Matura CKE maj, PP (F‑2007) · podstawowy · formuła 2007
Zadanie 25.
(1 pkt)(1 pkt) Na podstawie tekstu zapisz złożony z czterech elementów łańcuch pokarmowy. 21b) 21c) 22. 23a) 23b) 24. 1 1 1 1 1 2 1
Ładowanie…
Biologia
59 wyników
Matura CKE maj, PP (F‑2007) · podstawowy · formuła 2007
(1 pkt) Na podstawie tekstu zapisz złożony z czterech elementów łańcuch pokarmowy. 21b) 21c) 22. 23a) 23b) 24. 1 1 1 1 1 2 1
1 p. – za poprawne zapisanie czteroelementowego łańcucha pokarmowego, uwzględniającego zależności opisane w tekście. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź rośliny → mszyce → biedronki siedmiokropki → biedronki azjatyckie
Matura CKE maj, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
Allele genu warunkującego barwę sierści u większości szczepów myszy wykazują dominację zupełną: dominujący allel B warunkuje umaszczenie czarne, a recesywny allel b – umaszczenie brązowe. Recesywny allel d innego niesprzężonego genu hamuje w układzie homozygotycznym ekspresję alleli B i b, co powoduje, że nie dochodzi do syntezy barwnika i sierść jest wtedy biała.
Zapisz wszystkie możliwe genotypy myszy o sierści czarnej, uwzględniając oba geny odpowiadające za umaszczenie myszy.
Określ stosunek liczbowy możliwych fenotypów wśród potomstwa podwójnie heterozygotycznej samicy i samca będącego podwójną homozygotą recesywną. Zapisz genotypy osobników rodzicielskich oraz odpowiednią krzyżówkę genetyczną (szachownicę Punnetta).
BBDD, BBDd, BbDD, BbDd
1 p. – za zapisanie wszystkich czterech poprawnych genotypów myszy o czarnej sierści. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.
Genotyp samicy: BbDd Genotyp samca: bbdd Krzyżówka: ♀ BD Bd bD bd ♂ BbDd Bbdd bbDd bbdd bd (czarne) (białe) (brązowe) (białe) Przykładowe rozwiązania Fenotypy potomstwa i ich stosunek liczbowy: • czarne, brązowe i białe w stosunku 1:1:2 • 25% czarnych, 25% brązowych, 50% białych • ¼ czarnych : ¼ brązowych : ½ białych
2 p. – za podanie poprawnych genotypów osobników rodzicielskich i określenie fenotypów potomstwa oraz ich stosunku liczbowego na podstawie poprawnie wykonanej krzyżówki genetycznej. 1 p – za podanie poprawnych genotypów osobników rodzicielskich i wykonanie krzyżówki genetycznej, przy jednoczesnym błędnym określeniu stosunku liczbowego i rodzajów fenotypów potomstwa. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.
: • Uznaje się odpowiedzi, w których podano fenotypy potomstwa i ich stosunek liczbowy, mimo braku opisania fenotypów w krzyżówce. • Uznaje się odpowiedzi, w których krzyżówka genetyczna została zapisana w formie grafu, a nie – szachownicy Punnetta.
Matura CKE czerwiec, PP (F‑2007) · podstawowy · formuła 2007
(2 pkt) Lizozym to białko występujące w organizmie człowieka. Jest zawarte w surowicy krwi, ślinie, łzach, mleku, można je znaleźć również w ziarnach neutrofilów i makrofagów. Lizozym działa hydrolitycznie na wiązania występujące w peptydoglikanie – składniku ścian komórkowych wielu bakterii. a) Uzupełnij poniższe zdanie tak, aby powstał poprawny opis cech lizozymu. Podkreśl w każdym nawiasie właściwe określenie. Lizozym jest (enzymem / hormonem), a jego działanie należy do mechanizmów odporności (swoistej / nieswoistej). b) Określ funkcję, jaką pełnią makrofagi w reakcji odpornościowej.
1 p. – za podkreślenie obu właściwych określeń w zdaniu opisującym cechy lizozymu. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Lizozym jest (enzymem / hormonem), a jego działanie należy do mechanizmów odporności (swoistej / nieswoistej). b) (0–1) Przedstawienie roli makrofagów w reakcji odpornościowej Wiadomości i rozumienie organizmu. (I.4a.8, I.1c.6)
1 p. – za poprawne podanie roli makrofagów w reakcji odpornościowej organizmu. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
• Makrofagi fagocytują patogeny / pochłaniają drobnoustroje. • Prezentują antygeny innym komórkom układu odpornościowego.
Matura CKE czerwiec, PP (F‑2007) · podstawowy · formuła 2007
(1 pkt) Łuk odruchowy składa się z pięciu głównych elementów. Poniżej wymieniono je 1. neuron ruchowy 2. receptor bodźca 3. neuron pośredniczący (w rdzeniu kręgowym) 4. efektor 5. neuron czuciowy
1 p. – za poprawne uszeregowanie wszystkich (pięciu) elementów łuku odruchu bezwarunkowego stanowiących drogę impulsu nerwowego, warunkującego reakcję odruchową. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi. Poprawne odpowiedzi • Kolejność elementów łuku odruchowego: 2, 5, 3, 1, 4 • receptor bodźca, neuron czuciowy, neuron pośredniczący, neuron ruchowy, efektor.
Matura CKE czerwiec, PP (F‑2007) · podstawowy · formuła 2007
(2 pkt) Procesy związane z rozrodem człowieka zachodzą w różnych narządach układu rozrodczego. Każdemu z wymienionych procesów A–D przyporządkuj narząd wybrany spośród 1.–5, w którym ten proces zachodzi. Procesy Narządy A. uwolnienie komórki jajowej 1. jajowód B. zapłodnienie 2. pochwa C. zagnieżdżenie się zarodka 3. jajnik D. wymiana substancji między matką i płodem 4. macica 5. łożysko A. …………. B. …………. C. …………. D. ………….
2 p. – za poprawne przyporządkowanie wszystkich czterech wymienionych procesów do odpowiednich narządów, w których te procesy zachodzą. 1 p. – za poprawne przyporządkowanie trzech procesów do odpowiednich narządów, w których te procesy zachodzą. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź A. – 3, B. – 1, C. – 4, D. – 5
Matura CKE czerwiec, PP (F‑2007) · podstawowy · formuła 2007
(3 pkt) Anemia sierpowata jest wynikiem mutacji w genie β-globiny – polipeptydu wchodzącego w skład hemoglobiny. Hemoglobina zmieniona na skutek mutacji ma mniejsze powinowactwo do tlenu, a wypełnione nią krwinki czerwone są kształtu sierpowatego i mają tendencję do rozpadania się, co prowadzi do anemii. Choroba dziedziczy się w sposób autosomalny recesywny. Heterozygoty – ludzie z jednym zmutowanym allelem a – mają we krwi sierpowate erytrocyty, ale nie prowadzi to do objawów anemii. Rodzicom niewykazującym objawów anemii urodziło się dziecko chore na anemię sierpowatą. a) Zapisz genotypy tych rodziców oraz wszystkie możliwe genotypy ich potomstwa. b) Zapisz krzyżówkę genetyczną (szachownicę Punnetta) i na jej podstawie określ prawdopodobieństwo, że kolejne dziecko tych rodziców będzie chore na anemię sierpowatą.
zadania genetycznego z zakresu dziedziczenia Tworzenie informacji jednogenowego – zapisanie genotypów rodziców i potomstwa. (III.2c., I.4c.16)
zadania genetycznego z zakresu dziedziczenia Tworzenie informacji jednogenowego – zapisanie krzyżówki genetycznej i określenie prawdopodobieństwa. (III.2c., I.4c.16)
1 p. – za poprawne zapisanie genotypów rodziców i możliwych genotypów ich potomstwa. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Genotyp matki: Aa, Genotyp ojca: Aa Możliwe genotypy ich potomstwa: AA, Aa, aa b) (0–2)
2 p. – za poprawne zapisanie krzyżówki genetycznej i na jej podstawie poprawne określenie prawdopodobieństwa (25%) urodzenia się kolejnego dziecka chorego na anemię sierpowatą. 1 p. – za poprawne zapisanie tylko krzyżówki genetycznej. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź ♀ A a ♂ A AA Aa a Aa aa Prawdopodobieństwo, że kolejne dziecko będzie chore na anemię sierpowatą: 25 %.
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2007) · rozszerzony · formuła 2007
(2 pkt) Niektóre owady żerujące na roślinach odżywiają się sokiem floemowym. Te owady nakłuwają rurki sitowe za pomocą odpowiednio przystosowanych aparatów gębowych. a) Uzupełnij zdania opisujące łyko (floem) jako tkankę – podkreśl w każdym nawiasie właściwe określenie. Łyko należy do tkanek (twórczych / stałych). Jego elementy przewodzące – rurki sitowe są zbudowane z komórek (żywych / martwych). Podobnie jak drewno, łyko jest tkanką (jednorodną / niejednorodną). b) Określ, z jakiego powodu sok floemowy jest wartościowym pokarmem dla tych owadów.
1 p. – za podkreślenie wszystkich trzech właściwych określeń. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Łyko należy do tkanek (twórczych / stałych). Jego elementy przewodzące – rurki sitowe zbudowane są z komórek (żywych / martwych). Podobnie jak drewno, łyko jest tkanką (jednorodną / niejednorodną). b) (0–1) Wykazanie związku między składem soku floemowego Tworzenie informacji tkanki przewodzącej a sposobem odżywiania się niektórych owadów. (III.2a., I.4a.7)
1 p. – za poprawną odpowiedź odnoszącą się do obecności cukrów lub do obecności związków organicznych wytworzonych w procesie fotosyntezy. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Sok floemowy jest wartościowym pokarmem dla zwierząt, ponieważ zawiera: • substancje odżywcze: cukry (aminokwasy i białka). • związki organiczne wytworzone przez roślinę jako wtórne produkty fotosyntezy. • głównie sacharozę, która jest dla nich źródłem cukrów prostych. Uwaga Nie uznaje się odpowiedzi błędnych, np. zawierających informacje o glukozie w soku floemowym oraz odpowiedzi ogólnych, np. że sok floemowy że jest bogaty w substancje odżywcze / wartościowe związki organiczne.
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2007) · rozszerzony · formuła 2007
(2 pkt) Oskórek stawonogów, zwłaszcza owadów i pajęczaków, jest zbudowany z dwóch warstw: cienkiej warstwy zewnętrznej i znacznie grubszej warstwy wewnętrznej. W warstwie zewnętrznej występują woski, lipoproteiny i polifenole, a w warstwie wewnętrznej – głównie chityna i sklerotyna, która jest białkiem utwardzającym tę warstwę.
Określ, odwołując się do substancji budujących oskórek i ich właściwości, w jaki sposób chroni on owady przed 1. wysychaniem: ......................................................................................................................... 2. urazami mechanicznymi: ......................................................................................................
2 p. – za poprawne wykazanie związku budowy chemicznej warstwy zewnętrznej i wewnętrznej oskórka z pełnieniem funkcji ochronnych. 1 p. – za poprawne wykazanie związku budowy chemicznej jedynie warstwy zewnętrznej lub jedynie warstwy wewnętrznej oskórka z pełnieniem funkcji ochronnych. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Ochrona przed: 1. wysychaniem – w jego zewnętrznej warstwie występują woski i lipoproteiny, które są hydrofobowe / nieprzepuszczalne dla wody. 2. urazami mechanicznymi • grubsza warstwa oskórka zawiera odporną na rozciąganie chitynę i twardą sklerotynę. • twarda wewnętrzna warstwa oskórka zbudowana z chityny i sklerotyny.
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2007) · rozszerzony · formuła 2007
(2 pkt) Na podstawie przedstawionych informacji określ, do czego wykorzystywane są cząsteczki glukozy uwolnione z glikogenu 1. zmagazynowanego w wątrobie: ……………………………………….………..….…….… 2. zmagazynowanego w komórkach mięśniowych:….………………….……………………
2 p. – za poprawne przedstawienie roli glikogenu wątrobowego oraz roli glikogenu mięśniowego jako źródła glukozy będącej substratem oddychania tlenowego lub w przypadku glikogenu wątrobowego – jako źródła energii dla komórek wątroby i innych komórek w organizmie, a w przypadku glikogenu mięśniowego – źródła energii wyłącznie dla komórek mięśniowych. 1 p. – za poprawne przedstawienie roli glikogenu wątrobowego albo przedstawienie roli glikogenu mięśniowego w organizmie człowieka. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Wykorzystanie cząsteczek glukozy uwolnionych z glikogenu: 1. zmagazynowanego w wątrobie – służy do wytworzenia glukozy / jest rozkładany do glukozy, która staje się materiałem energetycznym dla komórek wątroby i innych komórek organizmu (transportowana jest przez krew). 2. zmagazynowanego w komórkach mięśniowych – jest rozkładany do glukozy i wykorzystany jako materiał energetyczny tylko przez komórki mięśniowe.
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2007) · rozszerzony · formuła 2007
(1 pkt) Małże występujące w morzach w olbrzymich ilościach pełnią w ekosystemach morskich ważną rolę jako zwierzęta żywiące się drobnymi skorupiakami i szczątkami organicznymi, a także jako pokarm dla innych zwierząt. Żywią się nimi np. foki, morsy, drapieżne ślimaki oraz wiele gatunków ryb i ptaków. Na podstawie podanych informacji zapisz łańcuch pokarmowy detrytusowy składający się z trzech ogniw, w którym małże są drugim ogniwem.
1 p. – za prawidłowe zapisanie łańcucha detrytusowego, w którym małże są drugim ogniwem. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
• materia organicznamałżeryby • materia organicznamałżeślimaki drapieżne • materia organicznamałżeślimaki drapieżne • szczątki organicznemałżefoki • materia organicznamałżeryby