Matura CKE czerwiec, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
Ładowanie…
Chemia
(0–2) Przygotowano wodne roztwory soli sodowych kwasów: winowego i bursztynowego.
Uzupełnij schemat doświadczenia, które umożliwi rozróżnienie tych roztworów. Napisz nazwę odczynnika. Opisz obserwacje, które umożliwią identyfikację zawartości każdej probówki. − rozcieńczony kwas solny z oranżem metylowym − wodny roztwór wodorotlenku sodu z fenoloftaleiną − zalkalizowana świeżo strącona zawiesina wodorotlenku miedzi(II) − mieszanina stężonych kwasów: azotowego(V) i siarkowego(VI). roztwór winianu disodu roztwór bursztynianu disodu I II
roztwór winianu disodu roztwór bursztynianu disodu I II Nazwa odczynnika: zalkalizowana świeżo strącona zawiesina wodorotlenku miedzi(II)
2 pkt –poprawne wskazanie odczynnika i opis obserwacji w obu probówkach. 1 pkt – poprawne wskazanie odczynnika i błędne opisanie obserwacji w jednej lub w dwóch probówkach albo brak opisu obserwacji. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań Obserwacje: Probówka z winianem disodu: Powstaje (klarowny) roztwór barwy szafirowej. Probówka z bursztynianem disodu: Brak zmian (niebieska zawiesina).
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
(0–1)
Napisz równanie reakcji kwasu winowego z alkoholem metylowym w obecności kwasu siarkowego(VI), w której powstaje produkt zawierający w cząsteczce sześć atomów węgla. Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych. COOH H C OH + ⇄ + ………… H C OH COOH
COOH COOCH 3 H C OH H C OH + 2H3C–OH ⇄ + 2H2O H C OH H C OH COOH COOCH 3
1 pkt – poprawne napisanie równania reakcji. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
(0–1) Kwas winowy występuje w postaci stereoizomerów.
Uzupełnij poniższy schemat, tak aby otrzymać wzory dwóch związków stanowiących parę diastereoizomerów kwasu winowego.
COOH COOH H OH H OH H OH HO H COOH COOH ALBO COOH COOH H OH HO H H OH H OH COOH COOH Uwaga: Kolejność podania wzorów jest dowolna.
1 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch wzorów. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
(0–1)
Oceń prawdziwość poniższych zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 | Po zmieszaniu jednakowych objętości wodnego roztworu wodorotlenku potasu i wodnego roztworu kwasu winowego o takich samych stężeniach molowych powstaje osad. | ||
| 2 | Po zmieszaniu jednakowych objętości wodnego roztworu winianu potasu i wodnego roztworu kwasu winowego o takich samych stężeniach molowych powstaje osad. |
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 | Po zmieszaniu jednakowych objętości wodnego roztworu wodorotlenku potasu i wodnego roztworu kwasu winowego o takich samych stężeniach molowych powstaje osad. | ✓ | ✓ |
| 2 | Po zmieszaniu jednakowych objętości wodnego roztworu winianu potasu i wodnego roztworu kwasu winowego o takich samych stężeniach molowych powstaje osad. | ✓ |
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
(0–1)
Napisz w formie jonowej równanie reakcji, która zachodzi podczas roztwarzania wodorowinianu potasu w wodnym roztworze wodorotlenku potasu. Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych.
KOOC–CH(OH)–CH(OH)–COOH + OH– → K+ + – OOC–CH(OH)–CH(OH)–COO– + H2O ALBO KOOC-CH(OH)-CH(OH)-COOH + K+ + OH– → 2K+ + –OOC-CH(OH)-CH(OH)-COO– + H2O
1 pkt – poprawne napisanie we właściwej formie równania reakcji. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
Poniżej przedstawiono wzór cząsteczki pewnego związku: H2 C O CO C17H35 H C O CO C17H33 H2 C O CO C17H35
Oceń prawdziwość poniższych zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 | Związek o przedstawionym wzorze można zaliczyć do grupy tłuszczów. | ||
| 2 | W wyniku hydrolizy zasadowej związku o przedstawionym wzorze powstaje, oprócz glicerolu, mieszanina kwasów tłuszczowych. |
Rozstrzygnij, czy cząsteczki tego związku są chiralne. Odpowiedź uzasadnij.
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 | Związek o przedstawionym wzorze można zaliczyć do grupy tłuszczów. | ✓ | ✓ |
| 2 | W wyniku hydrolizy zasadowej związku o przedstawionym wzorze powstaje, oprócz glicerolu, mieszanina kwasów tłuszczowych. | ✓ |
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
Poniżej przedstawiono wzór pirydoksalu – jednego ze składników witaminy B6. N CH3 Atom azotu ma wolną parę elektronową, dlatego pirydoksal – podobnie jak inne aminy – reaguje z kwasami.
Uzupełnij tabelę. Wpisz formalny stopień utlenienia oraz typ hybrydyzacji (sp, sp2, sp3) orbitali walencyjnych atomu węgla oznaczonego literą 𝒂 oraz atomu węgla oznaczonego literą 𝒃 we wzorze pirydoksalu.
| Stopień utlenienia | Hybrydyzacja | |
|---|---|---|
| Atom węgla a | ||
| Atom węgla b |
Uzupełnij poniższe schematy. Wpisz wzory organicznych produktów przemian, tak aby powstały zapisane w formie jonowej skróconej równania reakcji pirydoksalu: • z wodorotlenkiem sodu (reakcja 1.) • z kwasem solnym (reakcja 2.). Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) lub uproszczone związków organicznych.
Stopień utlenienia Hybrydyzacja Atom węgla a – I sp3 Atom węgla b I sp2
2 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli. 1 pkt – poprawne uzupełnienie jednego wiersza tabeli ALBO 4 pkt – poprawne uzupełnienie jednej kolumny tabeli. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Równanie reakcji 1.: Równanie reakcji 2.: O H O H C C CH2 OH CH2 OH HO HO + H3O+ N+ CH3 N CH3 H + H2O
1 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch schematów – poprawne napisanie wzorów produktów reakcji. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
(0–2)
Rozstrzygnij, który związek (nitrobenzen albo anilina) został wprowadzony do wody w opisanym doświadczeniu. Uzasadnij swoją odpowiedź. Spośród poniższych substancji wybierz tę, która mogła być użyta w drugim etapie doświadczenia, i zaznacz jej wzór. Wyjaśnij przyczynę zaobserwowanych zmian. KOH HCl NaCl NH3
Rozstrzygnięcie: anilina Uzasadnienie: Wodny roztwór aniliny ma odczyn zasadowy.
2 pkt – poprawne rozwiązanie zawierające dwa elementy: poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie (element 1.) ORAZ poprawny wybór i zaznaczenie wzoru substancji i wyjaśnienie (element 2.). 1 pkt – poprawne rozwiązanie zawierające jeden element: poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie (element 1.) ALBO 1 pkt – poprawny wybór i zaznaczenie wzoru substancji oraz wyjaśnienie (element 2.). 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązanie
rozwiązań zadań W drugim etapie doświadczenia można było użyć: KOH HCl NaCl NH3 Wyjaśnienie: Powstała sól o budowie jonowej, której rozpuszczalność w wodzie jest większa niż rozpuszczalność aminy.
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
(0–2) W temperaturze 25 °C w 100 g wody rozpuszcza się 3,5 g aniliny. Gęstość otrzymanego roztworu jest równa 1 g ∙cm−3. Masa molowa tego związku jest równa 93 g ∙mol−1.
Oblicz pH wodnego roztworu aniliny nasyconego w temperaturze 𝟐𝟓 °𝐂.
Przykładowe rozwiązanie W 100 g wody znajduje się 3,5 g aniliny; masa roztworu jest równa 103,5 g, a przy założeniu, że gęstość roztworu jest równa 1 g·cm–1 objętość roztworu jest równa 0,1035 dm3. 𝑀aniliny = 93 g · mol–1 ⇒𝑛aniliny = 0,0376 mol ⇒𝑐aniliny = 0,363 mol · dm–3 𝐾b = 7,41 · 10–10 (wartość odczytana z tablic) (Ponieważ spełniony jest warunek 𝑐0/𝐾𝑏 > 400, to można zastosować uproszczony wzór. Stężenie jonów OH– w roztworze:) [OH–] = √𝐾𝑏∙𝑐0 ⇒ [OH– ] = 1,64 · 10–5 pOH = 4,79 ⇒ 𝐩𝐇= 𝟗, 𝟐𝟏
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
(0–1)
Oceń prawdziwość poniższych zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 | Istnieją cząsteczki lecytyny, które są achiralne. | ||
| 2 | Lecytyna jest substancją powierzchniowo czynną, ponieważ jej cząsteczka zawiera grupy polarne i łańcuchy niepolarne. |
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 | Istnieją cząsteczki lecytyny, które są achiralne. | ✓ | ✓ |
| 2 | Lecytyna jest substancją powierzchniowo czynną, ponieważ jej cząsteczka zawiera grupy polarne i łańcuchy niepolarne. | ✓ |
| ✓ |
Po zmieszaniu jednakowych objętości wodnego roztworu wodorotlenku 1. potasu i wodnego roztworu kwasu winowego o takich samych stężeniach P molowych powstaje osad. Po zmieszaniu jednakowych objętości wodnego roztworu winianu potasu 2. i wodnego roztworu kwasu winowego o takich samych stężeniach molowych P powstaje osad.
1 pkt – poprawne wskazanie dwóch odpowiedzi. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań
1. Związek o przedstawionym wzorze można zaliczyć do grupy tłuszczów. P W procesie hydrolizy zasadowej związku o przedstawionym wzorze oprócz 2. F glicerolu powstaje mieszanina kwasów tłuszczowych.
1 pkt – poprawne wskazanie dwóch odpowiedzi. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Rozstrzygnięcie: nie
1 pkt – napisanie poprawnego rozstrzygnięcia i poprawnego uzasadnienia. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania
rozwiązań zadań
: W cząsteczce nie ma • centrum stereogenicznego ALBO • asymetrycznego atomu węgla ALBO • atomu węgla połączonego z czterema różnymi podstawnikami). Cząsteczka ma płaszczyznę symetrii.
1. Istnieją cząsteczki lecytyny, które są achiralne. F Lecytyna jest substancją powierzchniowo czynną, ponieważ jej cząsteczka 2. P zawiera grupy polarne i łańcuchy niepolarne.
1 pkt – poprawne wskazanie dwóch odpowiedzi. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.