tworzy się nowe centrum stereogeniczne. Taki atom nazywa się anomerycznym, a dwa diastereoizomeryczne produkty cyklizacji – anomerami. Izomer, w którym grupa –OH przy anomerycznym atomie węgla znajduje się w konfiguracji trans do podstawnika –CH2OH przy przedostatnim atomie węgla, nazywany jest anomerem α. Drugi anomer (z grupą –OH w pozycji cis) nosi nazwę anomeru β. Poniżej przedstawiono – w projekcji Hawortha – wzory anomerów α i β D-glukopiranozy: CH2OH CH2OH H O H H O OH H H OH H OH H OH OH OH H H OH H OH α-D-glukopiranoza β-D-glukopiranoza
Cząsteczka trehalozy powstaje w wyniku kondensacji dwóch cząsteczek D-glukopiranozy, które łączą się wiązaniem O-glikozydowym. Obie jednostki glukozowe powstały z takiego samego anomeru D-glukopiranozy. Poniżej przedstawiono wzór trehalozy w projekcji
Uzupełnij tabelę. Określ, z jakiego anomeru D-glukopiranozy (α czy β) powstały jednostki glukozowe I i II w cząsteczce trehalozy, oraz podaj numery atomów węgla, pomiędzy którymi występuje wiązanie O-glikozydowe w cząsteczce tego disacharydu.
| Jednostka glukozowa | ||
|---|---|---|
| I | II | |
| anomer |
1 pkt – poprawne uzupełnienie tabeli. 0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Jednostka glukozowa I II anomer α numer atomu węgla uczestniczący 1 1 w wiązaniu O-glikozydowym
Rozstrzygnięcie: Nie Uzasadnienie: (Trehaloza nie ulega próbie Trommera, ponieważ) oba anomeryczne atomy węgla uczestniczą w wiązaniu glikozydowym (i grupa aldehydowa w żadnej jednostce glukozowej nie może ulec odtworzeniu bez rozpadu tego wiązania). ORAZ W probówce II nastąpiła hydroliza trehalozy do glukozy. ALBO W probówce II powstał cukier redukujący. ALBO W probówce II powstał związek, który daje pozytywny wynik próby Trommera. Uwaga: • Uzasadnienie musi zawierać: – stwierdzenie w dowolny sposób niemożności powstania grupy aldehydowej w cząsteczce trehalozy, np.: niemożliwość otwarcia pierścienia obu jednostek glukozowych; niemożliwość odtworzenia grupy aldehydowej; brak grup hydroksylowych przy anomerycznych atomach węgla; istnienie wiązania 1,1-glikozydowego. – stwierdzenie w dowolny sposób istnienia glukozy w roztworze w probówce II.
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie odwołujące się do budowy cząsteczki trehalozy oraz konsekwencji reakcji, która zaszła w probówce II. 0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź
rozwiązań zadań • Jeżeli zdający w zadaniu 35.1. poprawnie poda numery atomów węgla, pomiędzy którymi występuje wiązanie O-glikozydowe w cząsteczce trehalozy, to w uzasadnieniu zadania
Matura CKE maj, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
(0−1) Przeprowadzono doświadczenie, w którym na stałą próbkę opisanego pentapeptydu podziałano stężonym kwasem azotowym(V).
Napisz, jaki efekt zaobserwowano podczas tego doświadczenia, i podaj nazwę zachodzącej reakcji. 36. 37. 38. 39. 1 2 1 1 1
1 pkt – poprawne opisanie obserwacji oraz podanie nazwy reakcji. 0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Obserwacja: (Po dolaniu stężonego kwasu azotowego(V) do stałej próbki pentapeptydu próbka przybiera) żółte zabarwienie. Nazwa reakcji: (reakcja) ksantoproteinowa ALBO nitrowanie Uwaga: Określenie typu lub mechanizmu reakcji zamiast podania jej nazwy jest odpowiedzią niewystarczającą.
| 3 | Opisany peptyd jest dipeptydem. |
(2 pkt)
Napisz, co zaobserwowano po dodaniu zawiesiny świeżo strąconego wodorotlenku miedzi(II) do probówki I. Następnie rozstrzygnij, czy taki sam przebieg doświadczenia zaobserwowano po dodaniu zawiesiny świeżo strąconego wodorotlenku miedzi(II) do probówki II – po przeprowadzeniu całkowitej hydrolizy peptydu. Odpowiedź uzasadnij. I II III IV O R C CH OH NH 2 O R C CH OH + NH 3 O R C - CH O NH 2 O R C - CH O + NH 3
(1 pkt) Poniżej przedstawiono wzory ogólne czterech form aminokwasów (–R oznacza łańcuch boczny). Spośród przedstawionych wzorów wybierz ten, który ilustruje formę, w jakiej występują aminokwasy w mieszaninie poreakcyjnej otrzymanej w wyniku hydrolizy peptydu w środowisku kwasu solnego. Napisz numer tego wzoru. 33. 34.
| numer atomu węgla uczestniczącego w wiązaniu O-glikozydowym |
W dwóch probówkach umieszczono wodny roztwór trehalozy. Do probówki I dodano zalkalizowaną zawiesinę wodorotlenku miedzi(II) i zawartość probówki ogrzano. Do probówki II wprowadzono kwas solny i zawartość probówki ogrzano. Następnie zawartość tej probówki ostudzono, zobojętniono, dodano zalkalizowaną zawiesinę wodorotlenku miedzi(II) i ponownie ogrzano.
Rozstrzygnij, czy końcowy efekt doświadczenia był taki sam w obu probówkach. Odpowiedź uzasadnij. Odnieś się do: • budowy cząsteczki trehalozy • konsekwencji reakcji, która zaszła w probówce II pod wpływem kwasu solnego.