Matura CKE czerwiec, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
Ładowanie…
Chemia
Rozstrzygnij, czy cząsteczka kwasu pantotenowego jest chiralna. Odpowiedź uzasadnij.
Rozstrzygnięcie: Tak, (cząsteczka kwasu pantotenowego jest chiralna).
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
: • Cząsteczka w swojej strukturze ma jeden asymetryczny atom węgla (związany z czterema różnymi podstawnikami). • Cząsteczka ma centrum stereogeniczne. • W cząsteczce brak elementów symetrii.
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
Nomex to polimer stosowany do produkcji materiałów o wysokiej odporności mechanicznej i termicznej. Fragment jego łańcucha przedstawiono poniżej:
Monomery, z których można otrzymać nomex, różnią się charakterem kwasowo-zasadowym.
Uzupełnij tabelę. Narysuj wzory półstrukturalne (grupowe) lub uproszczone dwóch monomerów, z których można otrzymać ten polimer.
| Wzór monomeru o charakterze zasadowym | Wzór monomeru o charakterze kwasowym |
|---|---|
Uzupełnij zdania. Wybierz i podkreśl jedno określenie spośród podanych w każdym nawiasie. Nomex otrzymuje się w wyniku polimeryzacji (łańcuchowej / kondensacyjnej). W tej przemianie (wydziela się / nie wydziela się) produkt uboczny.
Wzór monomeru Wzór monomeru o charakterze zasadowym o charakterze kwasowym H2N NH2 HOOC COOH
1 pkt – poprawne narysowanie dwóch wzorów – monomeru o charakterze zasadowym oraz monomeru o charakterze kwasowym. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Nomex otrzymuje się w wyniku polimeryzacji (łańcuchowej / kondensacyjnej). W przemianie tej (wydziela się / nie wydziela się) produkt uboczny.
1 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch zdań. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
(0–1)
Uzupełnij zdania. Wybierz i zaznacz jedną odpowiedź spośród podanych w każdym nawiasie. 1) Tlen i siarka tworzą wodorki typu H2E. Energia oddziaływań pomiędzy cząsteczkami wody jest (większa / mniejsza) niż energia odziaływań pomiędzy cząsteczkami siarkowodoru. 2) Woda w postaci lodu tworzy kryształ (molekularny / kowalencyjny).
1) Tlen i siarka tworzą wodorki typu H2E. Energia oddziaływań pomiędzy cząsteczkami wody jest (większa / mniejsza) niż energia odziaływań pomiędzy cząsteczkami siarkowodoru. 2) Woda w postaci lodu tworzy kryształ (molekularny / kowalencyjny).
1 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch zdań. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
(0–1) Opisaną reakcję otrzymywania metanolu prowadzono w jednakowej temperaturze w dwóch roztworach (I i II) o równej początkowej liczbie moli jonów OH – i bromometanu. Wskutek użycia większej ilości rozpuszczalnika objętość roztworu II była dwukrotnie większa. Trzej uczniowie – oznaczeni jako A, B i C – sformułowali wnioski dotyczące wpływu różnicy objętości roztworów na początkową szybkość reakcji. Wnioski poszczególnych uczniów zapisano w tabeli.
Rozstrzygnij, który uczeń (A, B czy C) sformułował poprawny wniosek. Odpowiedź uzasadnij. Poprawny wniosek sformułował uczeń ………………. Uczeń Wniosek A Początkowa szybkość reakcji w roztworze I jest dwukrotnie większa od początkowej szybkości reakcji w roztworze II. B Początkowa szybkość reakcji w roztworze I jest czterokrotnie większa od początkowej szybkości reakcji w roztworze II. C Początkowa szybkość reakcji w roztworze I jest taka sama jak początkowa szybkość reakcji w roztworze II.
Poprawny wniosek sformułował uczeń: B
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie zawierające porównanie wartości stężeń substratów w roztworach I i II. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
: • W równaniu kinetycznym występuje iloczyn stężeń molowych jonów OH – i cząsteczek CH3Br, a każde z nich w roztworze I jest dwukrotnie większe niż w roztworze II. • Gdy oba stężenia (jonów OH– i cząsteczek CH3Br) są dwa razy większe, to ich iloczyn jest cztery razy większy. • v1 = k c ∙ cOH− CH3Br ∙ 1 v2 = k 1 c v1 ⇒ v1 = 4v2 cOH− = 1 CH3Br 2 2 4
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
(0–1)
Oceń, prawdziwość poniższych zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 | Krzywa C obrazuje zmiany pH podczas miareczkowania najmocniejszego kwasu, a krzywa A – zmiany pH podczas miareczkowania kwasu pośredniej mocy spośród wymienionych. | ||
| 2 | W przebiegu krzywej B jest widoczny jeden skok miareczkowania, a pH w punkcie równoważnikowym miareczkowania okazuje się większe od 7. |
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 | Krzywa C obrazuje zmiany pH podczas miareczkowania najmocniejszego kwasu, a krzywa A – zmiany pH podczas miareczkowania kwasu pośredniej mocy spośród wymienionych. | ✓ | ✓ |
| 2 | W przebiegu krzywej B jest widoczny jeden skok miareczkowania, a pH w punkcie równoważnikowym miareczkowania okazuje się większe od 7. | ✓ |
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
(0–1) Przeanalizuj krzywe miareczkowania i rozstrzygnij, czy można odróżnić wszystkie badane roztwory przy użyciu błękitu tymolowego po wprowadzeniu 𝟒 i 𝟏𝟒 cm3 titranta.
Zaznacz słowo TAK albo NIE przy każdym stwierdzeniu. Po wprowadzeniu 4 cm3 titranta możliwe jest odróżnienie analitów. TAK NIE Po wprowadzeniu 14 cm3 titranta możliwe jest odróżnienie analitów. TAK NIE
Po wprowadzeniu 4 cm3 titranta możliwe jest odróżnienie analitów. TAK Po wprowadzeniu 14 cm3 titranta możliwe jest odróżnienie analitów. NIE
1 pkt – poprawny wybór i zaznaczenie poprawnego rozstrzygnięcia dla każdego stwierdzenia. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
W trzech zlewkach umieszczono: • w zlewce A czystą wodę • w zlewce B roztwór węglanu sodu • w zlewce C kwas solny o równych objętościach. Do każdej zlewki wprowadzono jednakową porcję stałego węglanu wapnia. Zawartość zlewek wymieszano i odstawiono. Stwierdzono, że w żadnej zlewce węglan wapnia nie uległ całkowitemu rozpuszczeniu. Temperatura wszystkich roztworów po zakończeniu doświadczenia wynosiła 25 C.
Oblicz stężenie molowe jonów Ca2+ w roztworze otrzymanym w zlewce A po zakończeniu doświadczenia.
Rozstrzygnij, w której ze zlewek (A, B czy C) po zakończeniu doświadczenia znajdował się roztwór o największym stężeniu jonów Ca2+, a w której – roztwór o najmniejszym stężeniu jonów Ca2+. Zaznacz poprawną odpowiedź w każdym nawiasie i uzasadnij swoje stanowisko. W uzasadnieniu najmniejszego stężenia jonów Ca2+ odwołaj się do procesu równowagowego zachodzącego w roztworze. Najwięcej jonów Ca2+ znajdowało się w roztworze otrzymanym w zlewce (A / B / C). Najmniej jonów Ca2+ znajdowało się w roztworze otrzymanym w zlewce (A / B / C).
2− CaCO3 (s) ⇄ Ca2+ (aq) + CO3 (aq) Ks = [Ca2+] [ CO32−] x = [Ca2+] = [CO32−] 10–5 mol dm−3x2 = 3,36 10−9 x = 5,797 10−5 [Ca2+] = 5,80
1 pkt – poprawne obliczenie stężenia jonów Ca2+ i podanie wyniku z poprawną jednostką. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Po zakończeniu doświadczenia najwięcej jonów Ca2+ znajdowało się w roztworze otrzymanym w zlewce (A / B / C).
rozwiązań zadań
2 pkt – poprawne wskazanie zlewek: dla największego stężenia Ca2+ zlewki C a dla najmniejszej ilości Ca2+ – B oraz napisanie poprawnych uzasadnień. 1 pkt – poprawne wskazanie zlewki C oraz poprawne uzasadnienie. ALBO 1 pkt – poprawne wskazanie zlewki B oraz poprawne uzasadnienie odwołujące się do procesu równowagowego zachodzącego w roztworze. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
: • Trudno rozpuszczalny w wodzie węglan wapnia reaguje z jonami H+, a w wyniku tej reakcji jony Ca2+ przechodzą do roztworu. • Trudno rozpuszczalny w wodzie węglan wapnia reaguje z HCl, tworząc chlorek wapnia – sól rozpuszczalną w wodzie. • W roztworze zachodzi reakcja: CaCO3 + 2H+ → Ca2++ CO2() + H2O ALBO CaCO3 + 2H3O+ → Ca2++ CO2() + 3H2O Po zakończeniu doświadczenia najmniej jonów Ca2+ znajdowało się w roztworze otrzymanym w zlewce (A / B / C).
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
Uczniowie przeprowadzili dwuetapowe doświadczenie, w którym w temperaturze pokojowej otrzymali z metalicznego glinu wodorotlenek glinu.
Wybierz i zaznacz na poniższym schemacie wzory odczynników, których użyto podczas doświadczenia przeprowadzonego przez uczniów.
• równanie reakcji zachodzącej w etapie I • równanie reakcji zachodzącej w etapie II opisanego doświadczenia, a następnie napisz, jakie zmiany zaobserwowano po dodaniu – w etapie II – nadmiaru wybranego odczynnika.
Etap I Etap II HNO3 (stęż.) / HCl (aq, rozc.) H2SO4 (aq) / NaOH (aq) wiórki glinowe roztwór po etapie I
1 pkt – poprawny wybór i zaznaczenie wzorów odczynników na schemacie doświadczenia. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Etap I: 2Al + 6H+ → 2Al3+ + 3H2 ALBO 2Al + 6H3O+ → 2Al3+ + 3H2 + 6H2O Etap II: Al3+ + 3OH− → Al(OH)3 Przykładowe zaobserwowane zmiany: • Osad wodorotlenku zaniknie (i powstanie klarowny roztwór). • Osad Al(OH)3 roztworzy się (w nadmiarze NaOH i powstanie klarowny roztwór). • Osad się rozpuści (w nadmiarze NaOH i powstanie klarowny roztwór). • Powstający (początkowo) osad zaniknie (i powstanie klarowny roztwór). • Powstaje biały osad, który roztwarza się / rozpuszcza się w nadmiarze (roztworu) NaOH.
2 pkt – poprawne napisanie we właściwej formie równań reakcji i napisanie poprawnych obserwowanych zmian. 1 pkt – poprawne napisanie równań reakcji i niepoprawne napisanie obserwowanych zmian. LUB 1 pkt – poprawne napisanie jednego z równań reakcji i poprawne napisanie obserwowanych zmian. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań Uwaga 1.: Elementy rozwiązania podane w nawiasach nie są wymagane. Uwaga 2.: Odpowiedź, w której zdający pisze równanie strącania osadu, a następnie równanie roztwarzania osadu, należy uznać za poprawną.
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
Wzory szkieletowe związków organicznych odzwierciedlają kształt łańcucha węglowego. W tych wzorach pomija się symbole atomów węgla i połączonych z nimi atomów wodoru, a szkielet węglowy rysuje się jako linię łamaną i zaznacza – występujące w cząsteczce – wiązania wielokrotne. Zapisuje się symbole podstawników innych niż wodór oraz wzory grup funkcyjnych. Niekiedy, w celu jednoznacznej interpretacji wzoru, uwzględnia się w nich atom węgla. Poniżej przedstawiono wzór witaminy A (retinolu): a
Uzupełnij tabelę. Wpisz formalny stopień utlenienia oraz typ hybrydyzacji (sp, sp2, sp3) orbitali walencyjnych atomu węgla oznaczonego literą a w cząsteczce witaminy A (retinolu) oraz liczbę wszystkich wiązań 𝝅 w tej cząsteczce.
| Stopień utlenienia atomu węgla oznaczonego literą a | Typ hybrydyzacji orbitali walencyjnych atomu węgla oznaczonego literą a | Liczba wiązań 𝜋 w cząsteczce witaminy A (retinolu) |
|---|---|---|
Stopień utlenienia Typ hybrydyzacji orbitali Liczba wiązań 𝜋 w cząsteczce atomu węgla walencyjnych atomu węgla witaminy A (retinolu) oznaczonego literą a oznaczonego literą a –I sp3 5
2 pkt – poprawne napisanie stopnia utlenienia i typu hybrydyzacji wskazanego atomu węgla oraz poprawne napisanie liczby wiązań 𝜋 w cząsteczce retinolu. 1 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch komórek w tabeli: • napisanie stopnia utlenienia i typu hybrydyzacji wskazanego atomu węgla ALBO • napisanie stopnia utlenienia i poprawne napisanie liczby wiązań 𝜋 w cząsteczce retinolu ALBO • napisanie typu hybrydyzacji wskazanego atomu węgla i poprawne napisanie liczby wiązań 𝜋 w cząsteczce retinolu. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 | Podczas etapu I, w którym powstaje retinol, zachodzi hydroliza estrów. |
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
Estry można otrzymać w reakcji alifatycznych chlorowcopochodnych z solami kwasów karboksylowych. Poniżej przedstawiono mechanizm reakcji – zachodzącej w obecności jodków – między pierwszorzędowym halogenkiem alkilowym a anionem karboksylanowym:
Napisz sumaryczne równanie reakcji anionu octanowego z 1-chlorobutanem. Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych.
Uzupełnij poniższe zdania. Wybierz i zaznacz jedną odpowiedź spośród podanych w każdym nawiasie. Opisane przemiany, w których udział biorą alifatyczne chlorowcopochodne i sole kwasów karboksylowych, są reakcjami (addycji / substytucji). Anion jodkowy pełni funkcję katalizatora i jego obecność skutkuje (obniżeniem / podwyższeniem) energii aktywacji oraz wzrostem (szybkości / wydajności) reakcji w porównaniu do reakcji prowadzonej bez jego udziału.
O - - H3C CH2 CH2 CH2 Cl + H3C COO H3C C O CH2 CH2 CH2 CH3 + Cl
1 pkt – poprawne napisanie równania reakcji. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Opisane przemiany, w których udział biorą alifatyczne chlorowcopochodne i sole kwasów karboksylowych, są reakcjami (addycji / substytucji). Anion jodkowy pełni funkcję katalizatora i jego obecność skutkuje (obniżeniem / podwyższeniem) energii aktywacji oraz wzrostem (szybkości / wydajności) reakcji w porównaniu do reakcji prowadzonej bez jego udziału.
1 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch zdań. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań
| ✓ |
Krzywa C obrazuje zmiany pH podczas miareczkowania najmocniejszego 1. kwasu, a krzywa A – zmiany pH podczas miareczkowania kwasu F pośredniej mocy spośród wymienionych. W przebiegu krzywej B jest widoczny jeden skok miareczkowania, a pH 2. P w punkcie równoważnikowym miareczkowania okazuje się większe od 7.
1 pkt – poprawne zaznaczenie dwóch odpowiedzi. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Witamina A (retinol) to substancja niezbędna do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Jej źródłem są m.in. estry – związki takie jak palmitynian czy octan retinylu. Z tych estrów powstaje retinol, który ulega kolejnym przemianom. Na schemacie przedstawiono wybrane
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 | Podczas etapu I, w którym powstaje retinol, zachodzi hydroliza estrów. | ||
| 2 | W etapie III 1 mol retinalu oddaje 2 mol elektronów. |
Dokończ zdanie. Wybierz i zaznacz odpowiedź A albo B oraz uzasadnienie 1., 2. albo 3. Retinol i retinal
| ✓ |
| 2 | W etapie III 1 mol retinalu oddaje 2 mol elektronów. | ✓ | ✓ |
1. Podczas etapu I, w którym powstaje retinol, zachodzi hydroliza estrów. P 2. W etapie III 1 mol retinalu oddaje 2 mol elektronów. P
1 pkt – poprawne zaznaczenie dwóch odpowiedzi. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
B3
1 pkt – poprawne wskazanie dokończenia zdania. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.