Arkusz maturalny
Poniżej podano informacje o dwóch pierwiastkach oznaczonych literami X i Z. Pierwiastek X tworzy kationy X2+ o konfiguracji elektronowej (w stanie podstawowym) argonu. Pierwiastek Z tworzy aniony Z – również o konfiguracji elektronowej (w stanie podstawowym) argonu.
(2 pkt)
Napisz nazwę lub symbol chemiczny pierwiastka X i pierwiastka Z oraz określ położenie tych pierwiastków w układzie okresowym. Pierwiastek X należy do …………… okresu i do …………… grupy układu okresowego, a pierwiastek Z znajduje się w …………… okresie i w …………… grupie układu okresowego pierwiastków.
(1 pkt)
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe.
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 | Pierwiastek X jest metalem. W związkach chemicznych przyjmuje stopień utlenienia równy +II. | ||
| 2 | Pierwiastek Z jest niemetalem. W związkach chemicznych przyjmuje stopnie utlenienia od –I do +VII. | ||
| 3 | Pierwiastek X tworzy tlenek o charakterze zasadowym. Pierwiastek Z tworzy rozpuszczalny w wodzie związek z wodorem. Wodny roztwór tego związku ma odczyn kwasowy. |
(1 pkt)
Uzupełnij poniższe zdania – wybierz i podkreśl jedną odpowiedź spośród podanych w każdym nawiasie. Pierwiastek X tworzy z pierwiastkiem Z związek o ogólnym wzorze (XZ / X2Z / XZ2). Ten związek jest zbiorem (cząsteczek / jonów). Pierwiastek Z występuje w postaci dwuatomowych cząsteczek Z2. W cząsteczce Z2 występuje wiązanie kowalencyjne (niespolaryzowane / spolaryzowane).
2 pkt – poprawne uzupełnienie informacji dotyczących obu pierwiastków. 1 pkt – poprawne uzupełnienie informacji o jednym pierwiastku. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Nazwa lub symbol chemiczny pierwiastka X: wapń ALBO Ca Nazwa lub symbol chemiczny pierwiastka Z: chlor ALBO Cl Pierwiastek X należy do czwartego okresu i do drugiej grupy układu okresowego, a pierwiastek Z znajduje się w trzecim ALBO 3 ALBO III okresie i w siedemnastej ALBO 17 ALBO XVII grupie układu okresowego pierwiastków.
1 pkt – poprawne wskazanie trzech odpowiedzi. 0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź 1. – P, 2. – P, 3. – P
1 pkt – poprawne uzupełnienie wszystkich zdań. 0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Pierwiastek X tworzy z pierwiastkiem Z związek o ogólnym wzorze (XZ / X2Z / XZ2). Ten związek jest zbiorem (cząsteczek / jonów). Pierwiastek Z występuje w postaci dwuatomowych cząsteczek Z2. W cząsteczce Z2 występuje wiązanie kowalencyjne (niespolaryzowane / spolaryzowane).
rozwiązań zadań
(1 pkt) 06 W wyniku naturalnej przemiany jądrowej, której ulega jądro izotopu talu 81Tl , powstaje jądro 206 izotopu ołowiu 82Pb.
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe.
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 | 206Tl Opisana przemiana izotopu talu jest przemianą α. 81 | ||
| 2 | 206Pb Jądro izotopu ołowiu zawiera więcej protonów niż jądro izotopu talu 82 206Tl . 81 | ||
| 3 | 206 W jądrze izotopu ołowiu Pb jest tyle samo nukleonów co w jądrze izotopu 82 206Tl talu . 81 |
1 pkt – poprawne wskazanie trzech odpowiedzi. 0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź 1. – F, 2. – P, 3. – P
(1 pkt) W poniższej tabeli zestawiono wartości okresu półtrwania trzech izotopów promieniotwórczych ołowiu.
1 pkt – poprawne napisanie liczby masowej najtrwalszego izotopu i liczby neutronów w jego jądrze atomowym. 0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Liczba masowa: 205 Liczba neutronów: 123
(1 pkt) Spośród substancji, których wzory przedstawiono poniżej, wybierz wszystkie substancje o budowie jonowej i podkreśl ich wzory. KNO 3 CH 3 OH H 2 S NaOH CaO N 2
1 pkt – poprawny wybór i podkreślenie wzorów wszystkich substancji jonowych. 0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź KNO3 CH3OH H2S NaOH CaO N2
(1 pkt)
Narysuj wzór elektronowy cząsteczki amoniaku NH3. Zaznacz kreskami wszystkie pary elektronowe.
1 pkt – poprawne narysowanie wzoru elektronowego amoniaku NH3. 0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź H N H H
W poniższej tabeli zestawiono wybrane właściwości dwóch substancji (oznaczonych numerami I i II) o zbliżonych masach molowych.
| Właściwość | Substancja I | Substancja II |
|---|---|---|
| Masa molowa | −1 114 g ⋅mol | −1 111g ⋅mol |
| Temperatura topnienia pod ciśnieniem 1013 hPa | – 57 ºC | 775 ºC |
| Temperatura wrzenia pod ciśnieniem 1013 hPa | 126 ºC | 1950 ºC |
| Rozpuszczalność w wodzie w temperaturze 20 ºC | nierozpuszczalna | 75,6 g w 100 g H O 2 |
(1 pkt)
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe.
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 | W temperaturze 20 ºC i pod ciśnieniem 1013 hPa substancja I jest gazem. | ||
| 2 | W temperaturze 20 ºC i pod ciśnieniem 1013 hPa substancja II jest ciałem stałym. |
1 pkt – poprawne wskazanie trzech odpowiedzi. 0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź 1. – F, 2. – P, 3. – P
1 pkt – poprawne obliczenie stężenia procentowego. 0 pkt – niepoprawne obliczenie albo brak rozwiązania. Poprawne rozwiązanie mH 2O = 100g ms = 75,6 g ms mscp = ⋅ 100% = ⋅ 100% mr ms + mH 2O 75,6 g cp = ⋅ 100% 75,6 g + 100 g cp ≈ 43(%)
rozwiązań zadań
(2 pkt) W warunkach normalnych odmierzono próbkę amoniaku o masie 0,34 grama.
Uzupełnij poniższe zdania – wpisz liczbę moli, objętość i liczbę cząsteczek. 1. W odmierzonej próbce amoniaku znajdowało się ………………….. mola tego związku. 2. W warunkach normalnych odmierzona próbka amoniaku zajmowała objętość równą …………………. dm3. 3. W odmierzonej próbce amoniaku znajdowało się ………………………………… cząsteczek tego związku.
2 pkt –poprawne uzupełnienie trzech zdań. 1 pkt –poprawne uzupełnienie dwóch zdań. 0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź 1. W odmierzonej próbce amoniaku znajdowało się 0,02 mola tego związku. 2. W warunkach normalnych odmierzona próbka amoniaku zajmowała objętość równą 0,448 dm3. 3. W odmierzonej próbce amoniaku znajdowało się 1,2∙1022 ALBO 0,1204∙1023 ALBO 0,12∙1023 cząsteczek tego związku.
W zakresie temperatury 800–900 ºC i w obecności katalizatora amoniak reaguje z tlenem zgodnie z równaniem: T , katalizator 4NH 3 (g) + 5O 2 (g) ⎯⎯⎯⎯⎯→ 4NO(g) + 6H 2 O(g) Ta reakcja – mimo że prowadzi się ją w podwyższonej temperaturze – jest reakcją egzotermiczną.
(1 pkt)
Określ stosunek masowy i objętościowy reagentów opisanej reakcji, jeżeli przebiega ona w warunkach, w których wszystkie reagenty są gazami. Stosunek masowy m NH 3 : m O 2 : m NO : m H 2 O = ………... : ……....… : ……….... : ……..….. Stosunek objętościowy V NH 3 : V O 2 : V NO : V H 2 O = .……….. : ………… : ……….. : ….……..
(1 pkt)
Wybierz i podkreśl w każdym nawiasie poprawne uzupełnienie poniższych zdań. 1. Wprowadzenie katalizatora poskutkuje (zwiększeniem / zmniejszeniem) szybkości opisanej reakcji. 2. Prowadzenie opisanej reakcji amoniaku z tlenem w temperaturze niższej niż 800–900 ºC (poskutkuje zwiększeniem szybkości / poskutkuje zmniejszeniem szybkości / nie wpłynie na szybkość) tej reakcji.
1 pkt – poprawne określenie stosunku masowego i objętościowego reagentów. 0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Stosunek masowy: mNH3 : mO2 : mNO : mH2O = 68 : 160 : 120 : 108 ALBO mNH3 : mO2 : mNO : mH2O = 17 : 40 : 30 : 27 Stosunek objętościowy: VNH3 : VO2 : VNO : VH2O = 4 : 5 : 4 : 6
1 pkt – poprawne uzupełnienie obu zdań. 0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź 1. Wprowadzenie katalizatora poskutkuje (zwiększeniem / zmniejszeniem) szybkości opisanej reakcji. 2. Prowadzenie opisanej reakcji amoniaku z tlenem w temperaturze niższej niż 800–900 ºC (poskutkuje zwiększeniem szybkości / poskutkuje zmniejszeniem szybkości / nie wpłynie na szybkość) tej reakcji.
Wykonano eksperyment, którego przebieg zilustrowano na rysunku. Po wkropleniu kwasu solnego do kolby zawierającej stały siarczek żelaza(II) zaobserwowano wydzielanie bezbarwnego gazu.
1 pkt – poprawne napisanie równania reakcji w formie cząsteczkowej. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź FeS + 2HCl → FeCl2 + H2 S
1 pkt – poprawne opisanie zmian zaobserwowanych w czasie doświadczenia w kolbie zawierającej wodny roztwór chlorku cynku po wprowadzeniu do niego wydzielającego się gazu. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź (W kolbie zaobserwowano) wytrącanie się (białego) osadu.
1 pkt – poprawne napisanie równania reakcji w formie jonowej. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Zn 2 + + H2 S → ZnS + 2H+ ALBO Zn 2 + + 2Cl − + H2 S → ZnS + 2H+ + 2Cl − Dopuszcza się zapis: Zn 2 + + S 2 − → ZnS ALBO Zn 2 + + 2Cl − + 2H+ + S 2 − → ZnS + 2H+ + 2Cl −
rozwiązań zadań
(1 pkt) W oddzielnych probówkach przygotowano wodne roztwory substancji o następujących wzorach: CH3CH2OH, CH3COOH, CH3NH2, HCl, KCl, KOH. Następnie w każdym roztworze zanurzono żółty uniwersalny papierek wskaźnikowy. Zaobserwowano, że tylko w dwóch roztworach ten papierek nie zmienił barwy.
Napisz wzory obu substancji, których roztwory nie spowodowały zmiany zabarwienia papierka wskaźnikowego w opisanym doświadczeniu.
1 pkt – poprawne napisanie wzorów obu substancji. 0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź CH3CH2OH, KCl
(2 pkt) Poniżej wymieniono pięć reakcji, w których powstają sole: 1. reakcja metalu z niemetalem 2. reakcja metalu z kwasem 3. reakcja tlenku metalu z kwasem 4. reakcja tlenku metalu z tlenkiem kwasowym 5. reakcja wodorotlenku z kwasem. Spośród wymienionych reakcji wybierz te, w których mogą powstać sole o wzorach CaBr2 i Na2SO4. Wpisz do tabeli numery, którymi oznaczono te reakcje.
| Wzór soli | Numery reakcji |
|---|---|
| CaBr 2 | |
| Na SO 2 4 |
2 pkt – poprawne wypełnienie obu wierszy tabeli. 1 pkt – poprawne wypełnienie jednego wiersza tabeli. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Wzór soli Numery reakcji CaBr2 1, 2, 3, 5 Na2SO4 2, 3, 4, 5 Uwaga: kolejność wymieniania numerów, którymi oznaczono poszczególne metody, nie ma wpływu na ocenę.
Chlorek miedzi(II) jest solą dobrze rozpuszczalną w wodzie. Jej wodny roztwór ma barwę zielononiebieską.
(1 pkt) Zaprojektuj doświadczenie prowadzące do powstania wodnego roztworu chlorku miedzi(II) w wyniku działania kwasem solnym na odpowiedni odczynnik. W tym celu
uzupełnij schemat. Wpisz nazwę odczynnika, który należy umieścić w probówce. • miedź metaliczna • świeżo strącony osad wodorotlenku miedzi(II)
(1 pkt)
Napisz, jakie obserwacje potwierdzą, że po zmieszaniu odczynników zaszła reakcja chemiczna.
1 pkt – poprawny wybór odczynnika. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź HCl (aq) świeżo strącony osad wodorotlenku miedzi(II)
1 pkt – poprawne sformułowanie obserwacji potwierdzających zajście reakcji chemicznej po zmieszaniu roztworów przy poprawnym wyborze odczynnika w zadaniu 12.1. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi, albo błędny wybór odczynnika w zadaniu 12.1. Poprawna odpowiedź Świeżo strącony wodorotlenek miedzi(II) roztworzy się ALBO osad zanika ALBO powstanie (zielononiebieski) roztwór.
1 pkt – poprawne napisanie równania reakcji w formie jonowej przy poprawnym wyborze odczynnika w zadaniu 12.1. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi, albo błędny wybór odczynnika w zadaniu 12.1. Poprawna odpowiedź: Cu(OH)2 + 2H+ → Cu 2 + + 2H2 O ALBO Cu(OH)2 + 2H+ + 2Cl − → Cu 2 + + 2Cl − + 2H2 O
(1 pkt)
Rozstrzygnij, czy jodek ołowiu(II) PbI2 można otrzymać przez zmieszanie wodnego roztworu jodku sodu NaI i wodnego roztworu azotanu(V) ołowiu(II) Pb(NO3)2. Odpowiedź uzasadnij – napisz w formie jonowej równanie zachodzącej reakcji lub zaznacz, że reakcja nie zachodzi. Skorzystaj z tablicy rozpuszczalności soli i wodorotlenków w wodzie.
Rozstrzygnięcie: Tak Uzasadnienie: Pb 2 + + 2I− → PbI2 albo Pb 2 + + 2NO3− + 2Na + + 2I− → PbI2 + 2Na + + 2NO3−
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie – napisanie równania reakcji w formie jonowej. 0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź
rozwiązań zadań
(2 pkt)
Oblicz, w ilu cm3 wodnego roztworu NaOH o stężeniu równym 0,5 mol∙dm–3 znajduje się liczba moli jonów OH– równa liczbie moli jonów H+ obecnych w 20 cm3 wodnego roztworu kwasu azotowego(V) HNO3 o stężeniu równym 0,1 mol∙dm–3.
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku w cm3. 1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale: – popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego. LUB – podanie wyniku liczbowego w jednostce innej niż cm3. 0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania. Uwaga: należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń. Poprawne rozwiązanie n − 3 3 + = 0,1 mol ⋅ dm ⋅ 0,020dm = 0,002mol H + = nHNO3 = cHNO3 ⋅ VHNO3 nH n = 0,002mol = nNaOH OH − nNaOH 0,002mol 3 3 VNaOH = VNaOH = − 3 = 0,004 dm = 4 ( cm ) cNaOH 0,5mol ⋅ dm
(1 pkt) Poniżej opisano właściwości dwóch pierwiastków oznaczonych numerami I i II. Pierwiastek I jest srebrzystobiałym, łatwo topliwym, miękkim ciałem stałym – daje się kroić nożem. Jest przewodnikiem elektryczności. Na powietrzu szybko matowieje. Reaguje z wodą, a tej reakcji towarzyszy wydzielenie bezbarwnego gazu. Pierwiastek II występuje w kilku odmianach alotropowych. W warunkach normalnych jest krystalicznym, kruchym i twardym ciałem stałym o żółtej barwie. Nie przewodzi prądu elektrycznego. Nie reaguje z wodą.
1 pkt – poprawny wybór i podkreślenie nazw obu pierwiastków. 0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Pierwiastkiem I może być (glin / miedź / sód), a pierwiastkiem II – (brom / siarka / węgiel).
W bardzo wysokiej temperaturze zachodzi reakcja opisana poniższym schematem: ogrzewanie Fe 2 O 3 + CO ⎯⎯⎯⎯⎯→ Fe + CO 2
(1 pkt)
Uzupełnij schemat – wpisz stopnie utlenienia żelaza i węgla. ogrzewanie Fe 2 O 3 + CO ⎯⎯⎯⎯⎯→ Fe + CO 2
(1 pkt) W puste pola wpisz liczbę elektronów pobranych (poprzedzoną znakiem „+”) oraz liczbę elektronów oddanych (poprzedzoną znakiem „−”). ogrzewanie Fe 2 O 3 + CO ⎯⎯⎯⎯⎯→ Fe + CO 2
(1 pkt)
Uzupełnij współczynniki stechiometryczne w podanym schemacie reakcji. ogrzewanie Fe 2 O 3 + CO ⎯⎯⎯⎯⎯→ Fe + CO 2
(1 pkt)
Wybierz i podkreśl w każdym nawiasie poprawne uzupełnienie poniższych zdań. W opisanej reakcji Fe2O3 jest (reduktorem / utleniaczem), ponieważ ulega on (redukcji / utlenieniu). W tej reakcji stopień utlenienia tlenu (nie ulega zmianie / się zmniejsza / się zwiększa). 13. 14. 15.
1 pkt – poprawne uzupełnienie schematu (wpisanie stopni utlenienia żelaza i węgla). 0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź III II 0 IV ogrzewanie Fe 2 O 3 + CO ⎯⎯⎯⎯⎯→ Fe + CO 2 Uwaga: stopnie utlenienia mogą być zapisane cyframi arabskimi; znak „+” przed wartością dodatniego stopnia utlenienia nie jest wymagany.
1 pkt – poprawne uzupełnienie schematu (wpisanie liczby elektronów pobranych i oddanych poprzedzonej odpowiednim znakiem). 0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź + (2x)3e– ogrzewanie Fe 2 O 3 + CO ⎯⎯⎯⎯⎯→ Fe + CO 2 – 2e–
1 pkt – poprawne uzupełnienie współczynników stechiometrycznych w schemacie reakcji. 0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź ogrzewanie (1)Fe 2 O 3 + 3 CO ⎯⎯⎯⎯⎯→ 2Fe + 3 CO 2
rozwiązań zadań
1 pkt – poprawne uzupełnienie obu zdań (poprawny wybór i podkreślenie uzupełnień). 0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź W opisanej reakcji Fe2O3 jest (reduktorem / utleniaczem), ponieważ ulega on (redukcji / utlenieniu). W tej reakcji stopień utlenienia tlenu (nie ulega zmianie / się zmniejsza / się zwiększa).
(2 pkt) W temperaturze 58 ºC węglan amonu ulega termicznemu rozkładowi zgodnie z równaniem: ogrzewanie (NH 4 ) 2 CO 3 (s) ⎯⎯⎯⎯⎯→ 2NH 3 (g) + CO 2 (g) + H 2 O(c)
Oblicz, ile dm3 – w przeliczeniu na warunki normalne – mieszaniny gazów: amoniaku i tlenku węgla(IV), powstanie w wyniku termicznego rozkładu 4,8 g węglanu amonu.
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku w dm3. 1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale: – popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego. LUB – podanie wyniku liczbowego w jednostce innej niż dm3. 0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania. Uwaga: należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń. Poprawne rozwiązanie − 1 3 − 1 M (NH 4 )2 CO3 = 96 g ⋅ mol Vmol = 22,4 dm ⋅ mol 96 g (NH 4 )2 CO 3 − 3 ⋅ 22,4 dm 3 (NH3 + CO2 ) 4,8 g (NH 4 )2 CO 3 − x dm 3 (NH3 + CO2 ) x = 3,36 ( dm 3 )
Poniżej przedstawiono wzory sześciu węglowodorów. I II III H2 C C CH3 H3 C CH2 CH2 CH3 H3 C C C CH3 CH3 IV V VI H3 C CH CH2 CH3 H3 C CH C CH3 H3 C CH CH3 CH3 CH3 CH3
(1 pkt)
Napisz numery, którymi oznaczono wzory wszystkich węglowodorów nasyconych, oraz podaj wzór ogólny szeregu homologicznego, do którego te węglowodory należą.
(1 pkt) Dwa spośród węglowodorów, których wzory przedstawiono powyżej, są izomerami.
Napisz numery, którymi oznaczono wzory tych węglowodorów.
1 pkt – poprawne napisanie numerów, którymi oznaczono wzory wszystkich węglowodorów nasyconych, oraz poprawne podanie wzoru ogólnego szeregu homologicznego alkanów. 0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Numery wzorów węglowodorów nasyconych: II, IV, VI Wzór ogólny szeregu homologicznego: CnH2n+2
1 pkt – poprawne napisanie numerów, którymi oznaczono wzory izomerów. 0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź II, VI
(2 pkt) Stwierdzono, że w pewnym alkoholu zawartość tlenu wyrażona w procentach masowych jest równa około 35%. Wykonaj odpowiednie obliczenia i ustal, czy opisanym alkoholem jest etanol, czy – propanol.
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz ustalenie, czy alkoholem jest etanol, czy propanol. 1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale: – popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego. LUB – błędne podanie nazwy lub wzoru wybranego alkoholu. 0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia lub brak rozwiązania. Poprawne rozwiązanie etanol C2H5OH mO 16 u%O = ⋅ 100% = ⋅ 100% = 34,8% ≈ 35% mC2H5OH 46 u ALBO propanol C3H7OH mO 16 u%O = ⋅ 100% = ⋅ 100% = 26,7% ≈ 27% mC3H7OH 60u Opisanym alkoholem jest etanol lub C2H5OH.
Poniżej przedstawiono schemat dwóch reakcji. + Cl 2 , światło + KOH, H 2 O CH 3 − CH 2 − CH 3 ⎯⎯⎯⎯⎯⎯→ CH 3 − CHCl − CH 3 ⎯⎯⎯⎯⎯⎯→ związek I reakcja 1. reakcja 2. Następnie związek I utleniono za pomocą CuO w podwyższonej temperaturze i otrzymano związek II. Wodny roztwór związku II miał odczyn obojętny.
(2 pkt)
Napisz równania reakcji 1. i 2. Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych. Równanie reakcji 1.: Równanie reakcji 2.:
(2 pkt)
Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) związku II i rozstrzygnij, czy ten związek ulega próbie Trommera. Odpowiedź uzasadnij. 17.
rozwiązań zadań
2 pkt – poprawne napisanie dwóch równań reakcji z zastosowaniem wzorów półstrukturalnych (grupowych) związków organicznych. 1 pkt – poprawne napisanie jednego równania reakcji z zastosowaniem wzorów półstrukturalnych (grupowych) związków organicznych. 0 pkt – błędne napisanie równań reakcji (błędne wzory reagentów, błędne współczynniki stechiometryczne, niewłaściwa forma zapisu) albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź (światło) Równanie reakcji 1.: CH3 − CH2 − CH3 + Cl2 ⎯⎯⎯⎯⎯→ CH3 − CHCl − CH3 + HCl (H2 O) Równanie reakcji 2.: CH3 − CHCl − CH3 + KOH ⎯⎯⎯⎯→ CH3 − CH(OH) − CH3 + KCl ALBO − (H2 O) − CH3 − CHCl − CH3 + OH ⎯⎯⎯⎯→ CH3 − CH(OH) − CH3 + Cl
2 pkt – poprawne napisanie wzoru półstrukturalnego (grupowego) związku II oraz poprawne rozstrzygnięcie wraz z jego uzasadnieniem. 1 pkt – poprawne napisanie wzoru półstrukturalnego (grupowego) związku II oraz błędne rozstrzygnięcie lub błędne uzasadnienie. 0 pkt – błędne napisanie wzoru związku II albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Wzór związku II: CH3–CO–CH3 Rozstrzygnięcie i uzasadnienie, np.: Nie. Związek II jest ketonem, (a ketony nie ulegają próbie Trommera lub ketony nie mają właściwości redukujących).
W obecności chlorku glinu AlCl3 jako katalizatora benzen reaguje z etenem (reakcja I). W wyniku reakcji powstaje etylobenzen. Odwodornienie etylobenzenu (reakcja II) prowadzi do otrzymania styrenu o wzorze: Styren ulega polimeryzacji, której produktem jest polistyren.
(2 pkt)
Napisz równanie reakcji benzenu z etenem w obecności AlCl3 (reakcja I) oraz równanie reakcji odwodornienia etylobenzenu (reakcja II). Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) lub uproszczone związków organicznych.
(1 pkt) Spośród poniższych wzorów wybierz i zaznacz wzór polistyrenu. n
2 pkt – poprawne napisanie dwóch równań reakcji z zastosowaniem wzorów półstrukturalnych (grupowych) lub uproszczonych związków organicznych. 1 pkt – poprawne napisanie jednego równania reakcji z zastosowaniem wzorów półstrukturalnych (grupowych) lub uproszczonych związków organicznych. 0 pkt – błędne napisanie równań reakcji (błędne wzory reagentów, błędne współczynniki stechiometryczne, niewłaściwa forma zapisu) albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Równanie reakcji I: CH2CH3 (AlCl3) + CH2=CH2 Równanie reakcji II: CH2CH3 HC CH2 + H2
1 pkt – poprawny wybór i zaznaczenie wzoru polistyrenu. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź I CH CH2 n
rozwiązań zadań
W probówce I umieszczono węglan wapnia, a probówce II – skrobię. Obie substancje miały postać białego proszku.
(1 pkt) Zaprojektuj doświadczenie, dzięki któremu można rozróżnić zawartość probówek I i II.
Uzupełnij schemat doświadczenia – wpisz nazwę użytego odczynnika wybranego spośród − kwas chlorowodorowy − wodny roztwór chlorku sodu − wodny roztwór oranżu metylowego.
1 pkt – poprawny wybór i wpisanie nazwy odczynnika. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź kwas chlorowodorowy I II węglan wapnia skrobia
1 pkt – poprawny opis zmiany umożliwiającej odróżnienie węglanu wapnia od skrobi przy poprawnym wyborze odczynnika w zadaniu 22.1. 0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi, albo błędny wybór odczynnika w zadaniu 22.1. Poprawna odpowiedź (Po dodaniu kwasu solnego do węglanu wapnia i skrobi) tylko w probówce z węglanem wapnia wydziela się gaz lub zawartość probówki się pieni.
| I | II | III |
|---|---|---|
| H H O H H H H HO OH OH OH | CH OH 2 H O H H OH H HO OH H OH | CH OH CH OH 2 O 2 H HO H OH OH H |
(1 pkt) Poniżej przedstawiono wzory trzech monosacharydów.
Podaj numer, którym oznaczono wzór glukozy.
1 pkt – poprawne napisanie numeru, którym oznaczono wzór glukozy. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź II
Kwas mlekowy to zwyczajowa nazwa kwasu 2-hydroksypropanowego.
(1 pkt)
Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) kwasu mlekowego.
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 | Kwas mlekowy reaguje z mocnymi zasadami, w wyniku czego tworzy sole. W tych reakcjach mogą uczestniczyć grupy karboksylowa i hydroksylowa obecne w cząsteczce tego kwasu. | ||
| 2 | Kwas mlekowy reaguje z alkoholami, w wyniku czego tworzy estry. W tej reakcji uczestniczy grupa karboksylowa obecna w cząsteczce tego kwasu. |
(1 pkt)
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe.
Odpowiedź P/F zachowano w układzie oryginalnego arkusza.
1 pkt – poprawne napisanie wzoru półstrukturalnego (grupowego) kwasu mlekowego. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź CH3–CH(OH)–COOH
1 pkt – poprawne wskazanie trzech odpowiedzi. 0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź 1. – F, 2. – P, 3. – P
(1 pkt)
Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) dipeptydu powstałego z alaniny o wzorze:
1 pkt – poprawne napisanie wzoru półstrukturalnego (grupowego) dipeptydu. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź O O H2N CH C NH CH C OH CH3 CH3
| 3 | Wodny roztwór substancji II przewodzi prąd elektryczny. |
(1 pkt)
Oblicz stężenie procentowe (w procentach masowych) nasyconego wodnego roztworu substancji II w temperaturze 20 ºC.
(1 pkt)
Napisz w formie jonowej równanie tej reakcji.
| 3 | Kwas mlekowy reaguje z kwasami karboksylowymi, w wyniku czego tworzy estry. W tej reakcji uczestniczy grupa hydroksylowa obecna w cząsteczce tego kwasu. |