Matura próbna CKE styczeń, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
Zadanie 18.
(1 pkt)(0–1)
Ładowanie…
Chemia
1114 wyników
Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) izomeru cis węglowodoru B.
H H C C H3C CH3
1 pkt – poprawne napisanie wzoru izomeru cis węglowodoru B. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań
Matura próbna CKE styczeń, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
(0–1) W odpowiednich warunkach przeprowadzono reakcję węglowodoru Q z wodą w stosunku molowym 𝑛Q : 𝑛H2O = 1 ∶1.
Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) trwałego (głównego) produktu reakcji, której substratami są węglowodór Q i woda.
CH3 CH2 C CH3 O
1 pkt – poprawne napisanie wzoru półstrukturalnego (grupowego) produktu reakcji. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Matura próbna CKE styczeń, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
(0–2) Podczas ogrzewania monochloropochodnej pewnego nasyconego węglowodoru o budowie łańcuchowej z nadmiarem wodnego roztworu wodorotlenku sodu zaszła reakcja zilustrowana 𝑇 Cx Hy Cl + NaOH → Cx Hy OH + NaCl Początkowa masa próbki pochodnej węglowodoru wynosiła 0,314 g. Otrzymaną mieszaninę poreakcyjną zobojętniono za pomocą kwasu azotowego(V), a następnie dodano do niej nadmiar wodnego roztworu azotanu(V) srebra(I). Wynik doświadczenia przedstawiono na zdjęciu obok. Odsączony osad miał po wysuszeniu masę 0,574 g. Na podstawie wykonanych obliczeń ustal i napisz wzór półstrukturalny (grupowy) jednej z chloropochodnych opisanego węglowodoru. Przyjmij, że wszystkie reakcje zaszły z wydajnością 100 %. Wzór
𝑀AgCl = 143,5 g ∙mol–1 1 mol AgCl —––– 143,5 g 𝑧 —––– 0,574 g ⇒ 𝑧 = 0,004 mol 𝑛C𝑥H𝑦Cl = 0,004 mol 0,314 g 𝑀= = 78,5 g ⋅mol−1 0,004 mol C𝑥H𝑦Cl ⇒C𝑥H2𝑥+1Cl ⇒ 12𝑥+ 2𝑥+ 1 + 35,5 = 78,5 14𝑥+ 36,5 = 78,5 ⇒ 𝑥= 3 Wzór półstrukturalny: CH3CH2CH2Cl ALBO CH3CHClCH3 Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń. Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej poprawnej metody i poprawnych obliczeń.
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz napisanie wzoru półstrukturalnego chloropochodnej spełniającej warunki zadania. 1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale: • popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wzoru • napisanie błędnego wzoru chloropochodnej albo brak wzoru ALBO 1 pkt – poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie poprawnego wzoru sumarycznego szukanej chloropochodnej 0 pkt – zastosowanie błędnej metody albo brak rozwiązania.
Matura próbna CKE styczeń, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
(0–2) Poniżej przedstawiono wzory stereochemiczne w projekcji Fischera trzech związków organicznych. Cząsteczki dwóch z nich nie są chiralne.
Uzupełnij tabelę. Wpisz numery związków, których cząsteczki nie są chiralne. Uzasadnij wybór w każdym przypadku. I II III C H 2 5 H C Br 3 H C Br 3 C H 2 5 CH 3 H OH H OH C H 2 5 H H Cl H Cl H Cl H
| Numer związku | Uzasadnienie wyboru |
|---|---|
rozwiązań zadań
2 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli (napisanie dwóch poprawnych numerów i dwóch poprawnych uzasadnień). 1 pkt – poprawne uzupełnienie jednego wiersza tabeli (napisanie jednego poprawnego numeru i jednego poprawnego uzasadnienia). 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania Numer związku Uzasadnienie wyboru Cząsteczka tego związku ma płaszczyznę symetrii. ALBO Oba asymetryczne atomy węgla w tej cząsteczce skręcają płaszczyznę polaryzacji światła o taki sam kąt, ale w przeciwnych I kierunkach. ALBO W cząsteczce występują dwa takie same centra stereogeniczne o przeciwnej konfiguracji, czyli związek ten to odmiana mezo. Brak centrum stereogenicznego. ALBO Brak centrum chiralności. III ALBO Brak asymetrycznego atomu węgla. ALBO Ma płaszczyznę symetrii. Uwaga: Jeżeli zdający napisze poprawne numery związków bez uzasadnienia, to nie otrzymuje punktów. Za odpowiedzi: • Cząsteczka nie jest chiralna. • Cząsteczka ma element symetrii. • Cząsteczka jest symetryczna. • Cząsteczka ma oś symetrii. • Jest to forma mezo. nie przyznaje się punktu. Próbny egzamin maturalny z chemii – styczeń 2026 r.
Matura próbna CKE styczeń, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
Zależność między mocą kwasu Brønsteda a mocą zasady sprzężonej z tym kwasem opisano równaniem: Ka ∙ Kb = Kw gdzie: Ka – stała dysocjacji kwasu Kb – stała dysocjacji sprzężonej zasady Kw – iloczyn jonowy wody.
CH3COOH CH3CH2COOH C6H5COOH
Uzupełnij zdania tak, aby powstały prawdziwe informacje. Wpisz wzory właściwych drobin. Spośród wymienionych związków najmocniejszym kwasem jest ............................................. Spośród zasad sprzężonych z tymi kwasami najsłabszą zasadą jest ......................................
W temperaturze 25 °C przygotowano roztwory trzech soli o tym samym stężeniu molowym: ● A – CH3COOK ● B – CH3CH2COOK ● C – C6H5COOK.
Rozstrzygnij, który roztwór soli – A, B albo C – miał najwyższą wartość pH. Uzasadnij odpowiedź. W uzasadnieniu porównaj wartości 𝑲𝐛.
Spośród wymienionych związków najmocniejszym kwasem jest C6H5COOH. Spośród zasad sprzężonych z tymi kwasami najsłabszą zasadą jest C6H5COO–.
1 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch zdań. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Rozstrzygnięcie: B (CH3CH2COOK) Przykładowe uzasadnienie: W podanych warunkach najwyższe pH będzie miał roztwór CH3CH2COOK, ponieważ sprzężona z kwasem zasada (CH3CH2COO–) ma największą wartość 𝐾b.
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązanie
rozwiązań zadań
Matura próbna CKE styczeń, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
(0–3) Przygotowano dwa wodne roztwory kwasu metanowego (mrówkowego): roztwór pierwszy o pH = 2,4 i roztwór drugi o nieznanym pH. Doświadczenie prowadzono w temperaturze 𝑡= 25 ᵒC. Stopień dysocjacji kwasu w roztworze pierwszym jest równy 4,15 %, a w roztworze drugim wynosi 1,33 %.
Rozstrzygnięcie: Nie (niższa wartość stopnia dysocjacji kwasu w roztworze nie oznacza, że stężenie H+ w tym roztworze jest mniejsze). Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń. Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej poprawnej metody i poprawnych obliczeń. Próbny egzamin maturalny z chemii – styczeń 2026 r.
3 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń, podanie wyniku jako wielkości niemianowanej z poprawnym zaokrągleniem oraz poprawne rozstrzygnięcie. 2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, wykonanie obliczeń, podanie wyniku oraz poprawne rozstrzygnięcie, ale: • popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego • podanie wyniku z niewłaściwą dokładnością lub z błędnym zaokrągleniem • podanie wyniku z jednostką. 1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, wykonanie obliczeń, podanie wyniku, ale: • popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego • podanie wyniku z niewłaściwą dokładnością lub z błędnym zaokrągleniem • podanie wyniku z jednostką • błędne rozstrzygnięcie 2 ALBO 2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, wykonanie obliczeń oraz podanie stężenia H+ w roztworze kwasu mrówkowego dla 𝛼= 1,33 %. 0 pkt – zastosowanie błędnej metody albo brak rozwiązania. Przykładowe rozwiązanie Ponieważ w obu przypadkach 𝛼 < 5 % ⇒ 𝐾 = 𝛼2 ∙𝑐0 𝑐H+ 𝐾 𝛼= ⇒ 𝑐H+ = 𝑐0 𝛼 1,78 ∙10–4 Roztwór II: = = 0,0134 mol ∙dm–3 𝑐H+ 0,0133 𝑐H+ = 1,34 ∙10–2 mol ∙dm–3 ⇒ pH = −log 1,34 ⋅10−2 ⇒ pH = 𝟏, 𝟗
Matura próbna CKE styczeń, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
Kwas askorbinowy ulega przemianie w kwas dehydroaskorbinowy zgodnie z poniższym schematem. Odszczepienie jednego protonu od cząsteczki kwasu prowadzi do powstania anionu askorbinianowego (reakcja 1.). W wyniku oddania przez anion askorbinianowy elektronu i drugiego protonu powstaje rodnik askorbylowy (reakcja 2.). Wskutek utraty elektronu przez rodnik askorbylowy tworzy się kwas dehydroaskorbinowy (reakcja 3.).
Poniżej przedstawiono schemat reakcji utleniania kwasu askorbinowego tlenem z powietrza. Reakcję katalizuje enzym o nazwie oksydaza askorbinianowa.
Uzupełnij równanie procesu utleniania i napisz równanie procesu redukcji zachodzących podczas opisanej przemiany. Równania przedstaw w formie jonowej z uwzględnieniem liczby oddawanych lub pobieranych elektronów (zapis jonowo- -elektronowy). H O
Roztwór wodny kwasu dehydroaskorbinowego ma odczyn obojętny. Ten kwas ulega jednak działaniu np. wodnych roztworów wodorotlenków sodu lub potasu, w wyniku czego tworzą się sole. W tej reakcji wiązanie estrowe ulega rozerwaniu, co prowadzi do otwarcia pierścienia cząsteczki.
Równanie procesu utleniania: O O HO H2C HC HC C O HO H2C HC HC C O OH → OH + 2H+ + 2e– C C C C HO OH O O Równanie procesu redukcji: O2 + 4H+ + 4e– → 2H2O
2 pkt – poprawne uzupełnienie równania procesu utleniania oraz poprawne napisanie we właściwej formie równania procesu redukcji. 1 pkt – poprawne uzupełnienie równania procesu utleniania ALBO 1 pkt – poprawne napisanie we właściwej formie równania procesu redukcji. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
O – HO OH HO H2C HC HC C O HO CH2 CH CH C O – OH- → OH OH ++ OH C C C C O O O O
1 pkt – poprawne uzupełnienie schematu reakcji (napisanie wzoru produktu). 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań
PF
1 pkt – odpowiedź poprawna. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
Matura próbna CKE styczeń, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
Serotonina (tzw. hormon szczęścia) powstaje z aminokwasu białkowego – tryptofanu. W pierwszym etapie poniższego ciągu przemian tryptofan ulega reakcji substytucji i tworzy hydroksylową pochodną, która następnie przekształca się w serotoninę. W wyniku kolejnych przemian z serotoniny powstaje melatonina. melatonina związek X
Uzupełnij tabelę. Wpisz stopień utlenienia atomu węgla oznaczonego literą a we wzorze cząsteczki tryptofanu i stopień utlenienia atomu węgla oznaczonego literą b we wzorze cząsteczki serotoniny.
| Stopień utlenienia węgla a | Stopień utlenienia węgla b |
|---|---|
Dokończ zdanie. Wybierz odpowiedź A albo B oraz odpowiedź 1., 2. albo 3. Tryptofan w reakcji powstawania 5-hydroksytryptofanu pełni funkcję
Stopień utlenienia węgla a Stopień utlenienia węgla b –I I
1 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch pól tabeli. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
B2
1 pkt – odpowiedź poprawna. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań
BD
1 pkt – odpowiedź poprawna. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
FP Próbny egzamin maturalny z chemii – styczeń 2026 r.
Matura próbna CKE styczeń, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
(0–1) Związki, których cząsteczki zawierają fragment hydrofilowy (grupę polarną) i część hydrofobową (łańcuch niepolarny), mogą być stosowane jako detergenty. Poniżej przedstawiono wzór karnityny. CH3 + CH3 N CH2 CH CH2 COO- CH3 OH
Rozstrzygnij, czy karnityna może być stosowana jako detergent. Uzasadnij odpowiedź. W uzasadnieniu uwzględnij budowę cząsteczki karnityny.
Rozstrzygnięcie: Nie (karnityna nie może być stosowana jako detergent).
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania
: • Cząsteczka karnityny nie zawiera łańcucha hydrofobowego (węglowodorowego, niepolarnego). ALBO • Cząsteczka karnityny nie ma budowy amfifilowej. Uwaga: Uzasadnienia: • Cząsteczka karnityny jest dipolem. • Cząsteczka karnityny jest polarna. są niewystarczające.
Matura próbna CKE styczeń, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
(0–2) Jednym z termoplastycznych polimerów stosowanych do produkcji włókien syntetycznych
Uzupełnij tabelę. Wpisz nazwę systematyczną kwasu karboksylowego oraz wzór półstrukturalny (grupowy) alkoholu, z których można otrzymać ten polimer.
| Nazwa kwasu karboksylowego | Wzór alkoholu |
|---|---|
Nazwa kwasu karboksylowego Wzór alkoholu kwas benzeno-1,4-dikarboksylowy ALBO HO–CH2–CH2–OH kwas tereftalowy
rozwiązań zadań
2 pkt – napisanie poprawnej nazwy kwasu oraz poprawnego wzoru alkoholu. 1 pkt – napisanie poprawnej nazwy kwasu ALBO 2 pkt – napisanie poprawnego wzoru alkoholu. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższych kryteriów albo brak odpowiedzi.
Uzupełnij schemat opisanej reakcji. Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) jej organicznego produktu.
Oceń prawdziwość zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 | Anion askorbinianowy – w zależności od warunków reakcji – może przyłączać albo oddawać proton. | ||
| 2 | Cząsteczka kwasu dehydroaskorbinowego jest produktem redukcji rodnika askorbylowego. |
Dokończ zdanie. Wybierz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie 1. albo 2. Rodnik askorbylowy
A2 Próbny egzamin maturalny z chemii – styczeń 2026 r.
1 pkt – odpowiedź poprawna. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
W dwóch nieoznakowanych probówkach znajdują się: serotonina w jednej, a melatonina w drugiej.
Uzupełnij zdanie. Wybierz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz odpowiedź spośród oznaczonych literami C i D. Serotoninę można odróżnić od melatoniny za pomocą A B , ponieważ tylko w cząsteczce serotoniny występuje C D .
Oceń prawdziwość zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 | W wyniku reakcji dekarboksylacji z serotoniny można otrzymać 5-hydroksytryptofan. | ||
| 2 | Cząsteczka związku X zawiera wiązanie amidowe. |
1 pkt – odpowiedź poprawna. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.