Zadania maturalne

Równanie procesu utleniania: Fe(OH)3 + 5OH− → FeO42− + 4H2O + 3e– Sumaryczne równanie: 2Fe(OH)3 + 3ClO− + 4OH− → 2FeO42− + 3Cl− + 5H2O Uwaga: Równanie reakcji utleniania, w którym zdający użył jonów Fe3+, uznaje się za błędne.

rozwiązań zadań

2 pkt – poprawne napisanie we właściwej formie równania reakcji utleniania oraz poprawne uzupełnienie schematu reakcji. 1 pkt – poprawne napisanie we właściwej formie równania reakcji utleniania oraz niepoprawne uzupełnienie lub brak uzupełnienia schematu reakcji ALBO 1 pkt – niepoprawne napisanie w formie jonowo-elektronowej równania reakcji utleniania albo brak równania oraz poprawne uzupełnienie schematu reakcji. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.

(1)Ca(OH)2 + 2NH4+ → Ca2+ + 2NH3 + 2H2O

1 pkt – poprawne uzupełnienie schematu – poprawne napisanie we właściwej formie równania reakcji. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Wzór soli Numer probówki NaHCO3 3 ZnCl2 1 CH3COONH4 2

1 pkt – poprawne przyporządkowanie trzech lub dwóch numerów probówek do wzorów badanych soli. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

rozwiązań zadań

Nazwa systematyczna związku A: Wzór związku B: 3-bromopentan H3 C CH CH2 CH2 CH3 Br

1 pkt – napisanie poprawnej nazwy związku A i narysowanie poprawnego wzoru związku B. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

Rozstrzygnięcie: Nie

1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i napisanie poprawnego uzasadnienia odwołującego się do konsekwencji różnicy w budowie cząsteczek. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania

rozwiązań zadań

: • (Zgodnie z regułą Markownikowa) atom wodoru przyłącza się do atomu węgla przy wiązaniu podwójnym związanego z większą liczbą atomów wodoru czyli w przypadku związku Y – do atomu nr 3, a w przypadku związku Q – do atomu nr 1. • Ponieważ (w addycji) atom wodoru przyłącza się do atomu węgla przy wiązaniu podwójnym związanego z większą liczbą atomów wodoru, to w reakcji związku Y powstanie alkohol III-rzędowy, a związku Q – II-rzędowy. • Zgodnie z regułą Markownikowa reakcje zajdą w ten sposób, że głównym produktem addycji wody do związku Y będzie 2-metylobutan-2-ol, a do związku Q – 3-metylobutan-2-ol. • (Zgodnie z regułą Markownikowa) grupy –OH przyłączają się do atomu węgla przy wiązaniu podwójnym połączonego z mniejszą liczbą atomów wodoru, czyli w przypadku alkenu Y powstanie alkohol III-rzędowy, a w przypadku alkenu Q – alkohol II-rzędowy. Uwaga: Jeżeli w uzasadnieniu zdający dokonuje wyłącznie zapisu dwóch równań reakcji albo wyłącznie opisu produktów reakcji, to taką odpowiedź uznaje się za niewystarczającą.

Nazwa systematyczna alkenu: Wzór ketonu: O 2-metylobut-2-en ALBO H3C–CO–CH3 H3C C CH3

1 pkt – napisanie poprawnej nazwy alkenu i narysowanie poprawnego wzoru ketonu. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

CH2 CHCl + 10O2 → 8CO2 + 4H2O + 4HCl 4

1 pkt – poprawne uzupełnienie schematu – napisanie poprawnego równania reakcji spalania PVC. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.

2 pkt – zastosowanie poprawnej metody prowadzącej do obliczenia masy karbidu, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku z jednostką. 1 pkt – zastosowanie poprawnej metody prowadzącej do obliczenia masy karbidu, ale: • popełnienie błędów rachunkowych LUB • podanie wyniku z błędną jednostką ALBO 2 pkt – zastosowanie poprawnej metody prowadzącej do obliczenia wartości: • masy albo liczby moli acetylenku wapnia (CaC2) z uwzględnieniem wydajności reakcji • masy karbidu bez uwzględnienia wydajności, a z uwzględnieniem zawartości zanieczyszczeń oraz poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku. 0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.

rozwiązań zadań Przykładowe rozwiązania Sposób 1. 𝑀CaC2 = 64 g ∙ mol−1 𝑀CH2=CHCl = 62,5 g ∙ mol−1 𝑚PVC = 𝑚CH2=CHCl = 100 g 64 𝑥 = => x = 102,4 g 62,5 100 g 102,4 g 131,3 g W= 78 % => 𝑚CaC2 = 0,78 = 131,3 g 𝑚karbidu = 0,82 = 160 (g) Sposób 2. 𝑀CaC2 = 64 g ∙ mol−1 𝑀𝐶𝐻2=𝐶𝐻𝐶𝑙 = 62,5 g ∙ mol−1 𝑊1 – procent masy acetylenku wapnia w masie karbidu 𝑊1 = 82 % 𝑊2 – wydajność reakcji 𝑊2 = 78 % 𝟏𝟎𝟎 𝑛PVC = 𝑛CH2=CHCl = 𝑛CaC2 = 𝟔𝟐,𝟓 = 1,6 (mol) 𝑚CaC2 = 1,6 ∙ 64 = 102,4 g 𝑊c = 𝑊1 ∙𝑊2 = 0,82 ∙0,78 = 0,6396 102,4 𝑚karbidu = = 𝟏𝟔𝟎, 𝟏 (𝐠) 0,6396 Sposób 3. 100 nPVC = = 1,6 (mol) 62,5 1,6 𝑚𝑜𝑙 𝑛CaC2 = 0,78 = 2,05 (mol) 𝑚CaC2 = 2,05 ∙ 64 = 131,2 (g) 131,2 𝑔 𝑚karbidu = = 160 (g) 0,82 Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń. Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej poprawnej metody i poprawnych obliczeń.