Matura CKE maj, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
Ładowanie…
W dwóch probówkach (I, II) znajdowały się wodne roztwory dwóch substancji wybranych spośród następujących: glicyna chlorek fenyloamoniowy (C6H5NH3Cl) fenolan sodu W celu ich identyfikacji przeprowadzono opisane poniżej doświadczenia. 1. Do próbek pobranych z probówek I i II dodano kwas solny, ale w żadnym naczyniu nie zaobserwowano zmian. 2. Z probówek I i II pobrano próbki i wprowadzono do nich wodny roztwór oranżu metylowego. Otrzymano roztwory o różnych barwach. W naczyniu z próbką pobraną z probówki I roztwór przyjął barwę czerwoną.
Podaj nazwy lub wzory związków, które zidentyfikowano podczas przeprowadzonych doświadczeń.
Napisz w formie jonowej skróconej równanie reakcji, która decyduje o odczynie wodnego roztworu substancji znajdującej się w probówce I. 30. 31. 32.
Probówka I: chlorek fenyloamoniowy ALBO C6H5–NH3Cl Probówka II: glicyna ALBO NH2–CH2–COOH
1 pkt – poprawna identyfikacja substancji w obu probówkach – napisanie ich nazw lub wzorów. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
C6H5NH3+ + H2O ⇄ C6H5NH2 + H3O+ ALBO C6H5NH3+ ⇄ C6H5NH2 + H+
1 pkt – poprawne napisanie w formie jonowej skróconej równania reakcji. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Matura CKE marzec, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
(0–2) W reakcjach tlenku manganu(IV) z kwasami powstają sole manganu(II). • z kwasem solnym • z kwasem siarkowym(VI).
z kwasem solnym: MnCl2, Cl2, H2O z kwasem siarkowym(VI): MnSO4, O2, H2O
rozwiązań zadań
2 pkt – poprawne napisanie wzorów produktów obu reakcji. 1 pkt – poprawne napisanie wzorów produktów jednej reakcji. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Matura CKE kwiecień, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
Przygotowano dwie identyczne próbki oznaczone numerami I i II: w każdej próbce zmieszano 2,8 g wiórków żelaznych i 2,4 g rozdrobnionej siarki. Próbkę I wprowadzono do probówki i ogrzano w płomieniu palnika. Stwierdzono, że żelazo całkowicie przereagowało z siarką, w wyniku czego powstał produkt, w którym stosunek masowy m Fe : m S 7 : 4 (reakcja 1.). Po zakończeniu reakcji zawartość probówki ostudzono, a następnie poddano działaniu kwasu solnego użytego w nadmiarze. Zaobserwowano, że mieszanina poreakcyjna częściowo roztworzyła się w kwasie, czemu towarzyszyło wydzielanie bezbarwnego gazu o nieprzyjemnym zapachu (reakcja 2.). Próbkę II wprowadzono – bez uprzedniego ogrzewania – do zlewki z kwasem solnym. Stwierdzono, że próbka częściowo roztworzyła się w nadmiarze kwasu z wydzieleniem bezbarwnego i bezwonnego gazu (reakcja 3.).
Napisz w formie cząsteczkowej równania reakcji, które zaszły po poddaniu obu próbek działaniu kwasu solnego użytego w nadmiarze (reakcja 2. i reakcja 3.). Równanie reakcji 2.: Równanie reakcji 3.:
Podaj nazwę substancji, która pozostała nieroztworzona w kwasie solnym w obu naczyniach, i podaj nazwę metody, którą należy zastosować, aby wyodrębnić tę substancję z mieszaniny poreakcyjnej otrzymanej po dodaniu nadmiaru kwasu solnego do obu próbek.
Ustal, ile gramów substancji, która pozostała nieroztworzona w kwasie solnym w obu naczyniach, zawierały próbki.
1 p. – za poprawne napisanie w formie cząsteczkowej dwóch równań reakcji. 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Równanie reakcji 2.: FeS + 2HCl → FeCl2 + H2S Równanie reakcji 3.: Fe + 2HCl → FeCl2 + H2
) pisze wzory sumaryczne soli: chlorków, […] siarczków […]. 7.4) pisze równania reakcji otrzymywania soli […].
1 p. – za poprawne ustalenie masy (wyrażonej w gramach) siarki w obu próbkach. 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Próbka I: 0,8 (g) Próbka II: 2,4 (g)
Matura CKE kwiecień, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
(0–2) Przeprowadzono doświadczenie, w którym do czterech ponumerowanych zlewek I–IV zawierających po 100 cm 3 wodnego roztworu wodorotlenku sodu o stężeniu 0,1mol dm 3 dodano wodne roztwory różnych substancji i wodę destylowaną zgodnie z poniższym rysunkiem. 100 cm3 KOH (aq), 50 cm3 Ba(OH)2 (aq), 100 cm3 HCl (aq), c = 0,1 mol mol . dm dm-3 3 c = 0,1 mol mol . dm-3 dm 3 c = 0,1 mol mol . dm dm-3 3 100 cm3 H2O I II III IV 100 cm3 NaOH (aq), c = 0,1 mol mol . dm dm-3 3
Uzupełnij poniższą tabelę – podaj wartość pH wodnego roztworu wodorotlenku sodu o stężeniu 0,1 mol ∙ dm –3 oraz wpisz numery zlewek, w których pH otrzymanego roztworu było niższe albo było wyższe od pH roztworu wyjściowego, albo nie uległo zmianie w czasie doświadczenia. pH NaOH (aq), c0,1 mol ∙ dm –3 Numery zlewek, w których w czasie doświadczenia pH roztworu obniżyło się wzrosło nie uległo zmianie
2 p. – za poprawne uzupełnienie tabeli: poprawne określenie wartości pH roztworu NaOH oraz poprawne wskazanie wszystkich numerów probówek. 1 p. – za częściowo poprawne uzupełnienie tabeli: poprawne określenie wartości pH roztworu NaOH oraz błędne wskazanie numerów probówek lub – błędne określenie wartości pH roztworu NaOH oraz poprawne wskazanie wszystkich numerów probówek 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź pH NaOH (aq), Numery zlewek, w których w czasie doświadczenia pH roztworu c=0,1 mol ∙ dm –3 obniżyło się wzrosło nie uległo zmianie 13 III, IV II I
Matura CKE kwiecień, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
Przeprowadzono doświadczenie, którego przebieg zilustrowano na schemacie. W obu probówkach wytrącił się brunatny osad.
Napisz w formie jonowej z uwzględnieniem oddawanych lub pobieranych elektronów (zapis jonowo-elektronowy) równania procesu redukcji i procesu utleniania zachodzących w probówce I podczas opisanego doświadczenia. Uwzględnij fakt, że jednym z substratów obu procesów jest woda.
Oceń, jaki jest odczyn roztworu po zakończeniu reakcji w probówce I, oraz podaj nazwę anionu zawierającego siarkę, który powstał w wyniku reakcji chemicznej przebiegającej w probówce II.
1 p. – za poprawne napisanie dwóch równań reakcji w formie jonowo-elektronowej. 0 p. – za błędne napisanie jednego lub obu równań reakcji (błędne wzory reagentów, błędne współczynniki stechiometryczne, niewłaściwa forma zapisu) lub błędne przyporządkowanie albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Równanie procesu redukcji: MnO 4− + 2H 2 O + 3e − → MnO 2 + 4OH − (| x 2) Równanie procesu utleniania: Mn 2+ + 2H 2 O → 4H + + MnO 2 + 2e − (| x 3)
2 p. – za poprawne określenie odczynu i poprawne podanie nazwy jonu. 1 p. – za poprawne określenie odczynu i błędne podanie nazwy jonu lub – za błędne określenie odczynu i poprawne podanie nazwy jonu. 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Odczyn roztworu po reakcji w probówce I: kwasowy lub 2MnO 4−+ 3Mn 2+ + 2H 2 O → 5MnO 2 + 4H + Nazwa anionu zawierającego siarkę: siarczanowy(VI)
Matura CKE kwiecień, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
(0–1) W reakcji przyłączania bromu do but-1,3-dienu – przy stosunku molowym substratów 1 : 1 – oprócz związku X, który stanowi 55% produktów, powstaje 1,4-dibromobut-2-en z wydajnością 45%: Br Br
Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) związku X oraz podaj jego nazwę systematyczną.
1 p. – za poprawne napisanie wzoru i poprawne podanie nazwy systematycznej związku. 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Wzór: H2 C CH CH CH2 Br Br Nazwa systematyczna: 3,4-dibromobut-1-en
Matura CKE kwiecień, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
(0–2) Kwas etanodiowy o wzorze (COOH)2 jest najprostszym kwasem dikarboksylowym, którego rozpuszczalność w wodzie w temperaturze 20 ºC jest równa 9,52 g bezwodnego kwasu w 100 g wody.
2 p. – za zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń i podanie wyniku z właściwą jednostką. 1 p. – za zastosowanie poprawnej metody, ale: – popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego. lub – podanie wyniku z błędną jednostką lub bez jednostki. 0 p. – za zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania. Przykładowe rozwiązanie M (COOH) 2 = 90 g ⋅ mol−1 M (COOH) 2 ×2H 2 O = 126 g ⋅ mol−1 14 ⋅ 90W 14 g hydratu znajduje się =10 g kwasu oraz 14 g – 10 g = 4 g wody 126 10 ⋅ 100Do rozpuszczenia 10 g kwasu w temperaturze 20 °C potrzeba =105 g wody, 9,52 a ponieważ w 14 g hydratu zawarte są 4 g wody, to 105 g – 4 g = 101 g (wody).
Matura CKE kwiecień, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
(0–2) Mocznik o wzorze CO(NH2)2 jest diamidem kwasu węglowego. W wyniku ogrzewania krystalicznego mocznika wydziela się amoniak i powstaje dimocznik (biuret).
Napisz równanie opisanej reakcji prowadzącej do powstania dimocznika. Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych. Następnie wybierz i podkreśl nazwę wiązania, które powstało w reakcji kondensacji mocznika, oraz podaj nazwę grupy związków wielkocząsteczkowych, w których występuje takie samo wiązanie. Nazwa wiązania: amidowe estrowe wodorowe
2 p. – za poprawne napisanie równania reakcji z zastosowaniem wzorów półstrukturalnych (grupowych) związków organicznych oraz poprawny wybór nazwy wiązania i poprawne podanie nazwy grupy związków organicznych. 1 p. – za poprawne napisanie równania reakcji z zastosowaniem wzorów półstrukturalnych (grupowych) związków organicznych ale błędny wybór nazwy wiązania lub błędne podanie nazwy grupy związków organicznych lub – za błędne napisanie równania reakcji z zastosowaniem wzorów półstrukturalnych (grupowych) związków organicznych ale poprawny wybór nazwy wiązania i poprawne podanie nazwy grupy związków organicznych. 0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Równanie reakcji: 2CO(NH2)2 T→ H2N‒CO‒NH‒CO‒NH2 + NH3 lub O O C C H2N NH2 (temp.) NH2 + → HN + NH3 NH2 H2N NH2 C C O O Nazwa wiązania: amidowe estrowe wodorowe Nazwa grupy związków, np.: białka lub polipeptydy lub poliamidy lub proteiny
Matura CKE lipiec, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
(0–2) 14 Iloczyn jonowy wody w temperaturze 80 ºC ma wartość Kw = 25 ⋅ 10− .
2 p. – za zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń, podanie wyniku jako wielkości niemianowanej z właściwą dokładnością. 1 p. – zastosowanie poprawnej metody, ale – popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego lub – podanie wyniku z inną dokładnością lub – podanie wyniku z błędną jednostką. 0 p. – za zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
rozwiązań zadań Przykładowe rozwiązanie 2K w [H 3 O ] [OH ] i [H 3O ] [OH ] K w [H 3O ] 14 7 7 6[H 3 O ] 25 10 5 10 pH log5 10 log0,5 10 6,3 pH = 6,3
Matura CKE lipiec, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
Izomeryczne alkany o wzorze C5H12, zależnie od budowy, mogą tworzyć jeden lub kilka produktów reakcji monobromowania.
Narysuj wzór półstrukturalny (grupowy) i podaj nazwę systematyczną tego izomeru o wzorze C5H12, który w reakcji z bromem w obecności światła tworzy tylko jedną monobromopochodną.
Napisz równanie reakcji monobromowania izomeru o wzorze C5H12, w którym podstawieniu ulega atom wodoru przy III-rzędowym atomie węgla. Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych.
: 1 p. – za poprawne narysowanie wzoru półstrukturalnego alkanu i poprawną nazwę systematyczną. 0 p. – za inną odpowiedź lub brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź CH3 H3C C CH3 CH3 Nazwa systematyczna: 2,2-dimetylopropan lub dimetylopropan
1 p. – za poprawne napisanie równania reakcji. 0 p. – za błędne napisanie równania reakcji (błędne wzory reagentów, błędne współczynniki stechiometryczne, niewłaściwa forma zapisu) lub brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź CH3 CH3 (światło) H3C CH CH2 CH3 + Br2 H3C C CH2 CH3 + HBr Br