Matura próbna CKE styczeń, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
Ładowanie…
Chemia
(0–2) Przeprowadzono doświadczenie, którego przebieg zilustrowano na poniższych schematach, a wygląd zawartości probówek po zakończeniu doświadczenia pokazano na zdjęciach. Wpisz do schematów wzory odpowiednich drobin tak, aby powstały równania reakcji • wodoroortofosforanu(V) potasu (probówka I) • wodorosiarczanu(VI) sodu (probówka II). Zastosuj definicję kwasu i zasady Brønsteda. kwas 1 zasada 2 zasada 1 kwas 2 + ⇄ + kwas 1 zasada 2 zasada 1 kwas 2 + ⇄ +
Probówka I: kwas 1 zasada 2 zasada 1 kwas 2 + 2− ⇄ + − OH− H2PO4 H2O HPO4 Probówka II: kwas 1 zasada 2 zasada 1 kwas 2 – + ⇄ 2– + HSO4 H2O SO4 H3O+
rozwiązań zadań
2 pkt – poprawne uzupełnienie schematów – napisanie we właściwej formie dwóch równań reakcji. 1 pkt – poprawne uzupełnienie schematu – napisanie we właściwej formie jednego równania reakcji. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Matura próbna CKE styczeń, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
(0–4) Tioacetamid w roztworze wodnym ulega hydrolizie z wydzieleniem siarkowodoru, więc jest stosowany do identyfikacji kationów metali, które tworzą trudnorozpuszczalne siarczki. S O H3 C C NH2 + H2O H3 C C NH2 + H2S Minimalne stężenie kationów, przy którym zaczyna się strącać siarczek danego metalu, zależy od jego iloczynu rozpuszczalności oraz od pH roztworu. Wykres przedstawia zależność logarytmu z najmniejszego stężenia kationów Ni2+ (log 𝑐), przy którym następuje strącanie jego siarczku (NiS), od pH roztworu.
rozwiązań zadań
4 pkt – zastosowanie poprawnej metody i poprawne obliczenie pH roztworu w zlewce po zmieszaniu roztworów ze zlewek A i B, poprawne odczytanie wartości logarytmu stężenia kationów Ni2+ (log c), przy którym następuje strącanie jego siarczku, oraz poprawne wykonanie obliczeń i podanie masy NiCl2 ∙ 6H2O niezbędnej do przygotowania roztworu w zlewce B w miligramach. 3 pkt – zastosowanie poprawnej metody i poprawne obliczenie pH roztworu w zlewce po zmieszaniu roztworów ze zlewek A i B, poprawne odczytanie wartości logarytmu stężenia kationów Ni2+ (log c), przy którym następuje strącanie jego siarczku, ale: • popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego (masy NiCl2 ∙ 6H2O niezbędnej do przygotowania roztworu w zlewce B) LUB • niepodanie wyniku w miligramach ALBO 3 pkt – popełnienie błędów rachunkowych prowadzące do uzyskania innej wartości pH roztworu w zlewce po zmieszaniu roztworów ze zlewek A i B oraz poprawne odczytanie wartości logarytmu z najmniejszego stężenia kationów Ni2+ (log c), przy którym następuje strącanie jego siarczku, dla uzyskanego pH roztworu, oraz wykonanie obliczeń i podanie masy NiCl2 ∙ 6H2O niezbędnej do przygotowania roztworu w zlewce B w miligramach ALBO 3 pkt – zastosowanie poprawnej metody i poprawne obliczenie pH roztworu w zlewce po zmieszaniu roztworów ze zlewek A i B, błędne odczytanie wartości logarytmu z najmniejszego stężenia kationów Ni2+ (log c), przy którym następuje strącanie jego siarczku, oraz poprawne wykonanie obliczeń i podanie masy NiCl2 ∙ 6H2O niezbędnej do przygotowania roztworu w zlewce B w miligramach. 2 pkt – zastosowanie poprawnej metody i poprawne obliczenie pH roztworu w zlewce po zmieszaniu roztworów ze zlewek A i B, błędny odczyt wartości logarytmu stężenia kationów Ni2+ (log c), przy którym następuje strącanie jego siarczku albo brak odczytu ALBO 3 pkt – popełnienie błędów rachunkowych prowadzące do uzyskania innej wartości pH roztworu w zlewce po zmieszaniu roztworów ze zlewek A i B oraz poprawne odczytanie wartości logarytmu z najmniejszego stężenia kationów Ni2+ (log c), przy którym następuje strącanie jego siarczku, dla uzyskanego pH roztworu, oraz błędna metoda prowadząca do obliczenia masy NiCl2 ∙ 6H2O niezbędnej do przygotowania roztworu w zlewce B w miligramach lub brak obliczeń. 1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale popełnienie błędów rachunkowych prowadzące do uzyskania innej wartości pH roztworu w zlewce po zmieszaniu roztworów ze zlewek A i B oraz błędny odczyt wartości logarytmu z najmniejszego stężenia kationów Ni2+ (log c), przy którym następuje strącanie jego siarczku lub brak odczytu. 0 pkt – zastosowanie błędnej metody albo brak rozwiązania. Próbny egzamin maturalny z chemii – styczeń 2026 r. Przykładowe rozwiązanie Obliczenie pH roztworu po zmieszaniu zawartości obu zlewek: Zlewka A: 𝑐H+ = 0,01 mol ∙dm–3 0,01 mol —––– 1 dm3 𝑛 —––– 0,1 dm3 𝑛 = 0,001 mol Zlewka B: 𝑐H+ = 10–1,27 = 0,054 mol ∙dm–3 0,054 mol —––– 1 dm3 𝑛 —––– 0,1 dm3 𝑛 = 0,0054 mol po zmieszaniu: 0,0064 𝑐H+ = = 0,032 mol ∙dm–3 0,2 pH = 1,5 Odczytanie z wykresu minimalnego stężenie kationów Ni2+ dla pH = 1,5 oraz obliczenie minimalnej masy NiCl2 ∙ 6H2O: na podstawie wykresu: dla pH = 1,5 minimalne stężenie kationów Ni2+, przy którym strąci się osad NiS jest równe 0,001 mol ∙dm–3. 0,001 mol Ni2+ —––– 1 dm3 𝑛 —––– 0,2 dm3 𝑛= 0,0002 mol Ni2+ (liczba moli kationów niklu(II) znajdujących się w roztworze w zlewce B) 0,0002 mol —––– 𝑥 g 1 mol —––– 237,7 g 𝑚= 𝟒𝟕, 𝟓𝟒 (mg NiCl2 ∙ 6H2O) Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń. Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej poprawnej metody i poprawnych obliczeń.
Matura próbna CKE styczeń, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
(0–1) Wykonano doświadczenie. W probówce umieszczono 3 cm3 wodnego roztworu azotanu(V) srebra(I) o stężeniu 0,1 mol ⋅dm−3. Następnie przygotowano trzy odczynniki: • A – wodny roztwór chlorku potasu o stężeniu 0,1 mol ⋅dm−3 • B – wodny roztwór bromku potasu o stężeniu 0,1 mol ⋅dm−3 • C – wodny roztwór jodku potasu o stężeniu 0,1 mol ⋅dm−3.
Wybierz odczynnik, którego dodanie do roztworu azotanu(V) srebra(I) w ilości stechiometrycznej spowoduje, że stężenie jonów Ag+ w roztworze po reakcji będzie najmniejsze. Napisz oznaczenie literowe A, B albo C tego odczynnika. Uzasadnij wybór.
Odczynnik: C (wodny roztwór jodku potasu o stężeniu 0,1 mol · dm–3) Uzasadnienie: Iloczyn rozpuszczalności AgI ma najmniejszą wartość.
1 pkt – poprawny wybór odczynnika i poprawne uzasadnienie. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Matura próbna CKE styczeń, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
Płytkę wykonaną z metalu X włożono do roztworu soli innego metalu – Q. Przez pewien czas obserwowano ten układ, ale nie zauważono w nim żadnych zmian, po czym wykonano zdjęcie pokazane poniżej. a) Na podstawie wyników doświadczenia rozstrzygnij, który z metali – X czy Q – ma wyższy potencjał redukcji. Uzasadnij wybór. b) Dokończ zdania. Zaznacz jedną odpowiedź spośród podanych w każdym nawiasie. Płytka użyta w doświadczeniu była wykonana z (Mg / Fe / Ag / Cu). Sól, której roztwór był zastosowany w doświadczeniu, ma wzór (NaCl / AgNO3 / FeCl3 / CuSO4).
Rozstrzygnięcie: X Przykładowe uzasadnienie: (W doświadczeniu) metal X nie zredukował kationów metalu Q. b) Płytka użyta w doświadczeniu była wykonana z (Mg / Fe / Ag / Cu). Sól, której roztwór był zastosowany w doświadczeniu, ma wzór (NaCl / AgNO3 / FeCl3 / CuSO4).
2 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie oraz poprawne dokończenie dwóch zdań. 1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie ALBO – poprawne dokończenie dwóch zdań. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi. Próbny egzamin maturalny z chemii – styczeń 2026 r. Przykładowe rozwiązanie a)
Matura próbna CKE styczeń, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
(0–2) Podczas ogrzewania monochloropochodnej pewnego nasyconego węglowodoru o budowie łańcuchowej z nadmiarem wodnego roztworu wodorotlenku sodu zaszła reakcja zilustrowana 𝑇 Cx Hy Cl + NaOH → Cx Hy OH + NaCl Początkowa masa próbki pochodnej węglowodoru wynosiła 0,314 g. Otrzymaną mieszaninę poreakcyjną zobojętniono za pomocą kwasu azotowego(V), a następnie dodano do niej nadmiar wodnego roztworu azotanu(V) srebra(I). Wynik doświadczenia przedstawiono na zdjęciu obok. Odsączony osad miał po wysuszeniu masę 0,574 g. Na podstawie wykonanych obliczeń ustal i napisz wzór półstrukturalny (grupowy) jednej z chloropochodnych opisanego węglowodoru. Przyjmij, że wszystkie reakcje zaszły z wydajnością 100 %. Wzór
𝑀AgCl = 143,5 g ∙mol–1 1 mol AgCl —––– 143,5 g 𝑧 —––– 0,574 g ⇒ 𝑧 = 0,004 mol 𝑛C𝑥H𝑦Cl = 0,004 mol 0,314 g 𝑀= = 78,5 g ⋅mol−1 0,004 mol C𝑥H𝑦Cl ⇒C𝑥H2𝑥+1Cl ⇒ 12𝑥+ 2𝑥+ 1 + 35,5 = 78,5 14𝑥+ 36,5 = 78,5 ⇒ 𝑥= 3 Wzór półstrukturalny: CH3CH2CH2Cl ALBO CH3CHClCH3 Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń. Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej poprawnej metody i poprawnych obliczeń.
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz napisanie wzoru półstrukturalnego chloropochodnej spełniającej warunki zadania. 1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale: • popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wzoru • napisanie błędnego wzoru chloropochodnej albo brak wzoru ALBO 1 pkt – poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie poprawnego wzoru sumarycznego szukanej chloropochodnej 0 pkt – zastosowanie błędnej metody albo brak rozwiązania.
Matura próbna CKE styczeń, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
(0–3) Przygotowano dwa wodne roztwory kwasu metanowego (mrówkowego): roztwór pierwszy o pH = 2,4 i roztwór drugi o nieznanym pH. Doświadczenie prowadzono w temperaturze 𝑡= 25 ᵒC. Stopień dysocjacji kwasu w roztworze pierwszym jest równy 4,15 %, a w roztworze drugim wynosi 1,33 %.
Rozstrzygnięcie: Nie (niższa wartość stopnia dysocjacji kwasu w roztworze nie oznacza, że stężenie H+ w tym roztworze jest mniejsze). Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń. Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej poprawnej metody i poprawnych obliczeń. Próbny egzamin maturalny z chemii – styczeń 2026 r.
3 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń, podanie wyniku jako wielkości niemianowanej z poprawnym zaokrągleniem oraz poprawne rozstrzygnięcie. 2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, wykonanie obliczeń, podanie wyniku oraz poprawne rozstrzygnięcie, ale: • popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego • podanie wyniku z niewłaściwą dokładnością lub z błędnym zaokrągleniem • podanie wyniku z jednostką. 1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, wykonanie obliczeń, podanie wyniku, ale: • popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego • podanie wyniku z niewłaściwą dokładnością lub z błędnym zaokrągleniem • podanie wyniku z jednostką • błędne rozstrzygnięcie 2 ALBO 2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, wykonanie obliczeń oraz podanie stężenia H+ w roztworze kwasu mrówkowego dla 𝛼= 1,33 %. 0 pkt – zastosowanie błędnej metody albo brak rozwiązania. Przykładowe rozwiązanie Ponieważ w obu przypadkach 𝛼 < 5 % ⇒ 𝐾 = 𝛼2 ∙𝑐0 𝑐H+ 𝐾 𝛼= ⇒ 𝑐H+ = 𝑐0 𝛼 1,78 ∙10–4 Roztwór II: = = 0,0134 mol ∙dm–3 𝑐H+ 0,0133 𝑐H+ = 1,34 ∙10–2 mol ∙dm–3 ⇒ pH = −log 1,34 ⋅10−2 ⇒ pH = 𝟏, 𝟗
Matura próbna CKE styczeń, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
(0–2) W celu zbadania właściwości salicyny przeprowadzono trzyetapowe doświadczenie. W etapie 1. salicynę wprowadzono do probówki I, w której znajdowały się odczynniki zgodnie z poniższym schematem. Zaobserwowano zmiany wskazujące na zajście reakcji chemicznej. W etapie 2. salicynę wprowadzono do probówki II z roztworem kwasu siarkowego(VI) i ogrzewano, a następnie pozostawiono do wystudzenia. W etapie 3. w probówce III przygotowano świeżo strąconą, zalkalizowaną zawiesinę Cu(OH)2 i dodano do niej ostudzoną zawartość probówki II, a następnie zawartość probówki III ogrzano (patrz poniższy schemat).
Uzupełnij tabelę. Opisz zawartość każdej probówki po zakończeniu etapów 1. i 3. doświadczenia. Uwzględnij rodzaj mieszaniny (roztwór, zawiesina) oraz barwę roztworów i osadów.
| Etap doświadczenia | Zawartość probówki | |
|---|---|---|
| przed doświadczeniem | po zakończeniu etapu doświadczenia | |
| etap 1. |
Zawartość probówki Etap doświadczenia przed doświadczeniem po zakończeniu etapu doświadczenia szafirowy 1. ALBO etap niebieskiALBO granatowy roztwór 3. etap ceglasty osad
rozwiązań zadań
2 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch pól tabeli. 1 pkt – poprawne uzupełnienie jednego pola tabeli. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
Przeprowadzono doświadczenie, w którym na stały tlenek manganu(IV) podziałano gorącym kwasem solnym. Wydzielający się chlor wprowadzono do probówki, w której znajdował się wodny roztwór pewnej soli. Przebieg doświadczenia zilustrowano na schemacie. Do tak powstałego roztworu po ściance probówki wprowadzono chloroform. To spowodowało utworzenie dwóch warstw: górnej – o zabarwieniu brunatnym – i dolnej, bezbarwnej. Następnie zawartość probówki dokładnie wymieszano i pozostawiono do powtórnego rozdzielenia warstw. Po rozwarstwieniu cieczy warstwa górna była żółtopomarańczowa, a dolna zabarwiła się na fioletoworóżowo.
Opisane doświadczenie przeprowadzono z udziałem pewnej soli, której wzoru nie podano na schemacie. Spośród wymienionych poniżej soli wybierz wzór tej, której wodny roztwór został użyty w tym doświadczeniu. Napisz jej nazwę systematyczną i uzupełnij zdanie. Zaznacz jedną odpowiedź spośród podanych w każdym nawiasie. NaF NaBr NaI Przebieg doświadczenia wskazuje, że wolny chlor jest (silniejszym / słabszym) utleniaczem niż wolny (fluor / brom / jod).
Napisz w formie jonowej skróconej równania reakcji zachodzących podczas przebiegu • w kolbie • w probówce.
Nazwa systematyczna soli: jodek sodu Przebieg doświadczenia wskazuje, że wolny chlor jest (silniejszym / słabszym) utleniaczem niż wolny (fluor / brom / jod).
2 pkt – poprawny wybór i napisanie nazwy soli oraz poprawne uzupełnienie zdania. 1 pkt – poprawny wybór i napisanie nazwy soli oraz błędne uzupełnienie zdania albo brak uzupełnienia. ALBO 2 pkt – błędny wybór soli i napisanie jej nazwy albo brak nazwy soli oraz poprawne uzupełnienie zdania. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Równanie reakcji zachodzącej w kolbie: MnO2 + 4H+ + 2Cl− → Mn2+ + Cl2 + 2H2O Równanie reakcji zachodzącej w probówce: Cl2 + 2I− → 2Cl− + I2
2 pkt – poprawne napisanie we właściwej formie dwóch równań reakcji. 1 pkt – poprawne napisanie we właściwej formie jednego równania reakcji. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
Badano reakcje pewnej próbki metalicznego chromu z kwasem solnym w różnych warunkach. Przebieg doświadczenia zilustrowano na schemacie: Cr warstwa oleju odtleniony HCl (aq) HCl (aq) Probówka 1. Probówka 2. W probówce 1. użyto odtlenionego kwasu solnego, czyli takiego, w którym praktycznie nie ma rozpuszczonego tlenu. Dodatkowo na powierzchni roztworu umieszczono warstwę oleju. W takich warunkach chrom reaguje zgodnie z równaniem: Cr + 2H+→ Cr2++ H2 Na poniższym schemacie przedstawiono roztwory otrzymane w probówkach 1. i 2. warstwa oleju niebieski roztwór zielony roztwór Probówka 1. Probówka 2.
Po całkowitym roztworzeniu chromu w probówce 1. usunięto warstwę oleju i zaobserwowano, że roztwór stopniowo zmieniał barwę, aż uzyskał kolor taki sam jak kolor roztworu w probówce 2. Podczas stopniowej zmiany barwy nie obserwowano wydzielania gazu.
Uzupełnij równanie reakcji. Napisz: • wzór brakującego reagenta • odpowiednie współczynniki stechiometryczne. ….. Cr2+ + ….. ….. + ….. H+ → ….. Cr3+ + ….. H2O
Procesy utleniania i redukcji zachodzące w probówce 2. można w uproszczeniu opisać równanie procesu redukcji: 6H+ + O2 + 6e– → H2 + 2H2O równanie procesu utleniania: Cr → Cr3+ + 3e–
Napisz w formie jonowej skróconej sumaryczne równanie reakcji zachodzącej w probówce 2.
4Cr2+ + O2 + 4H+ → 4Cr3+ + 2H2O
2 pkt – poprawne napisanie wzoru brakującego reagenta oraz dobranie poprawnych współczynników stechiometrycznych. 1 pkt – poprawne napisanie wzoru brakującego reagenta oraz błędne dobranie albo brak współczynników stechiometrycznych. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
2Cr + 6H++ O2 → 2Cr3++ H2 + 2H2O
1 pkt – poprawne napisanie w formie jonowej skróconej sumarycznego równania reakcji. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
Aminokwasy, które w cząsteczkach zawierają pierwszorzędową grupę aminową, ulegają reakcji z kwasem azotowym(III). Tę przemianę ilustruje schemat:
Napisz równanie reakcji waliny z kwasem azotowym(III). Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych.
Pewien aminokwas poddano działaniu kwasu azotowego(III). Produktem organicznym tej przemiany jest kwas 2-hydroksy-3-fenylopropanowy.
Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) aminokwasu, który poddano reakcji z kwasem azotowym(III).
CH3 CH3 H3CH3C CH CH CH CH H2N OH + HNO2 HO OH + N2 + H2O C C O O
1 pkt – poprawne napisanie równania reakcji. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
H2N CH COOH CH2
1 pkt – napisanie poprawnego wzoru półstrukturalnego (grupowego). 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
W probówce I znajdował się (dipeptyd 1. / dipeptyd 2. / dipeptyd 3.). W probówce II znajdował się (dipeptyd 1. / dipeptyd 2. / dipeptyd 3.). Nazwa reakcji: ksantoproteinowa ALBO nitrowanie ALBO substytucja grupy nitrowej
2 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch zdań oraz napisanie poprawnej nazwy reakcji. 1 pkt – poprawne uzupełnienie zdań oraz napisanie błędnej nazwy reakcji albo jej brak ALBO – niepoprawne uzupełnienie zdania lub zdań albo brak odpowiedzi oraz napisanie poprawnej nazwy reakcji. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań
| etap 3. |
napisz nazwę reakcji, której przebieg spowodował powstanie związków o żółtej barwie. W probówce I znajdował się (dipeptyd 1. / dipeptyd 2. / dipeptyd 3.). W probówce II znajdował się (dipeptyd 1. / dipeptyd 2. / dipeptyd 3.).