Matura próbna CKE styczeń, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
Ładowanie…
W wysokiej temperaturze metan ulega rozkładowi na pierwiastki zgodnie z równaniem: CH4 (g) ⎯⎯ ⎯⎯→ C (s) + 2H2 (g) Miarą wydajności tej reakcji jest równowagowy stopień przemiany metanu 𝒙 opisany wzorem: 𝑛0[CH4] −𝑛[CH4] 𝑥= 𝑛0[CH4] W tym wzorze 𝒏𝟎[CH4] oznacza początkową liczbę moli metanu, a 𝒏[CH4] – liczbę moli tego gazu pozostałego po ustaleniu się stanu równowagi. Poniżej przedstawiono zależność równowagowego stopnia przemiany metanu 𝒙 od temperatury dla trzech wartości ciśnienia.
Rozstrzygnij, czy 𝚫𝑯 opisanej reakcji rozkładu metanu jest większa od zera, czy – mniejsza od zera. Uzasadnij odpowiedź. Uwzględnij informacje przedstawione na wykresie.
Wyjaśnij, dlaczego wydajność opisanej reakcji maleje ze wzrostem ciśnienia.
Rozstrzygnięcie: 𝚫𝑯 > 𝟎 Przykładowe uzasadnienie: Im wyższa jest temperatura, tym równowagowy stopień przemiany jest większy.
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązanie
1 pkt – poprawne wyjaśnienie. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązanie Ponieważ liczba moli gazowego substratu jest mniejsza od liczby moli gazowego produktu – zgodnie z regułą przekory: im niższe ciśnienie, tym powstaje więcej moli gazowych produktów. Uwaga: Jeżeli zdający porównuje liczbę moli (nie objętość) reagentów, to w wyjaśnieniu musi być adnotacja, że chodzi o reagenty gazowe. W wyjaśnieniu nie wymaga się podania nazwy reguły przekory, ale jej poprawnego zastosowania. Próbny egzamin maturalny z chemii – styczeń 2026 r.
Matura próbna CKE styczeń, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
(0–2) Podczas ogrzewania monochloropochodnej pewnego nasyconego węglowodoru o budowie łańcuchowej z nadmiarem wodnego roztworu wodorotlenku sodu zaszła reakcja zilustrowana 𝑇 Cx Hy Cl + NaOH → Cx Hy OH + NaCl Początkowa masa próbki pochodnej węglowodoru wynosiła 0,314 g. Otrzymaną mieszaninę poreakcyjną zobojętniono za pomocą kwasu azotowego(V), a następnie dodano do niej nadmiar wodnego roztworu azotanu(V) srebra(I). Wynik doświadczenia przedstawiono na zdjęciu obok. Odsączony osad miał po wysuszeniu masę 0,574 g. Na podstawie wykonanych obliczeń ustal i napisz wzór półstrukturalny (grupowy) jednej z chloropochodnych opisanego węglowodoru. Przyjmij, że wszystkie reakcje zaszły z wydajnością 100 %. Wzór
𝑀AgCl = 143,5 g ∙mol–1 1 mol AgCl —––– 143,5 g 𝑧 —––– 0,574 g ⇒ 𝑧 = 0,004 mol 𝑛C𝑥H𝑦Cl = 0,004 mol 0,314 g 𝑀= = 78,5 g ⋅mol−1 0,004 mol C𝑥H𝑦Cl ⇒C𝑥H2𝑥+1Cl ⇒ 12𝑥+ 2𝑥+ 1 + 35,5 = 78,5 14𝑥+ 36,5 = 78,5 ⇒ 𝑥= 3 Wzór półstrukturalny: CH3CH2CH2Cl ALBO CH3CHClCH3 Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń. Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej poprawnej metody i poprawnych obliczeń.
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz napisanie wzoru półstrukturalnego chloropochodnej spełniającej warunki zadania. 1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale: • popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wzoru • napisanie błędnego wzoru chloropochodnej albo brak wzoru ALBO 1 pkt – poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie poprawnego wzoru sumarycznego szukanej chloropochodnej 0 pkt – zastosowanie błędnej metody albo brak rozwiązania.
Matura próbna CKE styczeń, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
(0–2) Poniżej przedstawiono wzory stereochemiczne w projekcji Fischera trzech związków organicznych. Cząsteczki dwóch z nich nie są chiralne.
Uzupełnij tabelę. Wpisz numery związków, których cząsteczki nie są chiralne. Uzasadnij wybór w każdym przypadku. I II III C H 2 5 H C Br 3 H C Br 3 C H 2 5 CH 3 H OH H OH C H 2 5 H H Cl H Cl H Cl H
| Numer związku | Uzasadnienie wyboru |
|---|---|
rozwiązań zadań
2 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli (napisanie dwóch poprawnych numerów i dwóch poprawnych uzasadnień). 1 pkt – poprawne uzupełnienie jednego wiersza tabeli (napisanie jednego poprawnego numeru i jednego poprawnego uzasadnienia). 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania Numer związku Uzasadnienie wyboru Cząsteczka tego związku ma płaszczyznę symetrii. ALBO Oba asymetryczne atomy węgla w tej cząsteczce skręcają płaszczyznę polaryzacji światła o taki sam kąt, ale w przeciwnych I kierunkach. ALBO W cząsteczce występują dwa takie same centra stereogeniczne o przeciwnej konfiguracji, czyli związek ten to odmiana mezo. Brak centrum stereogenicznego. ALBO Brak centrum chiralności. III ALBO Brak asymetrycznego atomu węgla. ALBO Ma płaszczyznę symetrii. Uwaga: Jeżeli zdający napisze poprawne numery związków bez uzasadnienia, to nie otrzymuje punktów. Za odpowiedzi: • Cząsteczka nie jest chiralna. • Cząsteczka ma element symetrii. • Cząsteczka jest symetryczna. • Cząsteczka ma oś symetrii. • Jest to forma mezo. nie przyznaje się punktu. Próbny egzamin maturalny z chemii – styczeń 2026 r.
Matura próbna CKE styczeń, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
Kwas askorbinowy ulega przemianie w kwas dehydroaskorbinowy zgodnie z poniższym schematem. Odszczepienie jednego protonu od cząsteczki kwasu prowadzi do powstania anionu askorbinianowego (reakcja 1.). W wyniku oddania przez anion askorbinianowy elektronu i drugiego protonu powstaje rodnik askorbylowy (reakcja 2.). Wskutek utraty elektronu przez rodnik askorbylowy tworzy się kwas dehydroaskorbinowy (reakcja 3.).
Poniżej przedstawiono schemat reakcji utleniania kwasu askorbinowego tlenem z powietrza. Reakcję katalizuje enzym o nazwie oksydaza askorbinianowa.
Uzupełnij równanie procesu utleniania i napisz równanie procesu redukcji zachodzących podczas opisanej przemiany. Równania przedstaw w formie jonowej z uwzględnieniem liczby oddawanych lub pobieranych elektronów (zapis jonowo- -elektronowy). H O
Roztwór wodny kwasu dehydroaskorbinowego ma odczyn obojętny. Ten kwas ulega jednak działaniu np. wodnych roztworów wodorotlenków sodu lub potasu, w wyniku czego tworzą się sole. W tej reakcji wiązanie estrowe ulega rozerwaniu, co prowadzi do otwarcia pierścienia cząsteczki.
Równanie procesu utleniania: O O HO H2C HC HC C O HO H2C HC HC C O OH → OH + 2H+ + 2e– C C C C HO OH O O Równanie procesu redukcji: O2 + 4H+ + 4e– → 2H2O
2 pkt – poprawne uzupełnienie równania procesu utleniania oraz poprawne napisanie we właściwej formie równania procesu redukcji. 1 pkt – poprawne uzupełnienie równania procesu utleniania ALBO 1 pkt – poprawne napisanie we właściwej formie równania procesu redukcji. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
O – HO OH HO H2C HC HC C O HO CH2 CH CH C O – OH- → OH OH ++ OH C C C C O O O O
1 pkt – poprawne uzupełnienie schematu reakcji (napisanie wzoru produktu). 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań
PF
1 pkt – odpowiedź poprawna. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Matura próbna CKE styczeń, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
Serotonina (tzw. hormon szczęścia) powstaje z aminokwasu białkowego – tryptofanu. W pierwszym etapie poniższego ciągu przemian tryptofan ulega reakcji substytucji i tworzy hydroksylową pochodną, która następnie przekształca się w serotoninę. W wyniku kolejnych przemian z serotoniny powstaje melatonina. melatonina związek X
Uzupełnij tabelę. Wpisz stopień utlenienia atomu węgla oznaczonego literą a we wzorze cząsteczki tryptofanu i stopień utlenienia atomu węgla oznaczonego literą b we wzorze cząsteczki serotoniny.
| Stopień utlenienia węgla a | Stopień utlenienia węgla b |
|---|---|
Dokończ zdanie. Wybierz odpowiedź A albo B oraz odpowiedź 1., 2. albo 3. Tryptofan w reakcji powstawania 5-hydroksytryptofanu pełni funkcję
Stopień utlenienia węgla a Stopień utlenienia węgla b –I I
1 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch pól tabeli. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
B2
1 pkt – odpowiedź poprawna. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań
BD
1 pkt – odpowiedź poprawna. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
FP Próbny egzamin maturalny z chemii – styczeń 2026 r.
Matura próbna CKE styczeń, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
(0–2) Jednym z termoplastycznych polimerów stosowanych do produkcji włókien syntetycznych
Uzupełnij tabelę. Wpisz nazwę systematyczną kwasu karboksylowego oraz wzór półstrukturalny (grupowy) alkoholu, z których można otrzymać ten polimer.
| Nazwa kwasu karboksylowego | Wzór alkoholu |
|---|---|
Nazwa kwasu karboksylowego Wzór alkoholu kwas benzeno-1,4-dikarboksylowy ALBO HO–CH2–CH2–OH kwas tereftalowy
rozwiązań zadań
2 pkt – napisanie poprawnej nazwy kwasu oraz poprawnego wzoru alkoholu. 1 pkt – napisanie poprawnej nazwy kwasu ALBO 2 pkt – napisanie poprawnego wzoru alkoholu. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Matura próbna CKE styczeń, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
(0–2)
Uzupełnij schemat tak, aby przedstawiał wzór łańcuchowy (w projekcji Fischera) cukru powstającego w wyniku hydrolizy salicyny, oraz napisz wzór półstrukturalny (grupowy) lub uproszczony związku, od którego pochodziła niecukrowa część glikozydu. Wzór związku, od którego pochodziła część niecukrowa:
Wzór cukru: Schemat H O C H OH H O H H OH H OH CH2OH Wzór związku, od którego pochodziła część niecukrowa: CH2OH OH Uwaga: Napisanie wzoru cukru z pominięciem atomów wodoru powoduje utratę punktu.
2 pkt – poprawne uzupełnienie schematu i napisanie poprawnego wzoru. 1 pkt – poprawne uzupełnienie schematu ALBO 2 pkt – napisanie poprawnego wzoru. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi. Próbny egzamin maturalny z chemii – styczeń 2026 r.
Matura próbna CKE styczeń, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
(0–2) W celu zbadania właściwości salicyny przeprowadzono trzyetapowe doświadczenie. W etapie 1. salicynę wprowadzono do probówki I, w której znajdowały się odczynniki zgodnie z poniższym schematem. Zaobserwowano zmiany wskazujące na zajście reakcji chemicznej. W etapie 2. salicynę wprowadzono do probówki II z roztworem kwasu siarkowego(VI) i ogrzewano, a następnie pozostawiono do wystudzenia. W etapie 3. w probówce III przygotowano świeżo strąconą, zalkalizowaną zawiesinę Cu(OH)2 i dodano do niej ostudzoną zawartość probówki II, a następnie zawartość probówki III ogrzano (patrz poniższy schemat).
Uzupełnij tabelę. Opisz zawartość każdej probówki po zakończeniu etapów 1. i 3. doświadczenia. Uwzględnij rodzaj mieszaniny (roztwór, zawiesina) oraz barwę roztworów i osadów.
| Etap doświadczenia | Zawartość probówki | |
|---|---|---|
| przed doświadczeniem | po zakończeniu etapu doświadczenia | |
| etap 1. |
Zawartość probówki Etap doświadczenia przed doświadczeniem po zakończeniu etapu doświadczenia szafirowy 1. ALBO etap niebieskiALBO granatowy roztwór 3. etap ceglasty osad
rozwiązań zadań
2 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch pól tabeli. 1 pkt – poprawne uzupełnienie jednego pola tabeli. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
(0–1) Dwa pierwiastki oznaczone umownie literami A i X należą do jednego bloku konfiguracyjnego. Pierwiastek A leży w drugim okresie układu okresowego pierwiastków, a pierwiastek X – w trzecim. Wiadomo, że w stanie podstawowym: • atomy obu tych pierwiastków mają po jednym niesparowanym elektronie • liczba elektronów walencyjnych atomu X jest większa niż liczba elektronów walencyjnych atomu A.
| Uzupełnij tabelę. Wpisz symbol pierwiastka A i symbol pierwiastka X oraz symbol bloku | ||||
|---|---|---|---|---|
| konfiguracyjnego, do którego należą te pierwiastki. | ||||
1 pkt – napisanie poprawnych symboli (lub nazw) pierwiastków oraz poprawnego symbolu bloku konfiguracyjnego. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania Symbol pierwiastka Symbol bloku konfiguracyjnego Pierwiastek A B LUB bor p Pierwiastek X Cl LUB chlor
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
(0–2) Poniżej przedstawiono wzór opisujący jedną ze struktur elektronowych cząsteczki N2O. N N O
Uzupełnij tabelę. Określ typ hybrydyzacji orbitali walencyjnych atomu centralnego azotu (sp, sp2, sp3) i kształt cząsteczki (liniowa, kątowa) oraz wpisz, ile wiązań 𝝈 i 𝝅 występuje w cząsteczce N2O o przedstawionej strukturze.
| Typ hybrydyzacji | Kształt cząsteczki | Liczba | |
|---|---|---|---|
| wiązań 𝜎 | wiązań 𝜋 | ||
Liczba Typ hybrydyzacji Kształt cząsteczki wiązań 𝜎 wiązań 𝜋 sp liniowa 2 2
2 pkt – poprawne uzupełnienie czterech pól tabeli. 1 pkt – poprawne uzupełnienie trzech lub dwóch pól tabeli. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Uzupełnij schemat opisanej reakcji. Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) jej organicznego produktu.
Oceń prawdziwość zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 | Anion askorbinianowy – w zależności od warunków reakcji – może przyłączać albo oddawać proton. | ||
| 2 | Cząsteczka kwasu dehydroaskorbinowego jest produktem redukcji rodnika askorbylowego. |
Dokończ zdanie. Wybierz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie 1. albo 2. Rodnik askorbylowy
A2 Próbny egzamin maturalny z chemii – styczeń 2026 r.
1 pkt – odpowiedź poprawna. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
W dwóch nieoznakowanych probówkach znajdują się: serotonina w jednej, a melatonina w drugiej.
Uzupełnij zdanie. Wybierz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz odpowiedź spośród oznaczonych literami C i D. Serotoninę można odróżnić od melatoniny za pomocą A B , ponieważ tylko w cząsteczce serotoniny występuje C D .
Oceń prawdziwość zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 | W wyniku reakcji dekarboksylacji z serotoniny można otrzymać 5-hydroksytryptofan. | ||
| 2 | Cząsteczka związku X zawiera wiązanie amidowe. |
1 pkt – odpowiedź poprawna. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
| etap 3. |
| Pierwiastek A Pierwiastek X | Symbol pierwiastka | Symbol bloku konfiguracyjnego |
| Pierwiastek A |
| Pierwiastek X |