Chemia – Matura CKE maj, PR (F‑2007)

Ładowanie…

Chemia – Matura CKE maj, PR (F‑2007) | Biolchem

1.1. (0–2 pkt)

(2 pkt) Wpisz do tabeli symbol pierwiastka X i symbol pierwiastka Z, numer grupy oraz symbol bloku konfiguracyjnego, do których należy każdy z pierwiastków.

	Symbol pierwiastka	Numer grupy	Symbol bloku konfiguracyjnego
pierwiastek X
pierwiastek Z

1.2. (0–1 pkt)

(1 pkt)

Napisz wzór sumaryczny wodorku pierwiastka X oraz maksymalny stopień utlenienia, jaki przyjmują pierwiastki X i Z w związkach chemicznych.

Odpowiedź:

1.3. (0–1 pkt)

Odpowiedź:

Zadanie 3.

2 pkt

Budowa atomu Uzupełnij tabelę / wykres / schemat Oblicz Zamknięte

Najtrwalszym izotopem neptunu jest izotop o liczbie masowej równej 237 i okresie półtrwania 6 τ = 2,2 ⋅ 10 lat. Otrzymuje się go przez napromieniowanie izotopu uranu o liczbie masowej 238 neutronami o dużej energii kinetycznej. Ta przemiana zachodzi zgodnie z poniższym schematem. 238 1 237 1 92 U + 0 n → 92 U + a 0 n 237 W jej wyniku powstaje nietrwały izotop uranu o liczbie masowej A = 237. Jądro 92U ulega 237 rozpadowi – powstaje jądro 93Np.

3.1. (0–1 pkt)

(1 pkt)

Uzupełnij poniższe zdania, tak aby powstała informacja prawdziwa: wybierz i podkreśl wartość współczynnika a (liczbę neutronów) w równaniu przemiany izotopu uranu o liczbie masowej 238 oraz typ przemiany, której ulega izotop uranu o liczbie masowej 237. Współczynnik a w równaniu przemiany izotopu uranu o liczbie masowej 238 jest równy (1 / 2 / 3). Izotop uranu o liczbie masowej 237 ulega przemianie (α / β − / γ).

Odpowiedź:

3.2. (0–1 pkt)

(1 pkt) 237 Oblicz, po ilu latach z próbki izotopu neptunu 93Np o masie równej m pozostanie próbka zawierająca 0,25m tego izotopu.

Wynik:

Zadanie 4.

1 pkt

Elektrony i układ okresowy Budowa atomu Uzupełnij tabelę / wykres / schemat

(1 pkt)

Uzupełnij tabelę – wpisz wartości liczb kwantowych: głównej n, pobocznej (orbitalnej) l oraz magnetycznej m, opisujących stan niesparowanego elektronu w atomie potasu w stanie podstawowym.

Wartości liczby kwantowej
głównej n	pobocznej l	magnetycznej m

Zadanie 5.

1 pkt

Elektrony i układ okresowy Budowa atomu Wiązania chemiczne Uzupełnij tabelę / wykres / schemat Zamknięte

(1 pkt) Atomy węgla w krysztale grafitu układają się w płaskie, równoległe warstwy. Każdy atom węgla w warstwie jest połączony z trzema sąsiednimi atomami węgla, w wyniku czego tworzy

Nr	Stwierdzenie	P	F
1	Orbitalom walencyjnym atomów węgla w krysztale grafitu przypisuje się hybrydyzację typu sp3.
2	W krysztale grafitu oddziaływania między warstwami są oddziaływaniami międzycząsteczkowymi – słabszymi od wiązań kowalencyjnych.

Zadanie 6.

1 pkt

Pozostałe Uzupełnij tabelę / wykres / schemat

(1 pkt)

Uzupełnij tabelę – wpisz liczbę wiązań σ, wiązań π oraz wolnych par elektronowych w cząsteczce cyjanowodoru o wzorze HCN.

Liczba
wiązań σ	wiązań π	wolnych par elektronowych

Zadanie 13.

2 pkt

Roztwory i stężenia Chemia nieorganiczna Oblicz

(2 pkt) Węglan sodu jest solą dość dobrze rozpuszczalną w wodzie. Podczas ochładzania jej gorącego roztworu nie powstaje sól bezwodna, ale wydzielają się hydraty, których skład zależy od temperatury. W temperaturze 20 ºC w równowadze z roztworem nasyconym pozostaje dekahydrat o wzorze Na2CO3∙10H2O. Rozpuszczalność dekahydratu węglanu sodu w wodzie w tej temperaturze jest równa 21,5 g w 100 g wody.

Wynik:

Odpowiedzi

Poprawna odpowiedź

I: W temperaturze 20 ºC 21,5 g soli uwodnionej ––– 100 g wody ––– 121,5 g roztworu x g soli bezwodnej ––––––––––––––––––– 121,5 g roztworu MNa 2 CO 3 1 1 = 106 g ⋅ mol− i MNa 2 CO3 ⋅10H2 O = 286 g ⋅ mol− 1 mol soli bezwodnej ––––– 1 mol dekahydratu 106 g soli bezwodnej ––––– 286 g dekahydratu x g soli bezwodnej ––––– 21,5 g dekahydratu

II: W temperaturze 20 ºC MNa 2 CO 3 1 1 = 106 g ⋅ mol− i MNa 2 CO3 ⋅10H2 O = 286 g ⋅ mol− % masy soli bezwodnej w dekahydracie: MNa 2 CO 3 106 % Na 2 CO 3 = ⋅ 100 % = ⋅ 100 % = 37,06 % MNa 2 CO 3 ⋅10 2 HO 286 masa soli bezwodnej w 21,5 g dekahydratu: mNa 2 CO3 = 21,5 g ⋅ 37,06% = 21,5 g ⋅ 0,3706 = 7,968 g ≈ 8,0 g masa wody w 21,5 g dekahydratu: mH2 O = 21,5 g − 8,0 g = 13,5 g  8,0 g soli bezwodnej przypada na (100 g + 13,5 g) = 113,5 g wody 8,0 g Na2CO3 ––––– 113,5 g H2O x g Na2CO3 ––––– 100 g H2O ––––––––––––––––––––––––––– 8,0 g ⋅ 100 g x = = 7,0 ( g ) (w 100 g wody) 113,5 g (Odpowiedź: Rozpuszczalność = 7,0 g soli bezwodnej w 100 g wody)

Zasady oceniania

2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wartości liczbowej wyniku (w gramach w 100 g wody). 1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale: – popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego. LUB – podanie wyniku liczbowego w innej jednostce niż gramy. 0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania. Uwaga: należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń. Przykładowe rozwiązania

rozwiązań zadań 106 g ⋅ 21,5 g x = = 7,97 g soli bezwodnej w 121,5 g roztworu 286 g 7,97 g soli bezwodnej w (121,5 g – 7,97 g) = 113,53 g wody 7,97 g soli bezwodnej ––––– 113,53 g wody Sg soli bezwodnej ––––– 100 g wody 7,97 g ⋅ 100 g S = ≈ 7 ( g ) (w 100 g wody) 113,53 g (Odpowiedź: Rozpuszczalność = 7 g soli bezwodnej w 100 g wody)

Zadanie 14.

1 pkt

Kwasy, zasady i pH Wiązania chemiczne Roztwory i stężenia Chemia nieorganiczna Zamknięte

(1 pkt) W przemyśle duże ilości wody są zużywane w celu chłodzenia aparatury. W wyniku użycia wody twardej w podwyższonej temperaturze powstają trudno rozpuszczalne osady tworzące

Nr	Stwierdzenie	P	F
1	Zaznacz P, jeżeli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.
2	Składnikami kamienia kotłowego są m.in. węglan wapnia i wodorotlenek magnezu.

Zadanie 26.

1 pkt

Budowa atomu Reakcje utleniania-redukcji Uzupełnij tabelę / wykres / schemat

(1 pkt)

Uzupełnij tabelę. Wpisz formalny stopień utlenienia atomu węgla oznaczonego literą a we wzorze cząsteczki tryptofanu oraz atomu węgla oznaczonego literą b we wzorze jego hydroksylowej pochodnej. Napisz, jaką funkcję (utleniacza albo reduktora) pełni tryptofan w pierwszym etapie przedstawionego ciągu przemian.

Stopień utlenienia węgla a w tryptofanie	Stopień utlenienia węgla b w 5-hydroksytryptofanie	Funkcja tryptofanu

Zadanie 28.

1 pkt

Kwasy, zasady i pH Wiązania chemiczne Pochodne węglowodorów Zamknięte

(1 pkt)

Oceń, czy podane poniżej informacje są prawdziwe.

Nr	Stwierdzenie	P	F
1	W wyniku reakcji dekarboksylacji z serotoniny można otrzymać 5-hydroksytryptofan.
2	Serotonina, podobnie jak tryptofan, jest aminokwasem białkowym.
3	Cząsteczka związku A zawiera wiązanie amidowe (peptydowe).

Zadanie 31.

4 pkt

Elektrony i układ okresowy Budowa atomu Kwasy, zasady i pH Reakcje utleniania-redukcji Uzupełnij tabelę / wykres / schemat Podaj i uzasadnij / wyjaśnij Zamknięte

Fermentacja jabłkowo-mlekowa to naturalny proces zachodzący podczas produkcji wina i wywołany przez bakterie kwasu mlekowego. W tym procesie kwas jabłkowy przekształca się w kwas mlekowy zgodnie z poniższym schematem: bakterie HOOC–CH2–CH(OH)–COOH ⎯⎯⎯⎯→ CH3–CH(OH)–COOH + CO2

31.1. (0–2 pkt)

(2 pkt) Dla cząsteczek kwasu jabłkowego i mlekowego określ: formalny stopień utlenienia 3. atomu węgla oraz liczbę atomów węgla o danym typie hybrydyzacji orbitali walencyjnych. Uzupełnij tabelę.

	kwas jabłkowy	kwas mlekowy
stopień utlenienia 3. atomu węgla
liczba atomów węgla o hybrydyzacji orbitali walencyjnych typu:

Zadanie 35.

4 pkt

Kwasy, zasady i pH Pochodne węglowodorów Roztwory i stężenia Zaprojektuj doświadczenie Podaj i uzasadnij / wyjaśnij Zamknięte

Przygotowano wodny roztwór peptydu o wzorze Otrzymany roztwór podzielono na dwie porcje, które umieszczono w dwóch probówkach. Do probówki I wprowadzono zalkalizowaną zawiesinę świeżo strąconego wodorotlenku miedzi(II), po czym zawartość probówki wymieszano. Drugą porcję roztworu peptydu – w probówce II – poddano hydrolizie w środowisku kwasu solnego. Stwierdzono, że hydroliza peptydu zaszła całkowicie. Następnie, po zobojętnieniu, do otrzymanej mieszaniny poreakcyjnej dodano zalkalizowaną zawiesinę świeżo strąconego wodorotlenku miedzi(II) i wymieszano zawartość probówki.

35.1. (0–1 pkt)

(1 pkt)

Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe.

Nr	Stwierdzenie	P	F
1	Aminokwasy, z których powstał opisany peptyd, są aminokwasami białkowymi.
2	Pomiędzy cząsteczkami tego peptydu mogą tworzyć się mostki disulfidowe (disiarczkowe).

Zadanie 36.

2 pkt

Kwasy, zasady i pH Wiązania chemiczne Chemia nieorganiczna Chemia organiczna Zamknięte

Disacharyd o wzorze poddano hydrolizie.

36.1. (0–1 pkt)

(1 pkt)

Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe.

Nr	Stwierdzenie	P	F
1	Opisany disacharyd daje pozytywny wynik próby Trommera.
2	Jednostki monosacharydowe są połączone w cząsteczce tego sacharydu wiązaniem 1,1-glikozydowym.

36.2. (0–1 pkt)

(1 pkt) Do roztworu otrzymanego w wyniku hydrolizy opisanego disacharydu wprowadzono zawiesinę świeżo strąconego wodorotlenku miedzi(II) w alkalicznym środowisku. Po ogrzaniu zaobserwowano powstanie ceglastego osadu. Spośród przedstawionych poniżej wzorów wybierz ten, który ilustruje budowę organicznego produktu opisanej reakcji obecnego w mieszaninie poreakcyjnej. Podkreśl wybrany wzór. CH2OH COOH COO− COOH H C OH H C OH H C OH H C OH H O C H H O C H H O C H H C OH H C OH H C OH H C OH H O C H H C OH H C OH H C OH H C OH CH2OH CH2OH CH2OH CH2OH

Odpowiedź: