Matura CKE maj, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
Ładowanie…
(0–1) W poniższej tabeli podano wzory dwóch związków organicznych: alkoholu benzylowego i etylobenzenu, a także wartości masy molowej oraz temperatury wrzenia tych związków.
Rozstrzygnięcie: etylobenzen Wyjaśnienie: Cząsteczki etylobenzenu nie mają budowy polarnej i nie tworzą między sobą wiązań wodorowych (z uwagi na brak obecności grupy –OH). Pomiędzy cząsteczkami alkoholu (zawierającymi polarną grupę –OH) tworzą się wiązania wodorowe (O–H∙∙∙O). Uwaga 1.: W rozwiązaniu zdającego musi zostać uwzględniona obecność odziaływań międzycząsteczkowych. Wskazanie tylko elementów budowy cząsteczek alkoholu i węglowodoru jest niewystarczające. Uwaga 2.: Z wypowiedzi zdającego musi jednoznacznie wynikać, że opisywane wiązania/oddziaływania występują między cząsteczkami substancji.
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i poprawne wyjaśnienie zawierające odwołanie do konsekwencji różnicy w budowie cząsteczek etylobenzenu i alkoholu benzylowego. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań
Matura CKE maj, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
(0–1) W wodnych roztworach słabych kwasów jednoprotonowych zachodzi dysocjacja. Dla danej wartości stężenia molowego roztworu i w danej temperaturze ustala się stan równowagi między cząsteczkami i jonami obecnymi w roztworze. Na poniższym wykresie przedstawiono zależność stopnia dysocjacji () dwóch kwasów jednoprotonowych HX i HQ od stężenia molowego roztworu w temperaturze 20 C.
Rozstrzygnij, na podstawie analizy danych zamieszczonych na wykresie, który kwas (HX czy HQ) jest mocniejszy. Zaznacz jego wzór. Odpowiedź uzasadnij. HX HQ
HX HQ Uzasadnienie: Dla danej wartości stężenia molowego roztworu dysocjacja kwasu HX zachodzi w większym stopniu ALBO z większą wydajnością niż dysocjacja kwasu HQ. Uwaga 1.: Odpowiedź: „Dysocjacja kwasu HX zachodzi w większym stopniu”, jest niewystarczająca. Uwaga 2.: Odpowiedź: „Kwas HX ma wyższy stopień dysocjacji niezależnie od stężenia lub w zależności od stężenia”, jest nieprecyzyjna i niezgodna z przedstawionym wykresem.
1 pkt – poprawny wybór i zaznaczenie wzoru kwasu oraz poprawne uzasadnienie. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Matura CKE maj, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
Sole można otrzymać m.in. w reakcjach: 1. soli kwasu I z kwasem II mocniejszym od kwasu I 2. wodorotlenku z tlenkiem kwasowym.
Uzupełnij schemat doświadczenia (s. 9), w którym można otrzymać: – w kolbie rozpuszczalną w wodzie sól metodą 1. – w probówce nierozpuszczalną sól metodą 2. • KOH (aq) • HCl (aq) • C6H5OH • Ba(OH)2 (aq) • Na2CO3 (aq) • (NH4)3PO4 (aq) Następnie napisz w formie jonowej równania reakcji, które zaszły w kolbie oraz w probówce podczas tego doświadczenia.
rozwiązań zadań
3 pkt – poprawne uzupełnienie schematu doświadczenia i poprawne napisanie we właściwej formie dwóch równań reakcji. 2 pkt – poprawne uzupełnienie schematu doświadczenia i poprawne napisanie jednego równania reakcji. 1 pkt – poprawne uzupełnienie schematu doświadczenia i błędne napisanie dwóch równań reakcji albo brak równań reakcji. ALBO – poprawne uzupełnienie schematu doświadczenia w pozycjach 1. i 2. oraz poprawne napisanie we właściwej formie równania reakcji zachodzącej w kolbie. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania Schemat doświadczenia: 1. HCl (aq) 2. Na2CO3 (aq) 3. Ba(OH)2 (aq) ALBO 1. Na2CO3 (aq) 2. HCl (aq) 3. Ba(OH)2 (aq) Równanie reakcji zachodzącej w kolbie: 2− 2−CO3 + 2H3O+ → 3H2O + CO2 ALBO CO3 + 2H+ → H2O + CO2 ALBO 2Na+ + CO32− + 2H3O+ + 2Cl− → 3H2O + CO2 + 2Na+ + 2Cl− ALBO 2Na+ + CO32− + 2H+ + 2Cl− → H2O + CO2 + 2Na+ + 2Cl− Równanie reakcji zachodzącej w probówce: CO2 + Ba2+ + 2OH− → BaCO3 + H2O ALBO 2−CO3 + Ba2+ → BaCO3
odparowanie pod wyciągiem odwirowanie sączenie
1 pkt – poprawne wybór i zaznaczenie metody rozdziału. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Matura CKE maj, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
(0–1) Spośród wymienionych par drobin wybierz i zaznacz wszystkie te, które nie tworzą sprzężonej pary Brønsteda kwas – zasada. – O OC─COOH i – O OC─COO– H2SO4 i SO4 2– Al(H2O)6 3+ i Al(H2O)5(OH)2+ HF2 – i F2
H2SO4 i SO42– HF2– i F2
1 pkt – poprawny wybór i zaznaczenie dwóch par drobin. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Matura CKE maj, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
(0–2) Badano reakcje mocnego kwasu HA i słabego kwasu HX z mocną zasadą. W tym celu wykonano miareczkowanie wodnych roztworów tych kwasów za pomocą wodnego roztworu wodorotlenku potasu – zgodnie z poniższym opisem. Umieszczono w zlewce 20,0 cm3 roztworu wybranego kwasu o stężeniu 0,10 mol ∙ dm–3 i zmierzono pH tego roztworu. Następnie do zlewki z roztworem kwasu dodawano porcjami wodny roztwór KOH o stężeniu 0,10 mol ∙ dm–3. Po dodaniu każdej porcji roztworu wodorotlenku mierzono pH mieszaniny reakcyjnej. Punkt równoważnikowy (PR) został osiągnięty po dodaniu takiej objętości roztworu KOH, w jakiej liczba moli zasady jest równa liczbie moli kwasu. Uzyskane wyniki przedstawiono w formie wykresu zależności mierzonego pH od objętości roztworu KOH – naniesione punkty połączono, w wyniku czego otrzymano krzywą miareczkowania. Poniżej przedstawiono krzywą miareczkowania wodnego roztworu jednego z tych kwasów (HA albo HX) wodnym roztworem wodorotlenku potasu.
Rozstrzygnij, czy przedstawiony wykres ilustruje wyniki miareczkowania wodnego roztworu słabego kwasu HX wodnym roztworem KOH w opisanym doświadczeniu. Odpowiedź uzasadnij – przytocz dwa różne argumenty.
Rozstrzygnięcie: nie
2 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie zawierające dwa poprawne argumenty odwołujące się do początkowej wartości pH roztworu oraz do wartości pH w punkcie równoważnikowym. 1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie zawierające jeden poprawny argument. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań
: Argument odwołujący się do początkowej wartości pH: • Wyjściowy roztwór słabego kwasu HX (przed dodaniem do niego pierwszej kropli wodnego roztworu KOH) powinien mieć pH > 1,0 ALBO pH ≠1. • Roztwór kwasu o stężeniu 0,10 mol ∙ dm–3 ma pH = 1,0. ORAZ Argument odwołujący się do wartości pH w punkcie równoważnikowym: • Po dodaniu 20,00 cm3 wodnego roztworu KOH otrzymano roztwór o pH = 7,0. • Przy równych objętościach roztworu kwasu i zasady (o jednakowych stężeniach) pH = 7,0. • Gdyby miareczkowano słaby kwas, punkt równoważnikowy powinien znajdować się przy pH roztworu innym/wyższym niż 7. • W punkcie równoważnikowym pH otrzymanego roztworu jest równe 7, co oznacza, że powstała sól mocnego kwasu i mocnej zasady. Uwaga 1.: Jako poprawny należy uznać argument dotyczący porównania kształtów wykresów dla słabego i mocnego kwasu. Uwaga 2.: Odpowiedź: „pH kwasu jest bardzo niskie”, jest niewystarczająca.
Matura CKE maj, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
(0–1) 1. kwasu azotowego(V) o stężeniu 0,5 mol ∙dm−3 2. kwasu octowego (etanowego) o stężeniu 0,5 mol ∙dm−3 3. wodorotlenku baru o pH = 11 4. wodorotlenku potasu o pH = 11.
Uzupełnij poniższe zdania. Wybierz i zaznacz jedną odpowiedź spośród podanych w każdym nawiasie. Wartość pH roztworu kwasu azotowego(V) jest (większa niż / mniejsza niż / taka sama jak) wartość pH roztworu kwasu octowego. Spośród roztworów o odczynie zasadowym mniejsze stężenie molowe ma roztwór numer (3 / 4).
Wartość pH roztworu kwasu azotowego(V) jest (większa niż / mniejsza niż / taka sama jak) wartość pH roztworu kwasu octowego. Spośród roztworów o odczynie zasadowym mniejsze stężenie molowe ma roztwór numer (3 / 4).
1 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch zdań. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań
Matura CKE maj, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
Czysty tlenek wapnia można otrzymać w laboratorium w wyniku prażenia szczawianu wapnia o wzorze CaC2O4. Podczas ogrzewania szczawian wapnia najpierw rozkłada się na węglan wapnia i tlenek węgla(II) (reakcja 1.). Dalsze ogrzewanie, w wyższej temperaturze, prowadzi do rozkładu węglanu wapnia na tlenek wapnia i tlenek węgla(IV) (reakcja 2.). Tlenek wapnia jest ciałem stałym o temperaturze topnienia równej 2858 K. Energicznie reaguje z wodą, a przemianie tej towarzyszy wydzielanie się znacznej ilości ciepła.
Napisz równanie reakcji, która zachodzi w pierwszym etapie rozkładu termicznego szczawianu wapnia (reakcja 1.), i równanie reakcji, która zachodzi w drugim etapie tego procesu (reakcja 2.). Równanie reakcji 1.: ................................................................................................................ Równanie reakcji 2.: ................................................................................................................
Oceń prawdziwość poniższych zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 | Tlenek wapnia jest związkiem jonowym. | ||
| 2 | Entalpia reakcji tlenku wapnia z wodą Δ𝐻 < 0. |
Równanie reakcji 1.: CaC2O4 → CaCO3 + CO Równanie reakcji 2.: CaCO3 → CaO + CO2
1 pkt – poprawne napisanie równań reakcji 1. i 2. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 | Tlenek wapnia jest związkiem jonowym. | ✓ | ✓ |
Matura CKE maj, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
(0–1) Przeprowadzono doświadczenie, podczas którego do probówek I i II z wodnymi roztworami pewnych substancji dodano jeden, taki sam odczynnik. W obu probówkach zaszły reakcje utleniania i redukcji. Po zakończeniu doświadczenia w obu probówkach widoczny był brunatny osad.
Uzupełnij schemat przeprowadzonego doświadczenia. Zaznacz wzory substancji, których wodne roztwory znajdowały się w probówkach I i II, oraz wzór odczynnika dodanego do obu probówek.
K2Cr2O7 (aq) / KMnO4 (aq) I II H2SO4 (aq) / K2SO3 (aq) (aq) / (aq) MnSO4 KNO3
1 pkt – poprawny wybór i zaznaczenie wzorów substancji i wzoru odczynnika. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Matura CKE maj, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
Reakcję hydratacji (uwodnienia) etenu opisuje równanie: CH2=CH2 (g) + H2O (g) katalizator, 𝑝, 𝑇 CH3CH2OH (g) Równowagowy stopień przereagowania etenu, który jest miarą wydajności przedstawionej reakcji, zależy od warunków prowadzenia procesu: temperatury i ciśnienia. Tę zależność przedstawiono na poniższym wykresie.
Wyjaśnij, dlaczego w danej temperaturze równowagowy stopień przereagowania etenu w opisanej reakcji jest tym większy, im wyższe jest ciśnienie, pod którym prowadzona jest reakcja.
Rozstrzygnij, czy reakcja hydratacji etenu jest procesem endo- czy egzotermicznym. Odpowiedź uzasadnij.
1 pkt – poprawne wyjaśnienie uwzględniające stechiometrię reakcji. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania • Liczba moli (gazowych) substratów jest większa od liczby moli (gazowego) produktu. • Są 2 mole (gazowych) substratów i 1 mol (gazowego) produktu. • W miarę postępu reakcji spada ciśnienie w mieszaninie reakcyjnej, a więc – zgodnie z regułą przekory – podniesienie ciśnienia spowoduje przesunięcie równowagi tej reakcji w stronę produktów. • Łączna objętość substratów jest większa niż objętość produktu reakcji. Uwaga: Odpowiedź, w której zdający nie odniósł się do stechiometrii reakcji, nie jest wyjaśnieniem przedstawionej na wykresie zależności.
rozwiązań zadań
Rozstrzygnięcie: egzotermiczny
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
: • Ze wzrostem temperatury maleje wydajność reakcji ALBO równowagowy stopień przereagowania. • Ze wzrostem temperatury równowaga reakcji przesuwa się w kierunku substratów ALBO przesuwa się w lewo.
Matura CKE maj, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
(0–1)
Uzupełnij poniższe zdanie. Wybierz i zaznacz jedno określenie spośród podanych w każdym nawiasie. Organiczny produkt reakcji 3. powstaje w procesie (substytucji / addycji / eliminacji) zachodzącym według mechanizmu (rodnikowego / elektrofilowego / nukleofilowego).
Organiczny produkt reakcji 3. powstaje w procesie (substytucji / addycji / eliminacji) zachodzącym według mechanizmu (rodnikowego / elektrofilowego / nukleofilowego).
rozwiązań zadań
1 pkt – poprawne uzupełnienie całego zdania. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Podczas opisanego doświadczenia dodano z wkraplacza do kolby stechiometryczną ilość reagenta. Spośród czynności, których nazwy podano poniżej, wybierz tę, którą należy wykonać w celu wyodrębnienia jonowego produktu reakcji z mieszaniny poreakcyjnej, powstałej w kolbie. Zaznacz jej nazwę. odparowanie pod wyciągiem odwirowanie sączenie
| 2 | Entalpia reakcji tlenku wapnia z wodą Δ𝐻 < 0. | ✓ | ✓ |
1. – P; 2. – P
1 pkt – poprawne zaznaczenie dwóch odpowiedzi. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.