Arkusz maturalny
O dwóch pierwiastkach umownie oznaczonych literami A i X wiadomo, że: • należą do tego samego bloku konfiguracyjnego • liczba masowa jednego z izotopów pierwiastka A jest dwa razy większa od jego liczby atomowej i jest równa liczbie atomowej niklu • suma elektronów, neutronów i protonów w atomie jednego z izotopów pierwiastka X jest równa 114, a liczba nukleonów jest równa 79.
Uzupełnij tabelę. Wpisz symbol pierwiastka A i symbol pierwiastka X oraz symbol bloku konfiguracyjnego, do którego należą te pierwiastki.
| Symbol pierwiastka | Symbol bloku konfiguracyjnego | |
|---|---|---|
| Pierwiastek A | ||
| Pierwiastek X |
Obliczenia:
Napisz fragment konfiguracji elektronowej atomu A (w stanie podstawowym) opisujący rozmieszczenie elektronów walencyjnych na podpowłokach. Zastosuj graficzny zapis konfiguracji elektronowej. W tym zapisie uwzględnij numer powłoki i symbole podpowłok.
Pierwiastki A i X tworzą związek o wzorze AX4.
Oblicz bezwzględną masę (wyrażoną w gramach) jednej cząsteczki AX4 złożonej jedynie z atomów tych izotopów, które opisano we wstępie do zadania. Przyjmij, że masa atomowa izotopu jest równa jego liczbie masowej.
1 pkt – poprawne napisanie symboli lub nazw pierwiastków oraz symbolu bloku konfiguracyjnego. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązanie Symbol pierwiastka Symbol bloku konfiguracyjnego Pierwiastek A Si LUB krzem p Pierwiastek X Br LUB brom
↑↓ ↑ ↑ 3s 3p Uwaga: Elektrony niesparowane muszą mieć zgodny spin.
rozwiązań zadań
1 pkt – poprawne napisanie w formie graficznej fragmentu konfiguracji elektronowej atomu krzemu w stanie podstawowym, opisującego rozmieszczenie elektronów walencyjnych na podpowłokach, z uwzględnieniem numeru powłoki i symboli podpowłok. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
1 pkt – poprawne obliczenie masy cząsteczki AX4 o określonym składzie izotopowym. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania Sposób 1. 28 u + 4 ∙ 79 u = 344 u 344 u 6,02 ∙ 1023 g = 𝑥 g 1 u 𝑥 = 𝟓, 𝟕 ∙ 𝟏𝟎−𝟐𝟐 (𝐠) ALBO 𝟓𝟕 ∙ 𝟏𝟎−𝟐𝟑 (𝐠) Sposób 2. 28 u + 4 ∙ 79 u = 344 u 1 u = 1,661 ∙ 10−24 g 1 u 1,661 ∙ 10−24 g = 344 u 𝑥 g 𝑥 = 𝟓, 𝟕 ∙ 𝟏𝟎−𝟐𝟐 (𝐠 ) ALBO 𝟓𝟕 ∙ 𝟏𝟎−𝟐𝟑 (𝐠) Sposób 3. 𝑚 = (𝑀A + 4 ∙ 𝑀X) ∙ 1,661 ∙ 10−24 g = (28 + 4 ∙79) ∙ 1,661 ∙ 10−24 g = 344 ∙ 1,661 ∙ 10−24 g = 𝟓, 𝟕 ∙ 𝟏𝟎−𝟐𝟐 (𝐠) ALBO 𝟓𝟕 ∙ 𝟏𝟎−𝟐𝟑 (𝐠)
(0–1) Poniżej przedstawiono informacje o jednej z odmian alotropowych węgla, a obok – model jej struktury krystalicznej. Występuje w postaci miękkiego minerału o słabym metalicznym połysku. Ta odmiana charakteryzuje się dobrym przewodnictwem elektryczności i ciepła.
Rozstrzygnij, czy przedstawione informacje dotyczą diamentu czy grafitu. Wyjaśnij, dlaczego ta odmiana charakteryzuje się dobrym przewodnictwem elektryczności.
Rozstrzygnięcie: grafit Przykładowe wyjaśnienia: • Każdy atom węgla w graficie tworzy trzy wiązania σ, a czwarty elektron uczestniczy w tworzeniu zdelokalizowanych wiązań 𝜋. • W krysztale grafitu są elektrony zdelokalizowane.
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i poprawne wyjaśnienie uwzględniające obecność zdelokalizowanych elektronów 𝜋. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
(0–1)
Oceń prawdziwość poniższych zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 | Odmienna budowa wewnętrzna diamentu, grafitu i fulerenów jest przyczyną różnic ich właściwości chemicznych, przy zachowaniu identycznych właściwości fizycznych. | ||
| 2 | W krysztale diamentu każdy z atomów węgla tworzy kowalencyjne wiązania 𝜎 z czterema otaczającymi go atomami. |
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 | Odmienna budowa wewnętrzna diamentu, grafitu i fulerenów jest przyczyną różnic ich właściwości chemicznych, przy zachowaniu identycznych właściwości fizycznych. | ✓ | ✓ |
| 2 | W krysztale diamentu każdy z atomów węgla tworzy kowalencyjne wiązania 𝜎 z czterema otaczającymi go atomami. | ✓ |
(0–1) NH4 + H2O BCl3 CH4
wybierz i napisz wzór tej drobiny, w której: 1. orbitalom walencyjnym atomu centralnego przypisuje się hybrydyzację sp2. 2. atom centralny może być akceptorem pary elektronowej.
1. BCl3 2. BCl3
1 pkt – poprawny wybór i napisanie wzorów drobin o opisanych cechach. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
(0–2)
Narysuj wzór elektronowy cząsteczki C3O2 (zaznacz kreskami wiązania chemiczne i wolne pary elektronowe). Uzupełnij poniższe zdania. Wybierz i zaznacz jedną odpowiedź spośród podanych w każdym nawiasie. Aby wyjaśnić budowę cząsteczki C3O2, hybrydyzację typu sp przypisuje się orbitalom walencyjnym (trzech atomów / dwóch atomów / jednego atomu) węgla. Liczba wiązań w cząsteczce C3O2 wynosi (2 / 4 / 6 / 8).
O C C C O Aby wyjaśnić budowę cząsteczki C3O2, hybrydyzację typu sp przypisuje się orbitalom walencyjnym (trzech atomów / dwóch atomów / jednego atomu) węgla. Liczba wiązań w cząsteczce C3O2 wynosi (2 / 4 / 6 / 8). Uwaga: Geometria cząsteczki nie podlega ocenie.
2 pkt – poprawne narysowanie wzoru elektronowego C3O2 z uwzględnieniem wolnych par elektronowych atomów tlenu oraz poprawne uzupełnienie dwóch zdań. 1 pkt – poprawne narysowanie wzoru elektronowego oraz niepełne lub błędne uzupełnienie zdań albo brak uzupełnienia zdań ALBO – błędne narysowanie wzoru elektronowego albo brak wzoru oraz poprawne uzupełnienie dwóch zdań. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
(0–1)
Narysuj wzór półstrukturalny (grupowy) produktu reakcji ditlenku triwęgla z wodą.
COOH CH2 COOH
1 pkt – poprawne narysowanie wzoru półstrukturalnego (grupowego) produktu reakcji. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
(0–1) W poniższej tabeli podano wzory dwóch związków organicznych: alkoholu benzylowego i etylobenzenu, a także wartości masy molowej oraz temperatury wrzenia tych związków.
Rozstrzygnięcie: etylobenzen Wyjaśnienie: Cząsteczki etylobenzenu nie mają budowy polarnej i nie tworzą między sobą wiązań wodorowych (z uwagi na brak obecności grupy –OH). Pomiędzy cząsteczkami alkoholu (zawierającymi polarną grupę –OH) tworzą się wiązania wodorowe (O–H∙∙∙O). Uwaga 1.: W rozwiązaniu zdającego musi zostać uwzględniona obecność odziaływań międzycząsteczkowych. Wskazanie tylko elementów budowy cząsteczek alkoholu i węglowodoru jest niewystarczające. Uwaga 2.: Z wypowiedzi zdającego musi jednoznacznie wynikać, że opisywane wiązania/oddziaływania występują między cząsteczkami substancji.
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i poprawne wyjaśnienie zawierające odwołanie do konsekwencji różnicy w budowie cząsteczek etylobenzenu i alkoholu benzylowego. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań
(0–1) Reakcja rozkładu chlorku bromu(I) przebiega w fazie gazowej zgodnie z równaniem: 2BrCl (g) ⇄ Br2 (g) + Cl2 (g) Wartość stężeniowej stałej równowagi reakcji rozkładu chlorku bromu(I) w temperaturze 500 K jest równa 32.
Wyrażenie na stałą reakcji rozkładu chlorku bromu: [Cl2] ∙ [Br2] 𝐾1 = [BrCl]2 Wyrażenie na stałą reakcji syntezy chlorku bromu: [BrCl]2 1 𝐾2 = = = 𝟎, 𝟎𝟑𝟏𝟐𝟓 ALBO 𝟎, 𝟎𝟑 [Cl2] ∙ [Br2] 𝐾1 Uwaga: Zdający nie musi przedstawić toku rozumowania, może napisać tylko wartość stałej.
1 pkt – poprawne obliczenie i podanie wyniku jako wielkości niemianowanej. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
(0–1) W wodnych roztworach słabych kwasów jednoprotonowych zachodzi dysocjacja. Dla danej wartości stężenia molowego roztworu i w danej temperaturze ustala się stan równowagi między cząsteczkami i jonami obecnymi w roztworze. Na poniższym wykresie przedstawiono zależność stopnia dysocjacji () dwóch kwasów jednoprotonowych HX i HQ od stężenia molowego roztworu w temperaturze 20 C.
Rozstrzygnij, na podstawie analizy danych zamieszczonych na wykresie, który kwas (HX czy HQ) jest mocniejszy. Zaznacz jego wzór. Odpowiedź uzasadnij. HX HQ
HX HQ Uzasadnienie: Dla danej wartości stężenia molowego roztworu dysocjacja kwasu HX zachodzi w większym stopniu ALBO z większą wydajnością niż dysocjacja kwasu HQ. Uwaga 1.: Odpowiedź: „Dysocjacja kwasu HX zachodzi w większym stopniu”, jest niewystarczająca. Uwaga 2.: Odpowiedź: „Kwas HX ma wyższy stopień dysocjacji niezależnie od stężenia lub w zależności od stężenia”, jest nieprecyzyjna i niezgodna z przedstawionym wykresem.
1 pkt – poprawny wybór i zaznaczenie wzoru kwasu oraz poprawne uzasadnienie. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Sole można otrzymać m.in. w reakcjach: 1. soli kwasu I z kwasem II mocniejszym od kwasu I 2. wodorotlenku z tlenkiem kwasowym.
Uzupełnij schemat doświadczenia (s. 9), w którym można otrzymać: – w kolbie rozpuszczalną w wodzie sól metodą 1. – w probówce nierozpuszczalną sól metodą 2. • KOH (aq) • HCl (aq) • C6H5OH • Ba(OH)2 (aq) • Na2CO3 (aq) • (NH4)3PO4 (aq) Następnie napisz w formie jonowej równania reakcji, które zaszły w kolbie oraz w probówce podczas tego doświadczenia.
rozwiązań zadań
3 pkt – poprawne uzupełnienie schematu doświadczenia i poprawne napisanie we właściwej formie dwóch równań reakcji. 2 pkt – poprawne uzupełnienie schematu doświadczenia i poprawne napisanie jednego równania reakcji. 1 pkt – poprawne uzupełnienie schematu doświadczenia i błędne napisanie dwóch równań reakcji albo brak równań reakcji. ALBO – poprawne uzupełnienie schematu doświadczenia w pozycjach 1. i 2. oraz poprawne napisanie we właściwej formie równania reakcji zachodzącej w kolbie. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania Schemat doświadczenia: 1. HCl (aq) 2. Na2CO3 (aq) 3. Ba(OH)2 (aq) ALBO 1. Na2CO3 (aq) 2. HCl (aq) 3. Ba(OH)2 (aq) Równanie reakcji zachodzącej w kolbie: 2− 2−CO3 + 2H3O+ → 3H2O + CO2 ALBO CO3 + 2H+ → H2O + CO2 ALBO 2Na+ + CO32− + 2H3O+ + 2Cl− → 3H2O + CO2 + 2Na+ + 2Cl− ALBO 2Na+ + CO32− + 2H+ + 2Cl− → H2O + CO2 + 2Na+ + 2Cl− Równanie reakcji zachodzącej w probówce: CO2 + Ba2+ + 2OH− → BaCO3 + H2O ALBO 2−CO3 + Ba2+ → BaCO3
odparowanie pod wyciągiem odwirowanie sączenie
1 pkt – poprawne wybór i zaznaczenie metody rozdziału. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
(0–1) Spośród wymienionych par drobin wybierz i zaznacz wszystkie te, które nie tworzą sprzężonej pary Brønsteda kwas – zasada. – O OC─COOH i – O OC─COO– H2SO4 i SO4 2– Al(H2O)6 3+ i Al(H2O)5(OH)2+ HF2 – i F2
H2SO4 i SO42– HF2– i F2
1 pkt – poprawny wybór i zaznaczenie dwóch par drobin. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Przeprowadzono doświadczenie, w którym do dwóch probówek z wodnym roztworem Na2SO3 dodano: • do probówki 1. – kilka kropel roztworu fenoloftaleiny • do probówki 2. – nadmiar stężonego HCl (aq).
Zawartość probówki 1., po dodaniu do niej roztworu fenoloftaleiny, zabarwiła się na kolor czerwonoróżowy (malinowy). Wpisz do schematu wzory odpowiednich drobin tak, aby powstało równanie procesu decydującego o odczynie roztworu w probówce 1. Zastosuj definicję kwasu i zasady Brønsteda. kwas 1 zasada 2 zasada 1 kwas 2 + ⇄ +
Napisz, co zaobserwowano podczas doświadczenia w probówce 2. po dodaniu odczynnika. Napisz w formie jonowej skróconej równanie reakcji, która była przyczyną zaobserwowanych zmian.
kwas 1 zasada 2 zasada 1 kwas 2 + 2− − + − H2O SO3 ⇄ OH HSO3
1 pkt – poprawne napisanie równania procesu decydującego o odczynie roztworu. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań
1 pkt – poprawny opis objawów reakcji i poprawne napisanie we właściwej formie równania reakcji. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania Obserwacje: Wydziela się (bezbarwny) gaz. ALBO Widoczne są pęcherzyki gazu. ALBO U wylotu probówki wyczuwa się charakterystyczny zapach. Równanie reakcji: 2H3O+ + SO32− → 3H2O + SO2 ALBO 2H+ + SO32− → H2O + SO2 ALBO H3O+ + HSO3− → 2H2O + SO2 ALBO H+ + HSO3− → H2O + SO2 Uwaga: Za równanie reakcji prowadzącej do powstania H2SO3 albo SO2 ∙ H2O zdający otrzymuje 0 pkt.
(0–2) Badano reakcje mocnego kwasu HA i słabego kwasu HX z mocną zasadą. W tym celu wykonano miareczkowanie wodnych roztworów tych kwasów za pomocą wodnego roztworu wodorotlenku potasu – zgodnie z poniższym opisem. Umieszczono w zlewce 20,0 cm3 roztworu wybranego kwasu o stężeniu 0,10 mol ∙ dm–3 i zmierzono pH tego roztworu. Następnie do zlewki z roztworem kwasu dodawano porcjami wodny roztwór KOH o stężeniu 0,10 mol ∙ dm–3. Po dodaniu każdej porcji roztworu wodorotlenku mierzono pH mieszaniny reakcyjnej. Punkt równoważnikowy (PR) został osiągnięty po dodaniu takiej objętości roztworu KOH, w jakiej liczba moli zasady jest równa liczbie moli kwasu. Uzyskane wyniki przedstawiono w formie wykresu zależności mierzonego pH od objętości roztworu KOH – naniesione punkty połączono, w wyniku czego otrzymano krzywą miareczkowania. Poniżej przedstawiono krzywą miareczkowania wodnego roztworu jednego z tych kwasów (HA albo HX) wodnym roztworem wodorotlenku potasu.
Rozstrzygnij, czy przedstawiony wykres ilustruje wyniki miareczkowania wodnego roztworu słabego kwasu HX wodnym roztworem KOH w opisanym doświadczeniu. Odpowiedź uzasadnij – przytocz dwa różne argumenty.
Rozstrzygnięcie: nie
2 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie zawierające dwa poprawne argumenty odwołujące się do początkowej wartości pH roztworu oraz do wartości pH w punkcie równoważnikowym. 1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie zawierające jeden poprawny argument. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań
: Argument odwołujący się do początkowej wartości pH: • Wyjściowy roztwór słabego kwasu HX (przed dodaniem do niego pierwszej kropli wodnego roztworu KOH) powinien mieć pH > 1,0 ALBO pH ≠1. • Roztwór kwasu o stężeniu 0,10 mol ∙ dm–3 ma pH = 1,0. ORAZ Argument odwołujący się do wartości pH w punkcie równoważnikowym: • Po dodaniu 20,00 cm3 wodnego roztworu KOH otrzymano roztwór o pH = 7,0. • Przy równych objętościach roztworu kwasu i zasady (o jednakowych stężeniach) pH = 7,0. • Gdyby miareczkowano słaby kwas, punkt równoważnikowy powinien znajdować się przy pH roztworu innym/wyższym niż 7. • W punkcie równoważnikowym pH otrzymanego roztworu jest równe 7, co oznacza, że powstała sól mocnego kwasu i mocnej zasady. Uwaga 1.: Jako poprawny należy uznać argument dotyczący porównania kształtów wykresów dla słabego i mocnego kwasu. Uwaga 2.: Odpowiedź: „pH kwasu jest bardzo niskie”, jest niewystarczająca.
(0–2) W temperaturze 25 °C rozpuszczalność amoniaku w wodzie jest równa 46 g w 100 g wody.
𝑚r = 100 g + 46 g = 146 g 𝑚r 146 g 𝑉 = = = 160 cm3 = 0,160 dm3 𝑑 0,91 g ⋅cm−3 𝑚NH3 46 g 𝑛NH3 = = = 2,71 mol ⇒ 𝑀NH3 17 g ⋅mol−1 𝑛NH3 2,71 mol 𝑐NH3 = = = 16,94 mol ⋅dm−3 𝑉 0,160 dm3 𝑐NH3 16,94 𝑐NH3 (𝐾b = 1,8 ⋅10–5 ⇒ = ≈ 9 ⋅105 ⇒ >> 400 ⇒ 𝐾b 1,8 ⋅10−5 𝐾b można zastosować wzór uproszczony.) [OH−]2 𝐾b = ⇒ [OH−] = √𝐾b ⋅𝑐NH3 = √1,8 ⋅10−5 ⋅16,94 ⇒ 𝑐NH3 [OH–] = 1,75 ⋅10–2 ⇒ pOH = – log[ OH−] = – log 1 , 75 ⋅10–2 ≈ 1,745 ⇒ pH = 14 – pOH = 14 – 1,745 = 12,255 ≈ 𝟏𝟐, 𝟑 Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń. Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej poprawnej metody i poprawnych obliczeń.
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody rozwiązania prowadzącej do obliczenia pH, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku jako wielkości niemianowanej w zaokrągleniu do pierwszego miejsca po przecinku. 1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale: • popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego LUB • podanie wyniku z jednostką, LUB • podanie wyniku z niewłaściwą dokładnością. ALBO – poprawne obliczenie wartości stężenia jonów OH–. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
(0–1) Wymieszano po dwa wodne roztwory różnych soli o stężeniu ok. 0,5 mol ∙dm−3. W ten sposób otrzymano roztwory A i B, których skład podany jest w poniższej tabeli.
Określ odczyn roztworów A i B. Roztwór A Roztwór B NH+, Ca2+ , Cl– , NO– 4 3 Na+, K+, SO2– , Br– 3
Odczyn roztworu A: kwasowy Odczyn roztworu B: zasadowy
1 pkt – poprawne określenie odczynu roztworów A i B. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
(0–1) 1. kwasu azotowego(V) o stężeniu 0,5 mol ∙dm−3 2. kwasu octowego (etanowego) o stężeniu 0,5 mol ∙dm−3 3. wodorotlenku baru o pH = 11 4. wodorotlenku potasu o pH = 11.
Uzupełnij poniższe zdania. Wybierz i zaznacz jedną odpowiedź spośród podanych w każdym nawiasie. Wartość pH roztworu kwasu azotowego(V) jest (większa niż / mniejsza niż / taka sama jak) wartość pH roztworu kwasu octowego. Spośród roztworów o odczynie zasadowym mniejsze stężenie molowe ma roztwór numer (3 / 4).
Wartość pH roztworu kwasu azotowego(V) jest (większa niż / mniejsza niż / taka sama jak) wartość pH roztworu kwasu octowego. Spośród roztworów o odczynie zasadowym mniejsze stężenie molowe ma roztwór numer (3 / 4).
1 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch zdań. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań
Czysty tlenek wapnia można otrzymać w laboratorium w wyniku prażenia szczawianu wapnia o wzorze CaC2O4. Podczas ogrzewania szczawian wapnia najpierw rozkłada się na węglan wapnia i tlenek węgla(II) (reakcja 1.). Dalsze ogrzewanie, w wyższej temperaturze, prowadzi do rozkładu węglanu wapnia na tlenek wapnia i tlenek węgla(IV) (reakcja 2.). Tlenek wapnia jest ciałem stałym o temperaturze topnienia równej 2858 K. Energicznie reaguje z wodą, a przemianie tej towarzyszy wydzielanie się znacznej ilości ciepła.
Napisz równanie reakcji, która zachodzi w pierwszym etapie rozkładu termicznego szczawianu wapnia (reakcja 1.), i równanie reakcji, która zachodzi w drugim etapie tego procesu (reakcja 2.). Równanie reakcji 1.: ................................................................................................................ Równanie reakcji 2.: ................................................................................................................
Oceń prawdziwość poniższych zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 | Tlenek wapnia jest związkiem jonowym. |
Równanie reakcji 1.: CaC2O4 → CaCO3 + CO Równanie reakcji 2.: CaCO3 → CaO + CO2
1 pkt – poprawne napisanie równań reakcji 1. i 2. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 | Tlenek wapnia jest związkiem jonowym. | ✓ | ✓ |
(0–2) W celu określenia zawartości węglanu wapnia w mieszaninie dwóch soli zawierającej również węglan magnezu próbkę tej mieszaniny o masie 2,84 g roztworzono w kwasie. CaCO3 (s) + 2H3O+ (aq) Ca2+ (aq) + CO2 (g) + 3H2O (c) MgCO3 (s) + 2H3O+ (aq) Mg2+ (aq) + CO2 (g) + 3H2O (c) W wyniku zachodzących reakcji otrzymano 672 cm3 tlenku węgla(IV) w przeliczeniu na warunki normalne.
Oblicz wyrażoną w procentach masowych zawartość CaCO3 w badanej próbce mieszaniny.
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody rozwiązania prowadzącej do obliczenia zawartości CaCO3 w mieszaninie, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku w procentach. 1 pkt – zastosowanie poprawnej metody rozwiązania, ale: • popełnienie błędów rachunkowych LUB • niepodanie wyniku w procentach (z błędną jednostką). ALBO – poprawne obliczenie wartości masy albo liczby moli węglanu wapnia w mieszaninie. 0 pkt – zastosowanie błędnej metody albo brak rozwiązania. Przykładowe rozwiązania Sposób 1. 𝑀CaCO3 = 100,09 g ∙ mol–1 𝑀MgCO3 = 84,32 g ∙ mol–1 672 ∙10–3 = 0,030 mol CO2 22,4 𝑥 g CaCO3 𝑦 mol CO2 = 100,09 g 1,00 mol (2,84 – 𝑥)g MgCO3 (0,030 – 𝑦)mol CO2 = 84,32 g 1,00 mol{ 𝑥 = 1,97 g CaCO3 { 𝑦 = 0,0197 mol CO2 1,97 g % CaCO3 = ∙100 % = 𝟔𝟗, 𝟒 (%) 2,84 g Sposób 2. 𝑀CaCO3 = 100 g ∙ mol–1 𝑀MgCO3 = 84 g ∙ mol–1 𝑥 – liczba moli CaCO3 𝑦 – liczba moli MgCO3 672 ∙10–3 = 0,030 mol CO2 22,4
rozwiązań zadań 𝑥+ 𝑦= 0,03 { 100𝑥+ 84𝑦= 2,84 {𝑥 = 0,02 mol CaCO3 𝑦 = 0,01 mol MgCO3 100 g ∙ mol–1 ∙0,02 mol % CaCO3 = ∙100 % = 𝟕𝟎, 𝟒 (%) 2,84 g Sposób 3. 𝑀CaCO3 = 100 g ∙ mol–1 𝑀MgCO3 = 84 g ∙ mol–1 100 g CaCO3 — 22,4 dm3 CO2 𝑥 g CaCO3 — 𝑦 dm3 CO2 84 g MgCO3 — 22,4 dm3 CO2 (2,84 – 𝑥) g MgCO3 — (0,672 – 𝑦) dm3 CO2 100 · 𝑦= 22,4 · 𝑥 { 84 · (0,672 – 𝑦) = 22,4 · (2,84 – 𝑥) 𝑥 = 2 g 𝑦 = 0,448 dm3 2 g % CaCO3 = ∙100 % = 𝟕𝟎, 𝟒 (%) 2,84 g Sposób 4. 672 ∙10–3 = 0,030 mol CO2 22,4 2,84 2,84 0 % CaCO3 ⇒𝑛CO2 = = 0,0338 mol 100 % CaCO3 ⇒ 𝑛CO2 = = 0,0284 mol 84 100 100 % 90 węglanu 80 70 60 mieszaninie, 50 procentowa w 40 30 wapnia 20 zawartosć 10 0 0,028 0,029 0,03 0,031 0,032 0,033 0,034 liczba moli CO2, mol % CaCO3 ≅𝟕𝟎 (%) Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń. Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej poprawnej metody i poprawnych obliczeń.
(0–1) Dane w poniższej tabeli pokazują zależność rozpuszczalności amoniaku w wodzie od temperatury.
Narysuj krzywą rozpuszczalności amoniaku w wodzie w zakresie temperatury od 20 °C do 80 °C i odczytaj – w zaokrągleniu do jedności – wartość rozpuszczalności tego gazu w temperaturze 68 °C. Rozpuszczalność amoniaku w wodzie w podanym zakresie temperatury jest funkcją malejącą. Temperatura, °C 20 40 60 80 Rozpuszczalność, g w 100 g wody 51 34 23 16
60 wody g 50 100 w g amoniaku, 40 30 20 Rozpuszczalność 10 20 30 40 50 60 70 80 Temperatura, °C Rozpuszczalność amoniaku w temperaturze 68 °C: 𝟐𝟎 g w 100 g wody. Uwaga: Wykres musi zawierać 4 punkty połączone krzywą albo odcinkami (tworzy łamaną). Punkty na wykresie muszą być naniesione na przecięciu odpowiednich linii siatki. Odczytana wartość rozpuszczalności musi być adekwatna do poprawnie narysowanego wykresu.
1 pkt – poprawne wykonanie wykresu oraz odczytanie i napisanie rozpuszczalności amoniaku w temperaturze 68 °C w zaokrągleniu do jedności. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań
(0–2) Chlorek wapnia tworzy rozpuszczalne hydraty o wzorze ogólnym CaCl2 ∙ 𝑛H2O. W zależności od temperatury w równowadze z roztworem nasyconym pozostają hydraty o różnych wartościach współczynnika 𝑛. W temperaturze 40 °C jeden z hydratów chlorku wapnia rozpuszcza się w ilości 767,4 g na 100 g wody, a stężenie nasyconego roztworu chlorku wapnia wynosi 53,66 % masowych.
− 1 − 1 𝑀 CaCl 2 = 111 g ∙ mol 𝑀 H2 O = 18 g ∙ mol 𝑚r = 767,4 g + 100 g = 867,4 g cp = 53,66 % 53,66 % 𝑚s = ∙ 867,4 g = 465,4 g 100 % 𝑚 H2 O = 767,4 g – 465,4 g = 302,0 g 111 g n ∙18 g = 465,4 g 302,0 g 18 n = 72 𝐧 = 𝟒 Wzór hydratu: CaCl2 · 4H2O − 1 1 Uwaga1.: Zdający może przyjąć 𝑀 CaCl 2 = 110 g ∙ mol ALBO 112 g ∙ mol −. Uwaga 2.: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń. Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej poprawnej metody i poprawnych obliczeń.
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody prowadzącej do ustalenia współczynnika 𝑛, poprawne wykonanie obliczeń oraz napisanie poprawnego wzoru hydratu. 1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale: • popełnienie błędów rachunkowych LUB • napisanie niepoprawnego wzoru lub brak wzoru hydratu. 0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
(0–1) W środowisku wodnym aniony tiosiarczanowe reagują z chlorem zgodnie ze schematem: S2O3 2– + Cl2 + H2O → SO4 2– + Cl– + H3O+ Podczas tej reakcji aniony tiosiarczanowe ulegają utlenieniu, które przebiega według S2O3 2– + 15H2O → 2SO4 2– + 10H3O+ + 𝑥 e–
(1)S2O32– + 4Cl2 + 15H2O → 2SO42– + 8Cl– + 10H3O+
1 pkt – poprawne uzupełnienie wszystkich współczynników stechiometrycznych w schemacie reakcji. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
(0–1) Technet, podobnie jak mangan, jest pierwiastkiem, który w związkach chemicznych może występować na VI stopniu utlenienia. Jony TcO4 2− są trwałe jedynie w środowisku silnie zasadowym, natomiast w roztworach obojętnych ulegają dysproporcjonowaniu, zgodnie TcO4 2− + H2O → TcO4 − + TcO2 + OH−
TcO42− + 2e− + 2H2O → TcO2 + 4OH− Uwaga: Równanie TcO42− + 2e− + 4H+ → TcO2 + 2H2O należy uznać za poprawne.
1 pkt – poprawne napisanie we właściwej formie równania reakcji redukcji. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań
(0–1) Przeprowadzono doświadczenie, podczas którego do probówek I i II z wodnymi roztworami pewnych substancji dodano jeden, taki sam odczynnik. W obu probówkach zaszły reakcje utleniania i redukcji. Po zakończeniu doświadczenia w obu probówkach widoczny był brunatny osad.
Uzupełnij schemat przeprowadzonego doświadczenia. Zaznacz wzory substancji, których wodne roztwory znajdowały się w probówkach I i II, oraz wzór odczynnika dodanego do obu probówek.
K2Cr2O7 (aq) / KMnO4 (aq) I II H2SO4 (aq) / K2SO3 (aq) (aq) / (aq) MnSO4 KNO3
1 pkt – poprawny wybór i zaznaczenie wzorów substancji i wzoru odczynnika. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
(0–2) Pewien alkan, którego achiralne cząsteczki mają rozgałęziony łańcuch węglowy, w temperaturze 𝑇 i pod ciśnieniem 𝑝 jest gazem i ma gęstość 50 razy większą od gęstości wodoru wyznaczonej w tych samych warunkach. W reakcji chlorowania tego alkanu może powstać 6 różnych monochloropochodnych, będących izomerami konstytucyjnymi (bez uwzględniania stereoizomerów).
Oblicz liczbę atomów węgla w cząsteczce opisanego alkanu oraz napisz jego wzór półstrukturalny (grupowy).
𝑀H2 50𝑀H2 𝑑H2 = i 𝑑alkanu = i 𝑀alkanu = 𝑑alkanu ⋅𝑉mol ⇒ 𝑉mol 𝑉mol 50𝑀H2 𝑀alkanu = ⋅𝑉mol = 50𝑀H2 ⇒ 𝑀alkanu = 50 ⋅2 g ⋅mol–1 = 100 g ⋅mol–1 ⇒ 𝑉mol Ogólny wzór alkanu : CnH2n + 2 ⇒ 12n + 2n + 2 = 100 ⇒ 𝐧= 𝟕 Wzór alkanu: CH3 H3C CH CH2 CH2 CH2 CH3 ALBO H3C CH(CH3) CH2 CH2 CH2 CH3
2 pkt – poprawne obliczenie liczby atomów węgla w cząsteczce alkanu oraz poprawne napisanie jego wzoru półstrukturalnego (grupowego). 1 pkt – poprawne obliczenie liczby atomów węgla w cząsteczce alkanu, ale napisanie błędnego wzoru półstrukturalnego lub brak wzoru alkanu. ALBO – brak obliczeń i napisanie poprawnego wzoru alkanu. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Reakcję hydratacji (uwodnienia) etenu opisuje równanie: CH2=CH2 (g) + H2O (g) katalizator, 𝑝, 𝑇 CH3CH2OH (g) Równowagowy stopień przereagowania etenu, który jest miarą wydajności przedstawionej reakcji, zależy od warunków prowadzenia procesu: temperatury i ciśnienia. Tę zależność przedstawiono na poniższym wykresie.
Wyjaśnij, dlaczego w danej temperaturze równowagowy stopień przereagowania etenu w opisanej reakcji jest tym większy, im wyższe jest ciśnienie, pod którym prowadzona jest reakcja.
Rozstrzygnij, czy reakcja hydratacji etenu jest procesem endo- czy egzotermicznym. Odpowiedź uzasadnij.
1 pkt – poprawne wyjaśnienie uwzględniające stechiometrię reakcji. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania • Liczba moli (gazowych) substratów jest większa od liczby moli (gazowego) produktu. • Są 2 mole (gazowych) substratów i 1 mol (gazowego) produktu. • W miarę postępu reakcji spada ciśnienie w mieszaninie reakcyjnej, a więc – zgodnie z regułą przekory – podniesienie ciśnienia spowoduje przesunięcie równowagi tej reakcji w stronę produktów. • Łączna objętość substratów jest większa niż objętość produktu reakcji. Uwaga: Odpowiedź, w której zdający nie odniósł się do stechiometrii reakcji, nie jest wyjaśnieniem przedstawionej na wykresie zależności.
rozwiązań zadań
Rozstrzygnięcie: egzotermiczny
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
: • Ze wzrostem temperatury maleje wydajność reakcji ALBO równowagowy stopień przereagowania. • Ze wzrostem temperatury równowaga reakcji przesuwa się w kierunku substratów ALBO przesuwa się w lewo.
(0–2)
Napisz w formie jonowej skróconej równania reakcji 1. i 2. Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) lub uproszczone związków organicznych. Równanie reakcji 1.: Równanie reakcji 2.:
Równanie reakcji 1.: Cl O + 2OH + Cl + H2O Równanie reakcji 2.: O OH + H3O+ + H2O ALBO O OH + H+
2 pkt – poprawne napisanie we właściwej formie dwóch równań reakcji. 1 pkt – poprawne napisanie jednego równania reakcji. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
(0–1)
Uzupełnij poniższe zdanie. Wybierz i zaznacz jedno określenie spośród podanych w każdym nawiasie. Organiczny produkt reakcji 3. powstaje w procesie (substytucji / addycji / eliminacji) zachodzącym według mechanizmu (rodnikowego / elektrofilowego / nukleofilowego).
Organiczny produkt reakcji 3. powstaje w procesie (substytucji / addycji / eliminacji) zachodzącym według mechanizmu (rodnikowego / elektrofilowego / nukleofilowego).
rozwiązań zadań
1 pkt – poprawne uzupełnienie całego zdania. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
(0–1)
Wybierz związek (A, B albo C), którego cząsteczki są chiralne, i napisz literę, którą oznaczono jego wzór. Uzasadnij swój wybór. W uzasadnieniu odwołaj się do budowy cząsteczek tego związku.
Związek: A
1 pkt – poprawny wybór związku i poprawne uzasadnienie. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
: • W cząsteczce jest centrum stereogeniczne (ALBO asymetryczny atom węgla ALBO atom węgla połączony z czterema różnymi podstawnikami). • Cząsteczka nie ma płaszczyzny symetrii (i środka symetrii).
(0–2) Każdy ze związków A, B, C ma izomery. Poniżej opisano trzy z nich – oznaczone odpowiednio jako związki A1, B1, C1. • Związek A1 to izomer związku A, który można utlenić do związku B. • Związek B1 to izomer związku B, który można zredukować do związku A. • Związek C1 to izomer związku C, który można otrzymać przez utlenienie związku B.
Narysuj wzory półstrukturalne (grupowe) związków A1, B1 i C1. A1 B1 C1 26. 27. 28. 2 1 1 2
A1 B1 C1 H3C CH CH2 OH H3C C CH2 CH3 H3C CH COOH CH3 O CH3 Uwaga: Za napisanie wzorów szkieletowych zamiast półstrukturalnych (grupowych) zdający traci 1 pkt.
2 pkt – poprawne narysowanie wzorów półstrukturalnych (grupowych) trzech związków. 1 pkt – poprawne narysowanie wzorów półstrukturalnych (grupowych) dwóch związków. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
(0–2) Do reaktora o pojemności 4,0 dm3 wprowadzono gazowe substraty: 0,40 mol CO i 0,20 mol Cl2. Gdy w temperaturze 𝑇 ustaliła się równowaga, stwierdzono, że przereagowało 80 % chloru.
Oblicz stężeniową stałą równowagi syntezy fosgenu w temperaturze 𝑻.
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody rozwiązania prowadzącej do obliczenia stałej równowagi, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku. 1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale: • popełnienie błędów rachunkowych LUB • podanie wyniku z błędną jednostką, ALBO – poprawne obliczenie wartości stężeń równowagowych wszystkich reagentów. 0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
rozwiązań zadań Przykładowe rozwiązania Sposób 1. 𝑛0 0,40 0,20 0 CO (g) + Cl2 (g) → COCl2 (g) 𝑛r 0,24 0,04 0,16 [CO]r = (0,24) mol ⋅ dm–3 = 0,06 mol ⋅ dm–3 4,0 [Cl2]r = (0,04) mol ⋅ dm–3 = 0,01 mol ⋅ dm–3 4,0 [COCl2]r = (0,16) mol ⋅ dm–3 = 0,04 mol ⋅ dm–3 4,0 [COCl2] 0,04 𝐾= = = 𝟔𝟔, 𝟔𝟕≅𝟔𝟕 [CO] ∙ [Cl2] 0,06 ∙0,01 Sposób 2. CO (g) + Cl2 (g) → COCl2 (g) 𝑉 = 4,0 dm3 [CO]p = (0,4 mol ⋅ dm–3 = 0,1 mol ⋅ dm–3 4,0) [Cl2]p = (0,2 mol ⋅ dm–3 = 0,05 mol ⋅ dm–3 4,0) ⇒ 0,05 ∙ 0,8 = 0,04 mol ⋅ dm–3 stężenie początkowe reakcja równowaga CO 0,1 – 0,04 0,06 Cl2 0,05 – 0,04 0,01 COCl2 0 +0,04 0,04 [COCl2] 0,04 𝐾= = = 𝟔𝟔, 𝟔𝟕≅𝟔𝟕 [CO] ∙ [Cl2] 0,06 ∙0,01
(0–1)
Napisz równanie reakcji fosgenu z metanolem w stosunku molowym 1 : 2. Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych.
Równanie reakcji: COCl2 + 2CH3OH → CH3OCOOCH3 + 2HCl Uwaga: Dopuszczalne są różne formy zapisu wzoru produktu organicznego, np.: • CH3OCO2CH3 • (CH3O)2CO • (CH3)2CO3 O H3C O C O CH3• H3C O C O H3C O•
1 pkt – poprawne napisanie równania reakcji. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
(0–1) Bisfenol A, którego wzór przedstawiono poniżej, stosuje się do otrzymywania poliwęglanu. W tym celu bisfenol A poddaje się najpierw reakcji z wodorotlenkiem sodu, która przebiega tak samo jak reakcja tego wodorotlenku z fenolem, a następnie przeprowadza się polikondensację produktu tej reakcji z fosgenem.
Uzupełnij schemat tak, aby powstało równanie reakcji otrzymywania poliwęglanu z bisfenolanu sodu i fosgenu.
1 pkt – poprawne napisanie równania reakcji otrzymywania poliwęglanu. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań Przykładowe rozwiązania Sposób 1. CH3 O n NaO C ONa + n Cl C Cl CH3 CH3 O O C O C + 2n NaCl CH3 n Sposób 2. CH3 O n NaO C ONa + n Cl C Cl CH3 CH3 O C O C O + 2n NaCl CH3 n
Poniżej przedstawiono wzory półstrukturalne (grupowe) dwóch związków zapachowych: geranialu oraz geraniolu.
Uzupełnij tabelę. Wpisz formalny stopień utlenienia oraz typ hybrydyzacji (sp, sp2, sp3) orbitali walencyjnych atomu węgla oznaczonego literą a w cząsteczkach geranialu i geraniolu.
| Stopień utlenienia | Typ hybrydyzacji | |
|---|---|---|
| Geranial | ||
| Geraniol |
Stopień utlenienia Typ hybrydyzacji Geranial (+)I sp2 Geraniol −I sp3
2 pkt – poprawne napisanie stopnia utlenienia i typu hybrydyzacji wskazanego atomu węgla w dwóch związkach. 1 pkt – poprawne napisanie stopnia utlenienia i typu hybrydyzacji wskazanego atomu węgla w jednym związku. ALBO – poprawne napisanie stopni utlenienia obu wskazanych atomów węgla. ALBO – poprawne napisanie typów hybrydyzacji obu wskazanych atomów węgla. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 | Geraniol jest produktem redukcji geranialu. | ✓ |
(0–1) Badano właściwości czterech kwasów. Podczas doświadczenia stwierdzono, że zachodzą CHCl2–COOH + CH2Cl–COONa CHCl2–COONa + CH2Cl–COOH CH2Cl–COOH + CH3–COONa CH2Cl–COONa + CH3–COOH CH2Cl–COOH + C6H5–COONa CH2Cl–COONa + C6H5–COOH C6H5–COONa + CH3–COOH nie zachodzi
CH3COOH, C6H5COOH, CH2ClCOOH, CHCl2COOH.
1 pkt – poprawne porównanie mocy kwasów i napisanie ich wzorów we właściwej kolejności. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
(0–2) Kwas 4-aminobenzoesowy (PABA) jest substratem do produkcji niektórych leków oraz jednym z substratów enzymatycznej syntezy kwasu foliowego. Poniżej przedstawiono schemat syntezy kwasu 4-aminobenzoesowego z toluenu. NO2 NO2 NH3 Cl NH2 1. KMnO4 (aq) / H2SO4 (aq) 2. HCl (aq) / Zn (s) 3. NH4Cl (aq) 4. HNO3 (stężony) / H2SO4 (stężony) 5. odczynnik Tollensa 6. NaOH (aq) Spośród wymienionych odczynników wybierz wszystkie te, które należy zastosować w kolejnych etapach syntezy PABA (reakcje I–III). Napisz numery, którymi oznaczono wzory tych odczynników.
Reakcja I: 4 Reakcja II: 1 Reakcja III: 2
2 pkt – poprawne dobranie odczynników w reakcjach I–III. 1 pkt – poprawne dobranie odczynników w dwóch reakcjach. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
(0–2) Ester o wzorze sumarycznym C5H10O2 poddano hydrolizie w środowisku kwasowym i otrzymano kwas A oraz alkohol X. W wyniku przeprowadzonych badań kwasu i alkoholu ustalono, że: • po tym, jak do roztworu manganianu(VII) potasu zakwaszonego kwasem siarkowym(VI) dodano wodny roztwór kwasu A, nastąpiło odbarwienie zawartości probówki, a także zaobserwowano wydzielenie bezbarwnego i bezwonnego gazu • w wyniku przepuszczenia oparów alkoholu X nad rozżarzonym tlenkiem miedzi(II) powstaje związek, który nie wykazuje właściwości redukujących w próbie Tollensa.
Uzupełnij poniższą tabelę. Narysuj wzory półstrukturalne (grupowe) kwasu A i alkoholu X oraz napisz nazwę systematyczną alkoholu X. Wzór kwasu A Wzór alkoholu X Nazwa alkoholu X
Wzór kwasu A Wzór alkoholu X Nazwa alkoholu X O H3C CH2 CH CH3 H C OH OH butan-2-ol ALBO ALBO HCOOH CH3CH2CH(OH)CH3
2 pkt – poprawne narysowanie wzorów kwasu A i alkoholu X oraz napisanie poprawnej nazwy systematycznej alkoholu X. 1 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch komórek tabeli: • napisanie wzorów kwasu A i alkoholu X ALBO • napisanie wzoru alkoholu X i nazwy alkoholu X, ALBO • napisanie wzoru kwasu A i nazwy alkoholu X (o ile szkielet węglowy alkoholu X jest napisany poprawnie albo brak wzoru alkoholu). 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Do zakwaszonego roztworu alaniny dodawano kroplami wodny roztwór wodorotlenku sodu i mierzono pH mieszaniny reakcyjnej. Na poniższym wykresie zilustrowano zależność pH mieszaniny od objętości dodanego roztworu wodorotlenku sodu (w jednostkach umownych). 14 12 III 10 8 pH II 6 4 I 2 0 0 0,5 1 1,5 2 2,5 objętość roztworu NaOH Aminokwasy w roztworach wodnych istnieją głównie w formie jonów. W roztworach o niskim pH cząsteczka aminokwasu jest protonowana. W pewnym zakresie pH dominującą formą jest jon obojnaczy. W roztworach o wysokim pH cząsteczka aminokwasu traci proton. W punkcie oznaczonym na wykresie numerem I alanina jest mieszaniną formy protonowanej i jonu obojnaczego w stosunku molowym 1 : 1, a w punkcie oznaczonym na wykresie numerem III ten aminokwas jest mieszaniną jonu obojnaczego i formy zdeprotonowanej w stosunku molowym 1 : 1.
Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) tej formy alaniny, która występuje przy wartości pH odpowiadającej punktowi II zaznaczonemu na wykresie. Podaj nazwę tej wartości pH.
Spośród podanych poniżej wzorów form alaniny wybierz i zaznacz wzory tych, które obecne są w roztworze o wartości pH odpowiadającej punktowi III, zaznaczonemu na wykresie. - - H3 C CH COO H3 C CH COOH H3 C CH COO + + NH3 NH3 NH2
- Wzór: H3C CH COO + NH3 Nazwa: punkt izoelektryczny ALBO punkt izojonowy
1 pkt – poprawne napisanie wzoru jonu i nazwy wartości pH. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań
- - H3C CH COO H3C CH COOH H3C CH COO + + NH3 NH3 NH2
1 pkt – poprawny wybór i zaznaczenie wzorów jonów. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
(0–1) Pewien łańcuchowy peptyd ma wzór sumaryczny C9H17N3S2O4 i tworzą go tylko reszty alaniny i cysteiny. Wiadomo także, że na obu końcach tego peptydu znajduje się ten sam aminokwas. Ustal sekwencję aminokwasów w analizowanym peptydzie i napisz jego wzór. Zastosuj trzyliterowe kody aminokwasów.
: Cys-Ala-Cys Uwaga: Odpowiedź, w której zdający podaje sekwencję nukleotydów (z kodu genetycznego, tzw. triplet albo kodon) zamiast sekwencji aminokwasów, nie spełnia warunków zadania.
1 pkt – poprawne napisanie wzoru peptydu. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
| ✓ |
1. – F; 2. – P
1 pkt – poprawne zaznaczenie dwóch odpowiedzi. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań
Podczas opisanego doświadczenia dodano z wkraplacza do kolby stechiometryczną ilość reagenta. Spośród czynności, których nazwy podano poniżej, wybierz tę, którą należy wykonać w celu wyodrębnienia jonowego produktu reakcji z mieszaniny poreakcyjnej, powstałej w kolbie. Zaznacz jej nazwę. odparowanie pod wyciągiem odwirowanie sączenie
| 2 | Entalpia reakcji tlenku wapnia z wodą Δ𝐻 < 0. |
| 2 | Entalpia reakcji tlenku wapnia z wodą Δ𝐻 < 0. | ✓ | ✓ |
1. – P; 2. – P
1 pkt – poprawne zaznaczenie dwóch odpowiedzi. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Oceń prawdziwość poniższych zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 | Geraniol jest produktem redukcji geranialu. | ||
| 2 | W cząsteczce geranialu liczba wiązań 𝜋 jest większa niż w cząsteczce geraniolu. |
| 2 | W cząsteczce geranialu liczba wiązań 𝜋 jest większa niż w cząsteczce geraniolu. | ✓ | ✓ |
1. – P; 2. – P
1 pkt – poprawne zaznaczenie dwóch odpowiedzi. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań