Matura CKE czerwiec, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
Ładowanie…
Chemia
Uzupełnij zdanie. Określ stosunek liczby moli wodorotlenku sodu do liczby moli lecytyny w opisanej reakcji. Stosunek liczby moli wodorotlenku sodu do liczby moli lecytyny jest równy ……..… : ……...… Numer probówki Obserwowany efekt reakcji Wzór wykrytej cząsteczki lub jonu 1 odbarwienie roztworu 2 3 3- - PO LUB C H COO 4 17 35
W celu potwierdzenia obecności wybranych produktów reakcji mieszaninę poreakcyjną podzielono na trzy części i umieszczono w ponumerowanych probówkach. Do probówki 1. dodano wodę bromową, do 2. – zalkalizowaną świeżo strąconą zawiesinę wodorotlenku miedzi(II), natomiast do probówki 3. dodano kilka kropel wodnego roztworu chlorku wapnia.
Uzupełnij tabelę. Wpisz w odpowiednie miejsca: • obserwowane efekty reakcji • wzory produktów (cząsteczki lub jednego wybranego jonu), których obecność była przyczyną obserwowanych efektów (w miejsce grup –R1 albo –R2 wpisz wzór odpowiedniej grupy węglowodorowej).
Stosunek liczby moli wodorotlenku sodu do liczby moli lecytyny jest równy 4 : 1
1 pkt – napisanie poprawnej wartości stosunku molowego. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań
Wzór wykrytej cząsteczki Numer probówki Obserwowany efekt reakcji lub jonu C17H33COO – 1 odbarwienie roztworu LUB C17H31COO – LUB C17H29COO – wytworzenie szafirowego 2 C3H5(OH)3 roztworu 3 strącenie (białego) osadu PO43- LUB C17H35COO –
2 pkt – poprawne uzupełnienie wszystkich pól tabeli. 1 pkt – poprawne uzupełnienie trzech lub dwóch pól w tabeli. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
(0–1) Reakcja aldotetrozy z odczynnikiem Tollensa przebiega zgodnie z poniższym schematem: H2 C CH CH CHO + + + OH– Ag(NH3)2 OH OH OH - H2 C CH CH COO + Ag + NH3 + H2O OH OH OH
Napisz w formie jonowej z uwzględnieniem liczby oddawanych lub pobieranych elektronów (zapis jonowo-elektronowy) równania reakcji redukcji i utleniania zachodzących podczas reakcji aldotetrozy z odczynnikiem Tollensa. Uwzględnij środowisko reakcji. Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych.
Reakcja redukcji: Ag(NH3)2+ + 1e- → Ag + 2NH3 /(x 2) Reakcja utlenienia: CH2OH–(CHOH)2–CHO + 3OH– → CH2OH–(CHOH)2–COO– + 2H2O + 2e-
1 pkt – poprawne napisanie we właściwej formie równania procesu redukcji i równania procesu utleniania. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
(0–1) Hydroksyketony, których cząsteczki zawierają grupę –OH w sąsiedztwie grupy karbonylowej, w wodnym roztworze o odczynie zasadowym ulegają izomeryzacji. Tę przemianę ilustruje CH2OH - CHOH - CHO OH OH C O C OH H C OH R R R Związek organiczny 1,3-dihydroksypropan-2-on (dihydroksyaceton) ma wzór:
Oceń prawdziwość poniższych zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 | Związek o nazwie 1,3-dihydroksypropan-2-on daje pozytywne wyniki próby Tollensa i próby Trommera. | ||
| 2 | Związki o nazwach: 2,3-dihydroksypropanal i 1,3-dihydroksypropan-2-on, są izomerami. |
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 | Związek o nazwie 1,3-dihydroksypropan-2-on daje pozytywne wyniki próby Tollensa i próby Trommera. | ✓ | ✓ |
| 2 | Związki o nazwach: 2,3-dihydroksypropanal i 1,3-dihydroksypropan-2-on, są izomerami. | ✓ |
Matura CKE maj, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
Pierwiastki A i X leżą w sąsiednich okresach. Wiadomo, że: • elektrony w atomie A w stanie podstawowym są rozmieszczone w pięciu podpowłokach • w atomie X w stanie podstawowym wszystkie elektrony biorące udział w tworzeniu wiązań są niesparowane i rozmieszczone na powłokach opisanych różnymi wartościami głównej liczby kwantowej 𝑛. Cząsteczka tlenku pierwiastka A na najwyższym stopniu utlenienia składa się z czternastu atomów, a jej wzór rzeczywisty nie jest wzorem elementarnym. Ten tlenek w reakcji z wodą – przebiegającej bez zmiany stopni utlenienia – tworzy trójprotonowy kwas tlenowy. Liczba atomów wchodzących w skład cząsteczki wodorku pierwiastka A jest równa liczbie atomów wchodzących w skład cząsteczki tlenku pierwiastka X na najwyższym stopniu utlenienia.
Uzupełnij tabelę. Napisz symbole pierwiastków A i X oraz – dla każdego z nich – najwyższy stopień utlenienia w związkach chemicznych i liczbę elektronów niesparowanych w atomie w stanie podstawowym.
| Symbol pierwiastka | Najwyższy stopień utlenienia w związkach chemicznych | Liczba elektronów niesparowanych w atomie | |
|---|---|---|---|
| Pierwiastek A | |||
| Pierwiastek X |
Najwyższy stopień Liczba elektronów Symbol pierwiastka utlenienia w związkach niesparowanych chemicznych w atomie Pierwiastek A P LUB fosfor V ALBO 5 3 Pierwiastek X Cr LUB chrom VI ALBO 6 6 egzaminu maturalnego przeprowadzanego w roku szkolnym 2022/2023 i 2023/2024 (Dz.U.2022 poz. 1698).
2 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli – podanie w odpowiedniej kolejności symboli pierwiastków X i A oraz dla każdego z nich: najwyższego stopnia utlenienia w związkach chemicznych i liczby elektronów niesparowanych w atomie. 1 pkt – poprawne uzupełnienie jednego wiersza tabeli – podanie symbolu pierwiastka, najwyższego stopnia utlenienia w związkach chemicznych i liczby elektronów niesparowanych w atomie ALBO 1 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch kolumn tabeli – podanie symboli pierwiastków i najwyższych stopni utlenienia w związkach chemicznych albo symboli pierwiastków i liczby elektronów niesparowanych w ich atomach. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań
↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑ ↑ ↑ 1s 2s 2p 3s 3p 3d Uwaga: Elektrony niesparowane muszą mieć zgodny spin.
1 pkt – poprawne uzupełnienie schematu konfiguracji elektronowej kationu chromu Cr3+ w stanie podstawowym z uwzględnieniem numeru powłoki i symboli podpowłok. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Matura CKE maj, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
Cząstki materii w stanie gazowym przemieszczają się chaotycznie w różnych kierunkach. W uproszczeniu można przyjąć, że średnia prędkość tych cząstek zależy wyłącznie od ich masy i od temperatury. W danej temperaturze iloczyn masy molowej gazu i kwadratu średniej prędkości jego cząsteczek jest wielkością stałą. W tabeli podano średnie prędkości cząsteczek gazów w temperaturze 0 °C.
| Nazwa gazu | Średnia prędkość, m∙s−1 |
|---|---|
| Azot | 493 |
| Tlen | 461 |
| Tlenek węgla(IV) | 393 |
Napisz wartość średniej prędkości cząsteczek tlenku węgla(II) w temperaturze 0 °C oraz rozstrzygnij, czy w tej temperaturze wartość średniej prędkości cząsteczek wodoru jest większa czy mniejsza od 493 m ∙ s−1. Odpowiedź uzasadnij.
Oceń prawdziwość poniższych zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 |
Średnia prędkość cząsteczek tlenku węgla(II): 493 m ∙ s−1. Rozstrzygnięcie dotyczące średniej prędkości cząsteczek wodoru: większa
2 pkt – poprawne napisanie wartości średniej prędkości cząsteczek tlenku węgla(II), poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie. 1 pkt – poprawne napisanie wartości średniej prędkości cząsteczek tlenku węgla(II), błędne rozstrzygnięcie i uzasadnienie ALBO 2 pkt – błędne napisanie wartości średniej prędkości cząsteczek tlenku węgla(II), poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
: • Ponieważ cząsteczki lżejsze poruszają się szybciej niż cząsteczki cięższe. ALBO • 𝑀H2 < 𝑀CO ALBO • 𝑀H2 < 𝑀N2
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 | W danej temperaturze średnia prędkość cząsteczek gazu jest odwrotnie proporcjonalna do pierwiastka kwadratowego z masy molowej. |
Matura CKE maj, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
(0–1)
Uzupełnij poniższe zdania. Wybierz i zaznacz jedną odpowiedź spośród podanych w każdym nawiasie. Energia sieciowa 𝑥 chlorku litu wynosi około (640 / 740 / 840) kJ ∙ mol−1, a energia sieciowa 𝑦 bromku sodu wynosi około (640 / 740 / 840) kJ ∙ mol−1. Temperatura topnienia chlorku sodu jest równa 801 °C, a temperatura topnienia jodku sodu jest równa (662 / 882) °C.
Energia sieciowa 𝑥 chlorku litu wynosi około (640 / 740 / 840) kJ ∙ mol−1, a energia sieciowa 𝑦 bromku sodu wynosi około (640 / 740 / 840) kJ ∙ mol−1. Temperatura topnienia chlorku sodu jest równa 801 °C, a temperatura topnienia jodku sodu jest równa (662 / 882) °C.
1 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch zdań. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań
Matura CKE maj, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
(0–1) W poniższej tabeli przedstawiono wartości energii sieciowej dwóch związków oraz promieni tworzących je jonów.
1 pkt – poprawne wyjaśnienie zawierające odniesienie do ładunków jonów w MgO i LiF. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania • Im większe są wartości ładunków przyciągających się jonów, tym siła oddziaływania większa. • Jony dwudodatnie i dwuujemne (Mg2+ i O2–) przyciągają się silniej, niż jony jednododatnie i jednoujemne (Li+ i F–). • Im większe są wartości ładunków oddziałujących jonów, tym większa wartość energii sieciowej.
Matura CKE maj, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
(0–1) Liczba koordynacyjna to liczba najbliższych atomów lub jonów otaczających dany atom lub jon w sieci krystalicznej kryształu. Tlenek germanu(IV) jest krystalicznym ciałem stałym. Istnieje w dwóch odmianach: alfa, α-GeO2, oraz beta, β-GeO2. Fragmenty struktur obu odmian przedstawiono poniżej (atomy Ge – szare, atomy O – czarne).
Uzupełnij zdania. Wybierz i zaznacz jedną odpowiedź spośród podanych w każdym nawiasie. W odmianie α-GeO2 liczba koordynacyjna dla atomu germanu wynosi (dwa / cztery / sześć). W strukturze odmiany β-GeO2 dla orbitali walencyjnych atomu germanu zakłada się hybrydyzację (sp2 / sp3).
W odmianie α-GeO2 liczba koordynacyjna dla atomu germanu wynosi (dwa / cztery / sześć). W strukturze odmiany β-GeO2 dla orbitali walencyjnych atomu germanu zakłada się hybrydyzację (sp2 / sp3).
1 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch zdań. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Matura CKE maj, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
(0–2) Reakcja kwasu solnego z wodorotlenkiem baru przebiega zgodnie z równaniem: H3O+ + OH – → 2H2O
Oblicz, ile 𝐜𝐦𝟑 wodnego roztworu wodorotlenku baru o stężeniu molowym równym 𝟎, 𝟎𝟐𝟎 𝐦𝐨𝐥∙𝐝𝐦−𝟑 należy dodać do 𝟐𝟓 𝐜𝐦𝟑 kwasu solnego o pH = 1,5, aby otrzymany roztwór miał pH równe 3,7. Przyjmij, że objętość powstałego roztworu jest sumą objętości użytych roztworów.
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wartości liczbowej wyniku. 1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale: • popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego LUB • podanie wyniku z inną jednostką ALBO 1 pkt – wyznaczenie zależności pozwalającej obliczyć liczbę moli jonów wodorowych, które nie zostały zobojętnione, zawierającej odniesienie do stechiometrii reakcji i objętości roztworu Ba(OH)2. 0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania. Przykładowe rozwiązania Sposób 1. Ba(OH)2 + 2HCl → BaCl2 + 2H2O Stężenie początkowe i liczba moli jonów H+: mol 𝑐H+= 10−1,5 = 0,0316 dm3 mol 𝑛H+= 0,0316 ∙ 0,025 dm3 = 0,00079 mol dm3 Liczba moli wprowadzonych jonów wodorotlenkowych 𝑛OH−= 2 ∙ 0,02 ∙ V=0,04 ∙ V Stężenie końcowe jonów H+: mol 𝑐H+ = 10–3,7 = 0,0002 dm3 0,00079 – 0,04 ∙ V 0,0002 = ⇒ V= 0,0195 dm3 = 19,5 (cm3) 0,025 + V Sposób 2. Ba(OH)2 + 2HCl → BaCl2 + 2H2O [H+] = 10−1,5 = 0,0316 mol · dm−3 𝑛HCl = 𝑛H+ = 0,0316 mol · dm−3 · 0,025 dm3 = 7,9 · 10−4 mol 𝑛OH– = 2 · 0,02 mol · dm−3 · 𝑉Ba(OH)2= 0,04 mol · dm−3 · 𝑉Ba(OH)2 [H+] = 10−3,7= 0,0002 mol · dm−3 𝑛 𝐶H+ = 𝑉 𝑛H+ − 𝑛OH– 8 · 10−4 mol − 0,04 mol · dm−3 · 𝑉Ba(OH)2 0,0002 mol · dm−3= = 0,025 dm3 + 𝑉 0,025 + Ba(OH)2 𝑉Ba(OH)2 ⇒𝑉Ba(OH)2 = 0,01978dm3 𝑉Ba(OH)2 = 𝟏𝟗, 𝟖 (𝐜𝐦𝟑)
rozwiązań zadań Sposób 3. H3O+ + OH– → 2H2O H3O+ OH− 𝑛0 mol 7,9 · 10−4 2 ∙0,02 · V ∆𝑛 mol −2 ∙0,02 · V −2 ∙0,02 · V 𝑛k mol 0,0002·(0,025 + V) – 7,9 · 10−4 – 2 ∙0,02 · V = 2 ∙10–4 · (0,025 + V) V = 0,0195 dm3 VBa(OH)2 = 𝟏𝟗, 𝟓 (𝐜𝐦𝟑) Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń. Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej poprawnej metody i poprawnych obliczeń.
Matura CKE maj, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
Produktem reakcji stałego chlorku sodu ze stężonym kwasem siarkowym(VI) jest chlorowodór. Ten związek chemiczny rozpuszcza się m.in. w wodzie i w benzenie. W przeciwieństwie do wodnego roztworu chlorowodoru, roztwór chlorowodoru w benzenie nie przewodzi prądu elektrycznego.
Uzupełnij poniższe zdania. Wybierz i zaznacz jedną odpowiedź spośród podanych w każdym nawiasie. Cząsteczka chlorowodoru jest (niepolarna / polarna), ponieważ wiążąca para elektronowa jest (silniej przyciągana przez atom chloru / silniej przyciągana przez atom wodoru / z jednakową siłą przyciągana przez oba atomy). Stężony kwas siarkowy(VI) wypiera chlorowodór z chlorków, ponieważ chlorowodór jest (lotny / nietrwały).
Uzupełnij tabelę. Wpisz we właściwe pola nazwy rozpuszczalników (woda, benzen), dla których podano wartości rozpuszczalności chlorowodoru w temperaturze 20 °C.
| Rozpuszczalność, g HCl w 1 dm3 rozpuszczalnika | 13,7 g chlorowodoru w 1 dm3 rozpuszczalnika | 721 g chlorowodoru w 1 dm3 rozpuszczalnika |
|---|---|---|
| Nazwa rozpuszczalnika |
Wyjaśnij, dlaczego wodny roztwór chlorowodoru przewodzi prąd elektryczny, a roztwór chlorowodoru w benzenie nie przewodzi prądu. Porównaj budowę rozpuszczalników i konsekwencje ich oddziaływań z substancją rozpuszczoną. 7.
Cząsteczka chlorowodoru jest (niepolarna / polarna), ponieważ wiążąca para elektronowa jest (silniej przyciągana przez atom chloru / silniej przyciągana przez atom wodoru / z jednakową siłą przyciągana przez oba atomy). Stężony kwas siarkowy(VI) wypiera chlorowodór z chlorków, ponieważ chlorowodór jest (lotny / nietrwały).
1 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch zdań. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Rozpuszczalność, 13,7 g chlorowodoru 721 g chlorowodoru g HCl w 1 dm3 rozpuszczalnika w 1 dm3 rozpuszczalnika w 1 dm3 rozpuszczalnika Nazwa rozpuszczalnika benzen woda
1 pkt – poprawne uzupełnienie tabeli. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
W wodzie – rozpuszczalniku polarnym – chlorowodór, którego cząsteczki są polarne ulega dysocjacji. Chlorowodór rozpuszczony w benzenie nie ulega dysocjacji (albo ulega dysocjacji w niewielkim stopniu), ponieważ cząsteczki benzenu są niepolarne.
1 pkt – poprawne wyjaśnienie uwzględniające porównanie właściwości obu rozpuszczalników pod kątem ich oddziaływania z substancją rozpuszczoną. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Związek o nazwie 1,3-dihydroksypropan-2-on daje pozytywny wynik próby 1. P Tollensa i próby Trommera. Związki o nazwach: 2,3-dihydroksypropanal i 1,3-dihydroksypropan-2-on, 2. P są izomerami.
rozwiązań zadań
1 pkt – poprawne wskazanie dwóch odpowiedzi. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Uzupełnij poniższy schemat, tak aby przedstawiał graficzny (klatkowy) zapis konfiguracji elektronowej kationu X3+ w stanie podstawowym. W zapisie uwzględnij numery powłok i symbole podpowłok. ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ 1s 2s 2p 3s
• w formie cząsteczkowej – tlenku pierwiastka A na najwyższym stopniu utlenienia z wodą (reakcja 1.) • w formie jonowej – tlenku pierwiastka X na najwyższym stopniu utlenienia z wodorotlenkiem potasu (reakcja 2.). Użyj symboli A i X. Równanie reakcji 1.: Równanie reakcji 2.:
| Wzór sumaryczny wodorku pierwiastka A | Wzór sumaryczny tlenku pierwiastka A na najwyższym stopniu utlenienia | Wzór sumaryczny tlenku pierwiastka X na najwyższym stopniu utlenienia |
|---|---|---|
3 pkt – poprawne uzupełnienie tabeli i poprawne zapisanie we właściwej formie dwóch równań reakcji. 2 pkt – poprawne uzupełnienie tabeli i poprawne zapisanie we właściwej formie jednego równania reakcji ALBO 2 pkt – brak uzupełnienia tabeli lub błędne uzupełnienie tabeli i poprawne zapisanie dwóch równań reakcji. 1 pkt – poprawne uzupełnienie tabeli i błędne zapisanie dwóch równań reakcji ALBO 2 pkt – błędne uzupełnienie tabeli i poprawne zapisanie jednego równania reakcji. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania Wzór sumaryczny Wzór sumaryczny Wzór sumaryczny tlenku pierwiastka A tlenku pierwiastka X wodorku pierwiastka A na najwyższym stopniu na najwyższym stopniu utlenienia utlenienia AH3 LUB H3A ALBO A4O10 ALBO P4O10 XO3 ALBO CrO3 PH3 LUB H3P Równanie reakcji 1.: P4O10 + 6H2O → 4H3PO4 ALBO A4O10 + 6H2O → 4H3AO4 Równanie reakcji 2.: CrO3 + 2OH– → CrO42–– + H2O ALBO XO3 + 2OH– → XO42– + H2O ALBO CrO3 + 2K+ + 2OH– → CrO42– + 2K+ + H2O ALBO XO3 + 2K+ + 2OH– → XO42– + 2K+ + H2O Uwaga: W tabeli wzór tlenku pierwiastka A musi być zapisany w postaci A4O10 lub P4O10. W równaniu reakcji tego tlenku z wodą dopuszcza się zapis wzoru tlenku w postaci A2O5 albo P2O5.
rozwiązań zadań
| W danej temperaturze średnia prędkość cząsteczek gazu jest odwrotnie proporcjonalna do pierwiastka kwadratowego z masy molowej. |
| 2 | W danych warunkach ciśnienia i temperatury iloraz masy molowej i gęstości ma taką samą wartość dla wszystkich gazów doskonałych. |
| ✓ |
| 2 | W danych warunkach ciśnienia i temperatury iloraz masy molowej i gęstości ma taką samą wartość dla wszystkich gazów doskonałych. | ✓ | ✓ |
W danej temperaturze średnia prędkość cząsteczek gazu jest odwrotnie 1. P proporcjonalna do pierwiastka kwadratowego z masy molowej. W danych warunkach ciśnienia i temperatury iloraz masy molowej 2. P i gęstości ma taką samą wartość dla wszystkich gazów doskonałych.
1 pkt – poprawne wskazanie dwóch odpowiedzi. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań