Matura CKE czerwiec, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
Ładowanie…
Biologia
59 wyników
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
Na podstawie: Wikimedia Commons. Do każdej z tkanek wskazanych na mikrofotografii – A i B – przyporządkuj odpowiednią nazwę spośród podanych. drewno łyko sklerenchyma kolenchyma A. ............................................................... B. ...............................................................
(0–1) Na poniższej mikrofotografii przedstawiono fragment przekroju poprzecznego łodygi o budowie pierwotnej. Celuloza została wybarwiona na kolor zielony, natomiast lignina – na kolor ciemnoczerwony.
A. drewno B. sklerenchyma
1 pkt – za poprawne przyporządkowanie nazw do tkanek wskazanych na mikrofotografii. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
Kontakt erytrocytów mających w błonie komórkowej określony antygen ze skierowanym przeciwko niemu przeciwciałem obecnym w surowicy krwi skutkuje aglutynacją – zlepianiem się krwinek. Z tego powodu przetoczenie krwi niezgodnej pod względem grupy układu AB0 i czynnika Rh stanowi zagrożenie życia. W celu potwierdzenia u pacjenta grupy krwi B Rh(–) wykonano test aglutynacji, stosując trzy rodzaje surowic: 1. z przeciwciałami anty-A 2. z przeciwciałami anty-B 3. z przeciwciałami anty-Rh (inaczej anty-D).
Określ, jaki wynik będzie jednoznacznie potwierdzać grupę krwi B Rh(–) tego pacjenta. Zaznacz w tabeli literę T (tak), jeśli w danej probówce dojdzie do aglutynacji, albo N (nie) – jeśli do niej nie dojdzie.
Około 16% Europejczyków ma krew Rh(–). Za brak czynnika Rh odpowiada recesywny allel d. Korzystając z prawa Hardy’ego-Weinberga, oblicz częstość występowania heterozygot w tej populacji. Zapisz obliczenia.
1. – N, 2. – T, 3. – N.
2 pkt – za określenie poprawnego wyniku w tabeli dla trzech badanych prób. 1 pkt – za określenie poprawnego wyniku w tabeli dla dwóch badanych prób. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
1 pkt – za poprawne obliczenie prawdopodobieństwa na podstawie wzoru Hardy’ego- -Weinberga. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązanie q2 = 0,16; q = 0,4; p = 1 – 0,4 = 0,6; 2pq = 2 × 0,6 × 0,4 = 0,48 Częstość wynosi: 48%
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
(0–2) Mrówkojad wielki (Myrmecophaga tridactyla) to ssak z rzędu szczerbaków zamieszkujący Amerykę Środkową i Południową. Żywi się głównie termitami i gatunkami mrówek żyjącymi w ziemi. Korzystając ze znakomitego węchu, wyszukuje mrowiska i termitiery, a następnie zakrzywionymi przednimi pazurami rozgrzebuje je częściowo i za pomocą długiego i cienkiego języka wyciąga owady z ich wnętrza. Jego rurkowaty pysk nie ma zębów, a język pokryty jest zakrzywionymi do tyłu twardymi brodawkami i grubą warstwą lepkiej śliny wydzielanej z dużych gruczołów ślinowych. Owady miażdżone są najpierw o podniebienie, a następnie w silnie umięśnionym żołądku. Mrówkojad ten nie produkuje w żołądku kwasu solnego, ale wykorzystuje do trawienia kwas mrówkowy zawarty w jadzie mrówek, którymi się żywi.
2 pkt – za prawidłowe wskazanie dwóch cech budowy mrówkojada wielkiego będących przystosowaniem do zdobywania pokarmu wraz z określeniem, na czym polegają te adaptacje. 1 pkt – za prawidłowe wskazanie jednej cechy budowy mrówkojada wielkiego będącej przystosowaniem do zdobywania pokarmu wraz z określeniem, na czym polega ta adaptacja. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania • rurkowaty pysk – umożliwia sięgnięcie po pokarm w głąb termitiery lub mrowiska • język z twardymi i zakrzywionymi brodawkami – umożliwia utrzymanie pokarmu na języku • duże gruczoły ślinowe – umożliwiają produkcję grubej warstwy lepkiej śliny niezbędnej do pobrania i utrzymania pokarmu w pysku • zakrzywione przednie pazury – umożliwiają rozgrzebywanie termitiery lub mrowiska Uwaga: Nie uznaje się odpowiedzi, w których zdający odwołuje się do: • dobrego węchu i wydzielania śliny przez mrówkojada, ponieważ nie są to cechy jego budowy • silnego umięśnienia żołądka, ponieważ nie uczestniczy on bezpośrednio w zdobywaniu (pobieraniu) pokarmu • braku zębów.
Matura CKE maj, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
(0–1) Budowa uzębienia ssaków zależy od rodzaju pobieranego pokarmu. Głównym składnikiem diety szympansów są owoce i liście, ale zjadają one także jaja oraz polują na ptaki i małe ssaki. Wiewiórki, należące do gryzoni, mają wydatne siekacze pozwalające na zgryzanie twardych łupin orzechów. Z kolei przeżuwacze, do których należy np. bydło domowe, ucierają ciężkostrawny pokarm roślinny dzięki rozbudowanym przedtrzonowcom i trzonowcom. Wzór zębowy opisuje układ i liczbę poszczególnych rodzajów zębów w połowie szczęki i żuchwy. Poniżej podano przykład wzoru zębowego dorosłego psa, mającego w jednej połowie szczęki: trzy siekacze, jeden kieł, cztery przedtrzonowce i dwa trzonowce. W porównaniu ze szczęką w żuchwie psa występuje jeden dodatkowy ząb trzonowy. 3 1 4 2 3 1 4 3 Do każdego z poniższych przedstawicieli ssaków przyporządkuj właściwy typ uzębienia. Wpisz odpowiednie oznaczenie literowe wzoru zębowego spośród podanych (A–D) przy odpowiednim gatunku. A. B. C. D. 0 0 3 3 2 1 2 3 1 0 2 3 1 0 0 3 3 0 3 3 2 1 2 3 1 0 1 3 0 0 0 3
szympans B wiewiórka C krowa A
1 pkt – za poprawne przyporządkowanie wzorów zębowych do trzech przedstawicieli ssaków. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań
Test diagnostyczny CKE grudzień, PR (F‑2023) · rozszerzony · formuła 2023
(0–2) W okresie od lipca do października badano procentową zawartość masy węglowodanów i tłuszczów w dojrzewających nasionach orzecha włoskiego.
2 pkt – za poprawnie określenie, że wzrasta całkowity udział związków o charakterze spichrzowym, oraz że zwiększa się udział tłuszczów względem węglowodanów. 1 pkt – za poprawnie określenie, że wzrasta całkowity udział związków o charakterze spichrzowym, albo że zwiększył się udział tłuszczów względem węglowodanów. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania 1. Zmiany całkowitego udziału związków o charakterze spichrzowym: • Zwiększa się udział związków o charakterze spichrzowym. • Całkowity udział związków spichrzowych rośnie. 2. Zmiany proporcji poszczególnych związków o charakterze spichrzowym: • Zwiększa się udział tłuszczów, a zmniejsza się udział węglowodanów. • Zwiększa się proporcja tłuszczów do pozostałych związków spichrzowych.
Matura CKE maj, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
Przyczyną wrodzonej nietolerancji fruktozy są mutacje w genie ALDOB, kodującym enzym aldolazę B i zlokalizowanym na chromosomie 9. Jeżeli uszkodzona jest tylko jedna kopia genu, oznacza to nosicielstwo tej choroby, co w większości przypadków nie wywołuje żadnych objawów. Częstość występowania wrodzonej nietolerancji fruktozy u człowieka wynosi 1/40 000. Objawy choroby ujawniają się zwykle w okresie niemowlęcym po zakończeniu karmienia dziecka wyłącznie mlekiem matki, kiedy do diety dziecka wprowadzane są pierwsze owoce i warzywa. Wrodzona nietolerancja fruktozy prowadzi, po spożyciu tego cukru, do gromadzenia się jego metabolitów w komórkach wątroby: brak aldolazy B powoduje nagromadzenie fruktozo-1-fosforanu, co z kolei prowadzi do upośledzenia glukoneogenezy oraz ograniczenia syntezy ATP. U osób chorych należy wykluczyć z diety owoce, niektóre warzywa, miód oraz cukier spożywczy (sacharozę).
Dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych. Wrodzona nietolerancja fruktozy jest dziedziczona w sposób
A
1 pkt – za zaznaczenie właściwego dokończenia zdania. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań
1 pkt – za poprawne obliczenie i podanie wartości częstości występowania w populacji nosicieli choroby. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania Obliczenia wartości q: • q2 = 0,000025 ⇒ q = 0,005 • q2 = 1/40 000 ⇒ q = 1/200 = 0,005 • q2 = 1/40000 ⇒ q = 1/200 Obliczenia wartości p: • p = 1 – q = 1 – 0,005 = 0,995 = 199/200 (w przybliżeniu 1) Obliczenia 2pq: • 2pq = 2 × 0,995 × 0,005 = 0,00995 • 2pq = 2 × 1/200 × 199/200 = 398/40000 (można skrócić do 199/20000) Częstość występowania nosicieli wrodzonej nietolerancji fruktozy wynosi 0,00995 / 0,995% lub po zaokrągleniu 0,01 / 1%.
1 pkt – za poprawne uzasadnienie, uwzględniające fruktozę jako jeden z produktów trawienia sacharozy. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania • Tak, powinna, ponieważ sacharoza to dwucukier składający się z cząsteczki glukozy i fruktozy. Spożywanie spowoduje jej rozpad na glukozę i fruktozę. • Ponieważ w wyniku trawienia sacharozy powstaje oprócz glukozy także fruktoza. • Sacharoza jest źródłem fruktozy, która jest uwalniania w czasie degradacji sacharozy w jelicie. • Sacharoza jest dwucukrem złożonym m.in. z fruktozy, która jest uwalniana podczas hydrolizy tego dwucukru. • Jednym z produktów rozkładu sacharozy jest fruktoza.
Matura CKE maj, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
(0–1)
Uporządkuj poniższe informacje tak, aby w poprawny sposób przedstawiały kolejność zdarzeń, które zachodzą w wyniku zwiększonego stosowania w rolnictwie nawozów sztucznych, zawierających m.in. azotany i fosforany, i prowadzą do spadku różnorodności biologicznej ekosystemów wodnych. 21.
Masowy rozwój glonów i roślin wodnych. 2 Rozkład materii organicznej przez bakterie beztlenowe. 6 Wzrost zawartości azotanów i fosforanów w jeziorach. 1 Powstanie siarkowodoru oraz amoniaku. 7 Zmniejszenie przejrzystości wód. 3 Zmniejszenie stężenia tlenu. 5 Zmniejszenie intensywności fotosyntezy. 4 Spadek różnorodności biologicznej ekosystemów 8 wodnych.
rozwiązań zadań
1 pkt – za poprawne uporządkowanie kolejności wszystkich informacji. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Matura CKE kwiecień, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
(0–1) Każdej z wymienionych poniżej witamin przyporządkuj wybrany spośród 1.–4. skutek jej niedoboru w organizmie człowieka. Wpisz numery w wyznaczone miejsca. 1. wady cewy nerwowej u płodu 2. szkorbut 3. krzywica u dzieci 4. tzw. kurza ślepota witamina A ……...…. witamina B9 (kwas foliowy) ……..…... witamina C …………..
witamina A – 4. witamina B9 (kwas foliowy) – 1 witamina C – 2
1 p. – za prawidłowe przyporządkowanie wszystkim trzem witaminom skutków ich niedoboru. 0 p. – za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.
Matura CKE kwiecień, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
(0–2) Do poradni genetycznej zgłosił się mężczyzna, którego ojciec zmarł na hemofilię. Ten mężczyzna nie jest chory na hemofilię i planuje potomstwo ze zdrową kobietą. W całej, licznej rodzinie kobiety od pokoleń nikt nie chorował na hemofilię.
Uzupełnij poniższe zdania tak, aby utworzyły prawdziwą informację, którą mógłby otrzymać mężczyzna w poradni genetycznej, dotyczącą ryzyka wystąpienia hemofilii u jego przyszłego potomstwa. Podkreśl w każdym nawiasie właściwe określenie. U Pańskiej partnerki, która nie jest chora na hemofilię, ani nie było w jej rodzinie takich przypadków, prawdopodobieństwo nosicielstwa jest (wysokie / niskie). Pan (może / nie może) być nosicielem tej choroby, ponieważ jest ona chorobą determinowaną przez gen znajdujący się na (autosomie / chromosomie Y / chromosomie X). Dlatego (mógł / nie mógł) go Pan odziedziczyć po swoim ojcu. Z tych względów niebezpieczeństwo wystąpienia hemofilii (tylko u synów / tylko u córek / u dzieci bez względu na płeć) jest bardzo (niskie / wysokie).
U Pańskiej partnerki, która nie jest chora na hemofilię, ani nie było w jej rodzinie takich przypadków, prawdopodobieństwo nosicielstwa jest (wysokie / niskie). Pan (może / nie może) być nosicielem tej choroby, ponieważ jest ona chorobą determinowaną przez gen znajdujący się na (autosomie / chromosomie Y / chromosomie X). Dlatego (mógł / nie mógł) go Pan odziedziczyć po swoim ojcu. Z tych względów niebezpieczeństwo wystąpienia hemofilii (tylko u synów / tylko u córek / u dzieci bez względu na płeć) jest bardzo (niskie / wysokie).
2 p. – za prawidłowe podkreślenie w zdaniach wszystkich sześciu określeń. 1 p. – za prawidłowe podkreślenie w zdaniach pięciu określeń. 0 p. – za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.
Matura CKE maj, PP (F‑2007) · podstawowy · formuła 2007
(3 pkt) Grupy krwi człowieka w układzie AB0 są determinowane przez trzy allele: IA, IB, i. Na poniższym schemacie rodowodu uwzględniono grupy krwi niektórych osób: ojca oznaczonego numerem 1. oraz dwóch córek oznaczonych numerami 3. i 4. Grupy krwi matki oznaczonej numerem 2. i trzeciej córki oznaczonej numerem 5. nie są znane. a) Podaj genotypy osób oznaczonych numerami 1., 3. i 4., używając symboli alleli podanych w tekście. Osoba 1.: ………………… Osoba 3.: …………………… Osoba 4.: ………………… 17b) 18. 19a) 19b) 20. a) 1 1 1 1 1 1 b) Podaj genotyp matki i określ jej grupę krwi. c) Oblicz prawdopodobieństwo, że córka oznaczona numerem 5. ma grupę krwi B. Zapisz krzyżówkę genetyczną (szachownicę Punneta).
Odpowiedź: 25%
1 p. – za zapisanie trzech prawidłowych genotypów. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź osoba 1. – IAi osoba 2. – IBi osoba 4. – ii b) (0–1) Zinterpretowanie rodowodu – określenie genotypu i grupy krwi Tworzenie informacji matki. (III.2a., I.4c.16)
1 p. – za określenie genotypu i grupy krwi matki. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Genotyp matki: IBi Grupa krwi matki: B c) (0–1) Zapisanie krzyżówki genetycznej i określenie Tworzenie informacji prawdopodobieństwa wystąpienia wskazanej grupy krwi. (III.2c., I.4c.16)
1 p. – za poprawne zapisanie krzyżówki genetycznej i poprawne obliczenie prawdopodobieństwa wystąpienia grupy krwi B. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Krzyżówka: ♀ IB i ♂ IA IAIB IAi i IBi ii
Uzasadnij, że osoba cierpiąca na wrodzoną nietolerancję fruktozy powinna wyeliminować z diety sacharozę.